Tuyến đường từ Km 51, Quốc lộ 70 vào trung tâm thôn 1, xã Thượng Hà đã được đổ bê tông nên việc đi lại khá thuận tiện. Nhưng từ khu dân cư ngược lên khu vực có "mỏ đá quý" mà người dân địa phương đồn đại thì chỉ là tuyến đường đất nhỏ hẹp, gồ ghề men theo sườn núi.
Dọc đường đi, trong các quán nước ven đường, câu chuyện mùa màng quen thuộc đã được thay thế bằng những lời bàn tán xôn xao về cách đào “đá đỏ”, về những viên đá vừa được ai đó tìm thấy bán với giá hàng trăm triệu đồng… Tại các bãi đỗ xe máy ở bìa rừng, người đi đào đá tụ tập nói chuyện, nhưng khi thấy người lạ, họ nhanh chóng tản ra, cầm cuốc, thuổng vào rừng.
Từ vị trí do người dân cung cấp, trong vai người đi thu mua đá, chúng tôi lần theo lối mòn tới khoảnh rừng trên sườn núi Cốc Nghè. Càng đến gần cánh rừng mà người dân đồn đại vừa phát lộ mỏ đá quý thì sự bất thường bắt đầu xuất hiện.
Tại đây, hiện trường không phải là một công trường khai thác tập trung, mà là hàng loạt các điểm đào bới nhỏ nằm rải rác trong các hốc đá, lùm cây. Đâu đó, tiếng xà beng đào đất, tiếng búa đập đá xen lẫn tiếng bàn tán rì rầm của những người đào đá.
Theo quan sát của chúng tôi, ẩn dưới tán cây trong khu rừng rộng chừng 2 ha (khoảnh số 415, tờ bản đồ số 2 - rừng sản xuất do UBND xã Thượng Hà quản lý) xuất hiện dày đặc nhiều hố, hang do người dân đào bới với đất đá thải đổ bừa bãi. Bên cạnh đó là rác thải sinh hoạt như vỏ chai nhựa, túi nilon, bao bì thực phẩm. Điều này cho thấy dấu hiệu các nhóm người đi tìm đá quý đã ở tại đây trong nhiều ngày.
Anh Lý Văn H, người dân địa phương đang tham gia "đội quân" tìm đá quý ở thôn 1, chia sẻ: "Đã gần 1 tháng cùng một số người trong thôn lên rừng đào đá quý. Biết là đi đào đá cũng nguy hiểm và mất công, mất việc nhưng cứ thấy người ta bảo có người đã đào được đá bán với giá hàng trăm triệu một viên, nên tôi cố ở lại thêm mấy hôm nữa".
“Thực ra trong thôn đã có tin đồn người nọ, người kia tìm được đá quý, có viên nặng 7 - 8 kg bán với giá hàng trăm triệu đồng, thậm chí cả tỷ đồng, nhưng chưa ai tận mắt nhìn thấy hoặc có hình ảnh về viên đá đó. Nhưng vì tin rằng có thể mình sẽ đào được đá, nên nhiều người bỏ cả việc đồng áng để hằng ngày lên núi đào bới tìm vận may” - anh Lý Văn H. cho biết thêm.
Cùng chồng đi đào đá quý, chị Lý Thị M., thôn 1, xã Thượng Hà không ngần ngại kể: "Tôi thấy mọi người nói trên núi có đá quý nên cùng chồng lên đào thử. Hơn 1 tuần nay đi tìm đá nhưng vợ chồng tôi chưa thấy đá quý đâu mà chỉ thấy mệt. Chắc nốt ngày hôm nay không thấy đá thì mai tôi không đi nữa, mệt lắm rồi. Với lại lực lượng chức năng đang đi kiểm tra, xử lý rất mạnh”.
Tiếp cận nhóm 3 thiếu niên đều là những học sinh của một trường THPT trên địa bàn, trên đầu đeo đèn pin, tay cầm thuổng đang hì hục đào bới tìm đá quý.
"Có đào được đá không?" - Tôi hỏi.
Một em ngừng tay nói: "Chú có muốn mua thật không để cháu bán cho!".
Nói đoạn, em móc điện thoại ra khoe ảnh một viên đá nhỏ như hạt ngô màu hơi phớt hồng. Dù không phải là người sành về đá quý, nhưng nhìn thoáng qua tôi cũng thấy nó không có giá trị. Nhưng để có cơ hội biết thêm thông tin, tôi gợi ý muốn xem hàng trực tiếp. Thấy vậy, cả 3 đều đồng ý đưa tôi xuống núi để về tận nhà xem đá.
Trên đường xuống núi, tôi hỏi: "Sao không đi học mà lại lên rừng tìm đá?". Các em đều ngượng ngùng trả lời: "Chúng cháu chỉ học buổi sáng, buổi chiều thì xin phép nhà trường nghỉ để ở nhà lao động. Thấy nhiều thanh niên trong thôn kéo nhau lên núi đi đào đá, chúng cháu cũng đi theo tìm vận may".
Về đến thôn, đợi một lúc thì một thiếu niên mang viên đá đến. Nhìn viên đá, dù là người không hiểu về đá quý cũng khó chấp nhận đây là viên đá có thể giao dịch được.
Nhằm làm rõ thêm những vấn đề liên quan đến việc nhiều người dân trong thôn đổ xô lên núi tìm đá quý, phóng viên đã liên lạc với Trưởng thôn 1 và Bí thư chi bộ thôn nhưng đều không thành công.
Trao đổi với phóng viên, anh Lý Văn Nam - thành viên Tổ An ninh cơ sở thôn 1, xã Thượng Hà cho biết, từ khi tin đồn trên khu rừng của thôn xuất hiện "mỏ đá quý", đã nhiều người dân rủ nhau lên rừng đi đào đá gây ảnh hưởng đến môi trường và sản xuất của địa phương. Cùng với đó, nhiều người dân từ nơi khác cùng đổ về tìm kiếm và mua đá quý khiến tăng nguy cơ tiềm ẩn mất an ninh trật tự.
“Chúng tôi theo dõi nhiều ngày nay, nhưng chưa có thông tin chính thức nào xác định có người dân đào được đá mà đây chỉ là tin đồn. Chuyện người nọ, người kia đào được đá và hình ảnh những viên đá đó chỉ được lan truyền qua tin đồn và trên mạng xã hội chứ thực tế chưa ai trực tiếp nhìn thấy, sờ thấy. Bằng các biện pháp nghiệp vụ, chúng tôi tiếp cận những người dân được cho là đã đào được đá quý thì họ khẳng định, mình có đi đào nhưng chưa tìm được” - anh Lý Văn Nam cho biết thêm.
Qua tìm hiểu, phóng viên thấy để tạo sự hiếu kỳ và thu hút người dân đến đào đá quý, ở khu vực thôn 1 có một số người còn đứng ra nhận dẫn đường lên mỏ bằng các lối tắt trong rừng để tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng và nhận làm "chân rết" thu mua, giao dịch đá quý nếu ai đó có nhu cầu.
Bài cuối: Có hay không chiêu trò lừa đảo?
Trình bày: Hữu Huỳnh
