Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều bất định, thị trường nội địa Việt Nam đang trở thành trụ cột quan trọng, đóng vai trò bệ phóng giúp nền kinh tế duy trì đà phát triển và ổn định vĩ mô. Những xu hướng tiêu dùng mới và chiến lược đổi mới toàn diện được kỳ vọng sẽ đưa thương mại trong nước bước vào giai đoạn phát triển bền vững hơn.
Nhận định này được đồng thuận tại Diễn đàn Chính sách phát triển thương mại trong nước năm 2025 do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 28/10 trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất - 2025.
Động lực nội sinh của nền kinh tế
Phát biểu tại diễn đàn, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), nhấn mạnh vai trò quan trọng của thị trường nội địa trong việc bảo đảm ổn định vĩ mô và phát triển bền vững của nền kinh tế. Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với những bất định về tăng trưởng, chuỗi cung ứng đứt gãy, xung đột thương mại và biến động địa chính trị, sức cầu trong nước chính là "bệ phóng" giúp kinh tế Việt Nam duy trì đà phát triển.
"Thương mại trong nước cần được nhìn nhận không chỉ là không gian lưu thông hàng hóa, mà còn là động lực nội sinh của nền kinh tế", ông Tuấn khẳng định. Thị trường nội địa không chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm mà còn là "động cơ" thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và bảo đảm an sinh xã hội.
Bà Trần Thị Phương Lan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, chia sẻ rằng theo các chuyên gia kinh tế, thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn phát triển và có sự bứt phá rõ rệt sau đại dịch. Giai đoạn 2025 - 2030, thị trường này được kỳ vọng sẽ đạt mức tăng trưởng mạnh hơn, đủ sức cạnh tranh với các quốc gia hàng đầu khu vực.
Theo bà Lan, điều đáng chú ý là những xu hướng tiêu dùng mới đang định hình lại thị trường bán lẻ. Người tiêu dùng hiện nay có xu hướng tiêu dùng bền vững, ứng dụng công nghệ tài chính, mua sắm trực tuyến và tiêu dùng dựa trên dữ liệu. Họ cũng có xu hướng mua sắm đa kênh, sẵn sàng chi trả cho mặt hàng chất lượng cao, giảm mua sắm các mặt hàng không cần thiết và ưu tiên chăm sóc sức khỏe.
Chuyển đổi số toàn diện thị trường nội địa
Để phát triển thị trường bán lẻ văn minh, hiện đại và bền vững, bà Lan nhấn mạnh cần thực hiện chuyển đổi số toàn diện từ cửa hàng đến nền tảng thương mại điện tử. Việc xây dựng mô hình cửa hàng trải nghiệm (phygital) và tối ưu hóa diện tích cửa hàng sẽ giúp cải thiện trải nghiệm mua sắm và giữ chân khách hàng.
Ngoài ra, bà Lan cũng đề xuất các giải pháp hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) và sản phẩm nội địa lên nền tảng số, nhằm gia tăng sự hiện diện trên thị trường. Chính phủ cần hoàn thiện chính sách phát triển thương mại, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành bán lẻ.
Ông Tuấn cho biết: "Chuyển đổi số không chỉ là công cụ kỹ thuật mà là một cuộc cách mạng về mô hình quản trị." Ngành Công Thương đang hướng tới việc hình thành hệ sinh thái chuyển đổi số doanh nghiệp, khuyến khích các cơ sở sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ ứng dụng công nghệ vào quy trình quản lý, bán hàng và chăm sóc khách hàng.
Bộ Công Thương đang triển khai nhiều chiến lược lớn để phát triển thị trường trong nước, bao gồm Chiến lược phát triển thương mại trong nước đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045; Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2050; và Chương trình phát triển thị trường trong nước giai đoạn 2025 - 2027.
Trọng tâm là xây dựng nền tảng thương mại điện tử quốc gia, kết nối các sàn giao dịch hiện có, tích hợp thanh toán, logistics và truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng công nghệ blockchain, mã QR, RFID để đảm bảo tính minh bạch và an toàn. Mô hình bán lẻ thông minh với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ nhận diện và thanh toán không tiền mặt đang dần định hình diện mạo mới cho thương mại trong nước.
Bộ Công Thương cũng đang rà soát, sửa đổi các quy định quản lý thị trường bán lẻ, tiêu chuẩn và quy chuẩn hạ tầng thương mại theo hướng hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế. Việc tăng cường tính minh bạch, giảm rào cản hành chính và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư mà còn củng cố niềm tin vào thị trường nội địa.
Ông Tuấn nhấn mạnh “bộ tứ nghị quyết” gồm Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được coi là nền tảng quan trọng để ngành Công Thương triển khai các chính sách cụ thể. Đây không chỉ là định hướng vĩ mô, mà còn là kim chỉ nam để Bộ Công Thương thúc đẩy quá trình phát triển thương mại trong nước theo hướng hiện đại, hội nhập, hiệu quả và bền vững hơn.
Với những định hướng và giải pháp toàn diện này, thị trường bán lẻ Việt Nam hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao và đa dạng của người dân, đồng thời khẳng định vị thế của hàng Việt trên chính thị trường nội địa.
