Tháo gỡ khó khăn cho "lá chắn sức khỏe cộng đồng"

Theo số liệu của ngành Y tế, đến ngày 22/5/2026, 100% trạm y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh đã có vị trí pháp lý; 27 trạm đã bổ nhiệm giám đốc, 20 trạm bố trí phó giám đốc phụ trách, các đơn vị còn lại giao viên chức phụ trách điều hành. Toàn tuyến y tế cơ sở hiện có 1.707 viên chức, trong đó có 185 bác sĩ. Từ đầu năm đến nay, Sở Y tế đã điều động 26 viên chức, gồm 23 bác sĩ để tăng cường cho các trạm y tế.

Đồng chí Hoàng Quốc Hương, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Lào Cai khẳng định, Sở Y tế Lào Cai xác định việc sắp xếp hệ thống y tế không chỉ là sắp xếp đầu mối tổ chức, mà là tái tổ chức mạng lưới cung ứng dịch vụ y tế theo hướng tinh gọn, liên thông, gần dân, không để người dân phải đi xa hơn, khó hơn khi tiếp cận dịch vụ y tế. Qua đó, hoạt động khám chữa bệnh ban đầu, cấp cứu, tiêm chủng, phòng chống dịch, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, dân số, an toàn thực phẩm và các chương trình y tế cơ sở vẫn được duy trì; các chỉ tiêu kế hoạch năm cơ bản bảo đảm tiến độ, không phát sinh khoảng trống phục vụ Nhân dân do sắp xếp tổ chức.

Dù hoạt động không bị gián đoạn, sau việc sắp xếp, nhiều trạm y tế vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Theo báo cáo, hiện nay toàn tỉnh có 88/99 trạm y tế có dưới 15 cán bộ làm việc tại trụ sở chính, gây trở ngại cho tổ chức các khoa, phòng theo mô hình mới. Tuyến y tế cơ sở đang thiếu bác sĩ, kế toán, cán bộ công nghệ thông tin, dược sĩ, cán bộ y tế công cộng và nhân lực có kỹ năng quản lý nhà nước ở cấp xã. Cùng với đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ chế tài chính chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của y tế cơ sở.

Đơn cử tại Trạm Y tế xã Phình Hồ, sau khi hợp nhất ba trạm y tế của các xã Phình Hồ, Làng Nhì và Bản Mù, với đội ngũ 16 viên chức, cơ bản đáp ứng yêu cầu khám, chữa bệnh ban đầu. Dù vậy, đơn vị vẫn thiếu nhiều vị trí chuyên môn như kế toán, cán bộ công nghệ thông tin, dược sĩ đại học, cán bộ y tế công cộng và cán bộ quản lý.

Theo ông Bùi Minh Tuyên - Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Phình Hồ, do thiếu nhân lực nên nhiều nhiệm vụ phải bố trí kiêm nhiệm; trong khi đó, cơ sở vật chất tại một số điểm trạm đã xuống cấp, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng được yêu cầu chuyển đổi số và quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử.

Cũng như Phình Hồ, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, Trạm Y tế xã Tân Lĩnh cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn. Dù có 20 viên chức, nhưng do phải duy trì hoạt động tại bốn điểm trạm phục vụ người dân ở các khu vực xa trung tâm nên chỉ còn 8 cán bộ làm việc thường xuyên tại trụ sở chính. Việc phân tán nhân lực khiến trạm chưa đủ điều kiện tổ chức các khoa, phòng theo mô hình mới.

Ông Triệu Văn Huấn - Phó Chủ tịch UBND xã Tân Lĩnh cho biết, cùng nhân lực, cơ sở vật chất của trạm còn nhiều hạn chế nên một số dịch vụ kỹ thuật vẫn chưa thể triển khai ngay tại tuyến xã. Trong khi đó, nguồn kinh phí hoạt động còn hạn hẹp, chưa đáp ứng yêu cầu sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Nhận diện rõ những "điểm nghẽn" này, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành tập trung tháo gỡ cho y tế cơ sở. Trong đó, Sở Nội vụ hướng dẫn xử lý vướng mắc về tiêu chuẩn bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo sau sắp xếp: cho phép người giữ chức danh lãnh đạo quản lý trước sắp xếp nếu chưa đáp ứng tiêu chuẩn lý luận chính trị thì hoàn thiện trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày bổ nhiệm.

Sở Y tế tiếp tục rà soát điểm trạm theo nguyên tắc nơi dân còn cần, địa bàn xa, giao thông khó khăn; điều động bác sĩ, bổ sung nhân lực theo nhu cầu thực tế của địa phương. Đồng thời hướng dẫn kiện toàn tổ chức, hoàn thiện vị trí việc làm, danh mục kỹ thuật và hợp đồng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế; đào tạo cán bộ về quản lý nhà nước, tài chính, tài sản, chuyển đổi số; đầu tư tối thiểu phòng chức năng, thiết bị, thuốc, vật tư và hạ tầng số; triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, khám chữa bệnh từ xa và kết nối chuyên môn giữa các tuyến.

Các xã, phường cũng tích cực rà soát nhu cầu nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị để từng bước hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở.

Định hướng phát triển ngành Y tế giai đoạn 2026 - 2030, tuyến tỉnh sẽ tập trung phát triển chuyên sâu; tuyến khu vực thực hiện điều trị cơ bản, hỗ trợ chuyên môn cho tuyến xã và tổ chức khám sức khỏe toàn dân; trạm y tế giữ vai trò trung tâm trong chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý sức khỏe cộng đồng.

Ngành Y tế Lào Cai tiếp tục kiến nghị Chính phủ hoàn thiện thể chế, cơ chế tài chính, biên chế và chính sách thu hút nhân lực y tế cơ sở, đồng thời ưu tiên đầu tư cho trạm y tế vùng cao, biên giới, khó khăn. Kiến nghị Bộ Y tế sớm sửa đổi Thông tư 03/2023/TT-BYT về vị trí việc làm phù hợp với mô hình mới; ban hành bộ tiêu chí tối thiểu về cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuốc, vật tư, dịch vụ kỹ thuật và hướng dẫn rõ cơ chế phối hợp chuyên môn giữa các tuyến.

Ông Hoàng Quốc Hương - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Lào Cai

Ngành Y tế Lào Cai đề nghị tỉnh tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho y tế cơ sở; chỉ đạo tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc về vị trí việc làm, bổ nhiệm, tài chính, tài sản, mua sắm, sửa chữa trạm. Các sở Nội vụ, Tài chính, Bảo hiểm xã hội tỉnh cần phối hợp hướng dẫn cụ thể để cấp xã thực hiện thống nhất. UBND các xã, phường trực tiếp lãnh đạo, bố trí điều kiện hoạt động và phối hợp chặt chẽ với ngành Y tế nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Khi những "điểm nghẽn" về nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế hoạt động tiếp tục được tháo gỡ, mỗi trạm y tế tại các xã, phường sẽ thực sự trở thành "lá chắn sức khỏe cộng đồng" ngay tại cơ sở. Là tiền đề quan trọng để thực hiện mục tiêu mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, phát hiện sớm bệnh tật, quản lý sức khỏe ngay từ cơ sở. Qua đó, thể hiện tính ưu việt của chế độ cũng như chính sách nhân văn của Đảng, nhà nước ta.