Không phải "thuốc thần" chữa khỏi ung thư
Trao đổi với phóng viên, bác sĩ Nguyễn Duy Anh - Chuyên gia Ung bướu cho biết, nghiên cứu OrigAMI-4 được trình bày tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO) năm 2026 cho thấy: Thuốc Amivantamab tạo ra đáp ứng khách quan ở khoảng 42 - 47% bệnh nhân ung thư đầu cổ tái phát hoặc di căn sau khi thất bại với hóa trị và miễn dịch trị liệu. Đáng chú ý, có 15 bệnh nhân đạt đáp ứng hoàn toàn (không còn phát hiện tổn thương trên các phương tiện đánh giá hiện có).
Tuy nhiên, chuyên gia khuyến cáo cần nhìn nhận kết quả này một cách thận trọng:
- Quy mô thử nghiệm nhỏ: Nghiên cứu mới chỉ thực hiện trên nhóm tương đối nhỏ với khoảng hơn 100 trường hợp.
- Cần thêm thời gian thử nghiệm: Thuốc cần phải trải qua các thử nghiệm pha III quy mô lớn để xác nhận hiệu quả thực sự đối với thời gian sống còn và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
- Không phải "thuốc thần kỳ": Công chúng nên lạc quan nhưng không nên xem đây là phương pháp có thể chữa khỏi mọi loại ung thư.
Cơ chế khiến giới khoa học đặc biệt quan tâm
Amivantamab thuộc nhóm kháng thể đơn dòng lưỡng đặc hiệu (bispecific antibody) - hướng đi đầy kỳ vọng của y học hiện đại nhờ sự kết hợp đa cơ chế trong cùng một phân tử:
- Tác động đồng thời lên hai mục tiêu sinh học quan trọng là EGFR và MET (vốn liên quan đến quá trình phát triển, xâm lấn và kháng điều trị của nhiều loại ung thư).
- Không chỉ ngăn chặn tín hiệu giúp tế bào ung thư phát triển mà còn huy động hệ miễn dịch nhận diện, tiêu diệt tế bào ác tính.
Sự khác biệt công nghệ: So với các phương pháp truyền thống (Hóa trị tác động lên cả tế bào lành; Xạ trị dùng tia bức xạ phá hủy ADN khối u; Miễn dịch trị liệu chủ yếu "gỡ phanh" cho hệ miễn dịch qua các điểm kiểm soát PD-1 hoặc PD-L1), amivantamab tích hợp nhiều cơ chế chống ung thư vượt trội hơn.
Khối u biến mất chưa đồng nghĩa khỏi bệnh
Theo bác sĩ Nguyễn Duy Anh, một hiểu lầm phổ biến hiện nay là cho rằng khối u biến mất trên phim chụp đồng nghĩa với việc đã khỏi bệnh.
Trong ung thư học, hiện tượng này gọi là đáp ứng hoàn toàn (Complete Response - CR), tức là không phát hiện tổn thương bằng các phương tiện chẩn đoán hiện có. Tuy nhiên, vẫn có thể tồn tại các tế bào ung thư vi thể chưa bị phát hiện - nguồn gốc của sự tái phát sau nhiều tháng hoặc nhiều năm. Để khẳng định khỏi bệnh, cần theo dõi lâu dài các chỉ số như thời gian sống không bệnh, thời gian sống toàn bộ, tỷ lệ tái phát và chất lượng cuộc sống.
Đã có mặt tại Việt Nam nhưng gánh nặng chi phí rất lớn
Thực tế, amivantamab không hoàn toàn mới, thuốc đã được phê duyệt tại nhiều quốc gia cho nhóm bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ mang đột biến EGFR đặc hiệu. Tại Việt Nam, thuốc cũng đã được triển khai tại một số cơ sở điều trị ung thư lớn, chủ yếu trong điều trị ung thư phổi theo đúng chỉ định.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất khiến số lượng bệnh nhân tiếp cận được liệu pháp này chưa nhiều chính là chi phí điều trị:
- Tổng chi phí: Có thể lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, thậm chí khoảng 1,4 tỷ đồng trong 3 tháng đầu điều trị (tùy cân nặng, liều dùng, phác đồ và chương trình hỗ trợ).
- Chi tiết theo cân nặng: Thuốc có 2 loại. Với bệnh nhân dưới 80kg, lần truyền đầu tốn khoảng 400 triệu đồng, các lần truyền sau khoảng 200 triệu đồng, chu kỳ 2 tuần truyền 1 lần. Với bệnh nhân trên 80kg, chi phí sẽ tốn nhiều hơn.
Chuyên gia nhấn mạnh rằng người bệnh không nên tự tìm mua hoặc đặt kỳ vọng quá lớn sau khi đọc các thông tin trên mạng xã hội. Việc sử dụng thuốc cần dựa trên chẩn đoán xác định, xét nghiệm đột biến gen và đánh giá kỹ lưỡng của bác sĩ chuyên khoa.
