Nhân Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4), sáng 18/4, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu toàn quốc.
Cùng dự có đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, lãnh đạo một số bộ, ban, ngành Trung ương.
Năm 2008, trên cơ sở đề xuất của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1668/QĐ-TTg lấy ngày 19/4 hàng năm là "Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam". Những năm qua, "Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam" đã thực sự trở thành ngày hội lớn để đồng bào các dân tộc gặp gỡ, giao lưu, cùng nhau hòa mình trong các lễ hội truyền thống, trong không gian văn hóa đặc sắc của các dân tộc anh em.
Báo cáo tại buổi tiếp, đồng chí Lâm Thị Phương Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa riêng, tạo nên sự thống nhất trong đa dạng của văn hóa Việt Nam. Tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đã phục dựng trên 180 lễ hội truyền thống gắn với phát triển du lịch; hình thành gần 200 mô hình bảo tồn, trải nghiệm văn hóa gắn với phát triển du lịch; xây dựng, duy trì trên 720 câu lạc bộ văn hóa dân gian, và 5.760 đội văn nghệ truyền thống; triển khai 50 chương trình nghiên cứu, phục hồi và bảo tồn văn hóa phi vật thể có nguy cơ mai một.
Đặc biệt, có 351 di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc thiểu số trong tổng số 735 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục. Các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã tổ chức trên 100 ngày hội văn hóa, thể thao, du lịch của đồng bào dân tộc thiểu số; đã xây dựng, cải tạo và hỗ trợ trang thiết bị 3.220 nhà văn hóa - khu thể thao thôn, bản; phát triển các điểm du lịch; hình thành không gian văn hóa làng, bản, buôn gắn với xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, sự phối hợp của các ban, bộ, ngành trung ương, các địa phương, sự đồng hành của các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín trong cả nước để giá trị văn hóa tốt đẹp của các dân tộc Việt Nam sẽ tiếp tục được gìn giữ, phát huy và lan tỏa mạnh mẽ, góp phần xây dựng và phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Tại buổi tiếp, các đại biểu đã chia sẻ những đóng góp thiết thực của bản thân vào các phong trào thi đua yêu nước, vận động giữ gìn bản sắc, phát huy phong tục tập quán tốt đẹp, xóa bỏ hủ tục lạc hậu, xây dựng đời sống văn hóa mới, xây dựng làng bản sáng - xanh - sạch - đẹp; tham gia hòa giải các mâu thuẫn tại cơ sở và bảo đảm an ninh trật tự vùng miền núi biên giới, là "hạt nhân" củng cố, phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tiên phong trong việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, đặc biệt là phát triển du lịch cộng đồng, góp phần tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân.
Trong không khí thắm tình đoàn kết, nghĩa đồng bào và niềm tự hào sâu sắc về bản sắc văn hóa Việt Nam, tại buổi tiếp, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ sự trân trọng và biết ơn sâu sắc đối với những đóng góp bền bỉ, thầm lặng nhưng hết sức to lớn của các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số trên cả nước – những người đang gìn giữ cái gốc của dân tộc, giữ gìn những giá trị làm nên bản sắc, chiều sâu và sức mạnh bền vững của đất nước Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, giữ gìn văn hóa các dân tộc không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn là giữ gìn nền tảng tinh thần của xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo nên sức mạnh nội sinh cho phát triển đất nước một cách bền vững. Trong nền tảng đó, các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Các đồng chí, các bác, các anh chị không chỉ là những người lưu giữ ký ức cộng đồng, mà còn là điểm tựa tinh thần, là nơi hội tụ niềm tin, góp phần giữ vững sự ổn định và gắn kết từ cơ sở.
Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng với nỗ lực của các địa phương và đồng bào, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo chuyển biến tích cực cả về nhận thức và đời sống xã hội. Nhiều địa phương đã xuất hiện những mô hình, những cách làm rất thiết thực và giàu ý nghĩa.
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức mới, có những vấn đề mang tính lâu dài, tác động trực tiếp đến nền tảng phát triển bền vững của đất nước.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, yêu cầu đặt ra là phát triển hài hòa giữa nâng cao đời sống và giữ gìn bản sắc; giữa hội nhập và tự chủ văn hóa; cần đặc biệt coi trọng vai trò chủ thể của cộng đồng – bởi chính người dân là chủ thể gìn giữ, thực hành và trao truyền các giá trị văn hóa. Chỉ khi văn hóa được nuôi dưỡng từ ý thức tự giác và niềm tự hào của mỗi người, thì mới có thể tồn tại và phát triển một cách bền vững.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng, các đồng chí, các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín sẽ tiếp tục phát huy vai trò đặc biệt quan trọng của mình, góp phần giữ gìn bản sắc, củng cố khối đại đoàn kết và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn các nghệ nhân tiếp tục truyền dạy cho lớp trẻ, để tiếng nói, làn điệu dân ca, nghề truyền thống được nối dài trong đời sống hôm nay; cần quan tâm tạo điều kiện để văn hóa được thực hành trong đời sống, có không gian để gìn giữ và lan tỏa, để mỗi người dân, mỗi cộng đồng thực sự trở thành chủ thể của quá trình bảo tồn và phát triển văn hóa.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cùng nhau giữ vững sự bình yên của bản làng, góp phần giữ ổn định từ cơ sở. Bằng uy tín, bằng trách nhiệm và bằng tình cảm gắn bó với nhân dân, các đồng chí, các bác, các anh chị tiếp tục nêu gương, vận động bà con không nghe theo những lời xúi giục sai trái, không vi phạm pháp luật, không để các yếu tố tiêu cực xâm nhập cộng đồng; giữ cho bản làng bình yên cũng chính là góp phần giữ vững sự ổn định chung của đất nước; cùng nhau đổi mới nếp nghĩ, cách làm để phát triển bền vững quê hương, đất nước; tiếp tục vận động bà con phát huy tinh thần tự lực, chủ động vươn lên, phát triển kinh tế gia đình, xóa bỏ hủ tục, xây dựng đời sống văn minh.
Bảo tồn văn hóa cần gắn chặt với phát triển sinh kế, nhất là du lịch cộng đồng, để người dân vừa gìn giữ bản sắc, vừa nâng cao thu nhập, từ đó tạo động lực lâu dài cho việc bảo tồn và phát huy văn hóa. Phát triển không chỉ là có thêm cái mới, mà còn là giữ gìn và phát huy được những giá trị tốt đẹp vốn có của mình.
Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành và các cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới; coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, gắn chặt với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của địa phương, của đất nước.
Chính phủ cần tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách về văn hóa theo hướng đồng bộ, sát thực tiễn; ưu tiên nguồn lực cho văn hóa cơ sở, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; bảo đảm văn hóa thực sự đi vào đời sống, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần chủ động tham mưu các giải pháp mang tính chiến lược; đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị di sản; quan tâm hơn nữa đến đội ngũ nghệ nhân, người có uy tín; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số để các giá trị văn hóa được lan tỏa mạnh mẽ hơn trong xã hội hiện đại.
Các bộ, ngành, địa phương cần tăng cường phối hợp chặt chẽ, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển sinh kế, du lịch cộng đồng; phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng đời sống văn hóa. Mỗi địa phương cần nhận thức rõ: giữ được văn hóa là giữ được gốc rễ phát triển; phát triển bền vững phải bắt đầu từ chính cộng đồng dân cư của mình; tiếp thu ý kiến để có những chính sách phù hợp nhằm gìn giữ, phát huy truyền thống văn hóa dân tộc; quan tâm hơn nữa đến các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín - những người tâm huyết với công tác bảo tồn văn hóa của dân tộc.
Với uy tín, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm của mình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng các đồng chí, các bác, các anh chị sẽ tiếp tục là chỗ dựa vững chắc của cộng đồng; tiếp tục truyền lửa cho thế hệ trẻ; tiếp tục góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và giữ gìn sự ổn định ngay từ cơ sở.
