Quang cảnh thảo luận tại Hội trường, Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.
Tham gia thảo luận, đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai Phạm Thị Phương cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đất đai nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển và bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Quan tâm đến chính sách đất đai dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Phạm Thị Phương đánh giá cao các quy định tại Điều 15 về hỗ trợ đất ở, đất sản xuất và Điều 40 về phát triển, quản lý, khai thác quỹ đất.
Theo đại biểu, đây là những chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với đời sống, sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, quỹ đất phù hợp để bố trí cho người dân còn hạn chế; việc thu hồi, bàn giao đất từ các công ty nông, lâm nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.
Một số diện tích đất được bàn giao có địa hình dốc, đất kém màu mỡ, thiếu nguồn nước, giao thông không thuận lợi, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất và ổn định đời sống lâu dài.
Từ thực tiễn đó, đại biểu Phạm Thị Phương đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện cơ chế tạo lập quỹ đất, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong thực hiện chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trong đó, kiến nghị bổ sung quy định UBND cấp tỉnh hằng năm bố trí một tỷ lệ tối thiểu từ ngân sách địa phương và quỹ đất sạch, phù hợp với nhu cầu, nhiệm vụ và khả năng cân đối của địa phương, dành riêng cho việc thực hiện chính sách.
Về đối tượng thụ hưởng, đại biểu đề nghị nghiên cứu mở rộng chính sách hỗ trợ đất đai lần đầu đối với các hộ mới thoát nghèo trong vòng 36 tháng, sinh sống tại địa bàn đặc biệt khó khăn, thực sự không có hoặc thiếu đất sản xuất và có nguy cơ tái nghèo. Đây là nhóm đối tượng dù đã thoát nghèo nhưng sinh kế chưa ổn định, rất cần sự hỗ trợ để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.
Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị bổ sung cơ chế để thanh niên dân tộc thiểu số, thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự, thanh niên có nhu cầu khởi nghiệp, lập nghiệp được tiếp cận quỹ đất phù hợp phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Đồng thời, cần có cơ chế kiểm soát việc khai thác, sử dụng đất hiệu quả, gắn chính sách ưu đãi đất đai với các chương trình tín dụng hoặc quỹ đất khởi nghiệp cho thanh niên, qua đó tạo việc làm, phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo và khát vọng vươn lên phát triển kinh tế.
Liên quan đến khả năng tiếp cận tín dụng từ đất được Nhà nước hỗ trợ cho đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Phạm Thị Phương kiến nghị nghiên cứu bổ sung quy định cho phép và hỗ trợ người dân thế chấp tài sản gắn liền với đất hoặc quyền sử dụng đất tại các ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần do Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối, nhằm tạo điều kiện để đồng bào tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức, đồng thời bảo đảm mục tiêu bảo toàn quỹ đất hỗ trợ.
Đại biểu cho rằng hiệu quả của Luật Đất đai không chỉ thể hiện ở sự đầy đủ của các quy định hay kết quả quản lý Nhà nước mà quan trọng hơn là những chuyển biến thực chất trong đời sống Nhân dân. Sự hài lòng của Nhân dân cần được xem là thước đo quan trọng đối với chất lượng xây dựng pháp luật và hiệu quả tổ chức thực hiện, bảo đảm mỗi chính sách khi ban hành thực sự đi vào cuộc sống, giải quyết những khó khăn từ cơ sở, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.
