Tại nhiều xã vùng cao, do điều kiện kinh tế còn khó khăn, phần lớn phụ huynh phải lên nương từ sáng sớm đến chiều tối, việc quản lý con em trong thời gian nghỉ hè gần như phụ thuộc vào ông bà hoặc anh chị lớn trong gia đình. Với tính cách hiếu động, ưa khám phá, không ít trẻ tự rủ nhau đi tắm suối, bắt cá hay chơi đùa ở các khu vực nguy hiểm mà thiếu sự giám sát của người lớn.
Những năm gần đây, tai nạn đuối nước, tai nạn thương tích ở trẻ em vùng cao vẫn xảy ra tại một số địa phương, để lại nỗi đau và sự lo lắng cho nhiều gia đình. Theo thống kê, năm 2025, toàn tỉnh có 21 trẻ tử vong do đuối nước; từ đầu năm 2026 đến nay ghi nhận 3 trường hợp.
Bên cạnh đó, vào mùa mưa, nguy cơ sạt lở đất, lũ ống, lũ quét cũng trở thành hiểm họa thường trực đối với trẻ em tại các thôn, bản vùng cao.
Gia đình chị Giàng Thị Sáng ở thôn Nậm Khắt, xã Púng Luông có 4 thành viên gồm 2 vợ chồng và 2 con nhỏ. Mỗi dịp các con nghỉ hè, vợ chồng chị đều rất lo lắng vì nhà ở gần suối, trong khi bố mẹ thường xuyên phải đi làm nương, không thường xuyên để ý các con được.
"Khi được nghỉ hè, không có ai trông, các cháu hay rủ nhau ra suối tắm nên gia đình rất lo lắng. Để đảm bảo an toàn cho các con, vợ chồng tôi thường xuyên dặn các con không được xuống suối một mình, không đi chơi xa" - chị Sáng chia sẻ.
Không chỉ thiếu sự giám sát, nhiều trẻ em vùng cao còn hạn chế về kỹ năng sống, kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích. Phần lớn các em chưa được học bơi, chưa biết cách xử lý khi gặp tình huống nguy hiểm hay kỹ năng thoát hiểm khi có thiên tai xảy ra.
Thầy giáo Đào Trọng Giáp – Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học xã Lao Chải cho biết: Khi học sinh nghỉ hè, nhà trường tăng cường phối hợp với đội ngũ cán bộ thôn, bản tuyên truyền cho phụ huynh về đảm bảo an toàn cho trẻ em, không để các cháu ra suối, đi vào rừng hoặc những khu vực nguy hiểm chơi, chăm sóc dạy bảo cho các cháu khi ở nhà.
Thực tế tại các xã vùng cao, dân cư sinh sống phân tán, số lượng trẻ từ mầm non đến THCS lớn nhưng cơ sở vật chất thiếu thốn (không có khu vui chơi tập trung, không có bể bơi nên không thể tổ chức những lớp dạy bơi và các kỹ năng phòng chống đuối nước, tai nạn thương tích cho trẻ em), do vậy, trẻ em vùng cao luôn phải đối mặt với những nguy cơ mất an toàn trong dịp hè.
Cụ thể, như xã Púng Luông, có đến 5.518 trẻ em từ mầm non đến trung học cơ sở sinh sống tại 25 thôn bản, nhưng không có bể bơi để dạy bơi, thiếu cả những điểm để tổ chức sinh hoạt hè cho các em.
Trước thực trạng đó, các địa phương cũng tăng cường rà soát những khu vực có nguy cơ mất an toàn để cắm biển cảnh báo, nhắc nhở người dân và trẻ em không đến gần sông, suối, hồ trong mùa mưa lũ. Các thôn, bản duy trì hệ thống loa truyền thanh để thường xuyên tuyên truyền, cảnh báo nguy cơ tai nạn trong dịp hè.
Anh Hảng A Lử – Bí thư Đoàn xã Púng Luông cho biết: Ngay từ đầu hè, Đoàn xã đã xây dựng kế hoạch tổ chức nhiều hoạt động dành cho thanh thiếu nhi trên địa bàn. Tuy nhiên, do thiếu cơ sở vật chất nên việc tổ chức sinh hoạt, các hoạt động văn hóa, văn nghệ cho các em không thể tổ chức thường xuyên. Cùng với đó, trên địa bàn xã có 25 bí thư chi đoàn thôn bản thì có đến 13 đồng chí đi làm xa, không thể tham gia các hoạt động tại cơ sở.
Người dân vùng cao rất mong muốn địa phương quan tâm đầu tư, khắc phục những khó khăn về cơ sở vật chất, bố trí thêm nguồn nhân lực để trẻ em có địa điểm vui chơi tập trung, được học các kỹ năng sống, kỹ năng bảo vệ bản thân trước nguy hiểm, giúp các em có những mùa hè an toàn.
Một mùa hè an toàn không chỉ là mong muốn của các bậc phụ huynh mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi trẻ em được trang bị kỹ năng sống, được quan tâm và tạo điều kiện tham gia các hoạt động bổ ích, những nguy cơ tai nạn thương tích sẽ từng bước được giảm thiểu, để mỗi mùa hè trôi qua sẽ thực sự là khoảng thời gian vui tươi, ý nghĩa đối với trẻ em vùng cao, thay vì những nỗi lo thường trực nơi các bản làng miền núi.
