Tận dụng FTA, mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu gạo

Trong bối cảnh thị trường gạo thế giới biến động mạnh do xung đột địa chính trị, nguồn cung toàn cầu gia tăng và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, ngành lúa gạo Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh chiến lược theo hướng đa dạng hóa thị trường, nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị sản phẩm.

Bốc xếp gạo Việt Nam xuất khẩu.
Bốc xếp gạo Việt Nam xuất khẩu.

Xung đột tại khu vực Trung Đông xảy ra đúng thời điểm vụ lúa Đông Xuân ở Đồng bằng sông Cửu Long bước vào thu hoạch rộ, khiến thị trường tiêu thụ gặp nhiều khó khăn. Cùng với đó, nguồn cung dồi dào từ các quốc gia xuất khẩu lớn như Ấn Độ, Thái Lan đã tạo áp lực khiến giá lúa trong nước có xu hướng giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, vụ Đông Xuân 2025-2026 tại Đồng bằng sông Cửu Long dự kiến đạt sản lượng gần 11 triệu tấn lúa, riêng tháng 3 - thời điểm thu hoạch rộ ước khoảng 5,5 triệu tấn. Trong năm 2026, tổng lượng lúa hàng hóa phục vụ xuất khẩu dự kiến đạt khoảng 15,46 triệu tấn, tương đương 7,73 triệu tấn gạo. Nguồn cung lớn trong khi thị trường có nhiều biến động đã tạo áp lực không nhỏ lên hoạt động tiêu thụ và xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì được tăng trưởng về lượng nhưng lại giảm về giá trị. Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, tính đến giữa tháng 3/2026, xuất khẩu gạo đạt khoảng 1,74 triệu tấn, kim ngạch hơn 826 triệu USD, tăng 2,3% về lượng nhưng giảm 8,7% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Giá xuất khẩu bình quân giảm 10,7%, xuống còn 477,6 USD/tấn, phản ánh rõ áp lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Cơ cấu thị trường cũng có sự phân hóa rõ rệt. Philippines tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm hơn 55% tổng lượng xuất khẩu và duy trì tăng trưởng. Trong khi đó, Trung Quốc, Malaysia, Australia ghi nhận mức tăng tích cực, thì một số thị trường châu Phi lại sụt giảm đáng kể.

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), nhận định nhu cầu gạo thế giới vẫn ở mức cao nhưng có sự phân hóa mạnh giữa các khu vực. Để tận dụng cơ hội, ngành gạo cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường xúc tiến thương mại và điều hành xuất khẩu linh hoạt.

Trên thực tế, Trung Quốc đang trở thành một trong những điểm sáng của thương mại gạo khu vực châu Á. Sau giai đoạn suy giảm, nhu cầu nhập khẩu của thị trường này đã phục hồi mạnh trong năm 2025, đạt khoảng 3 triệu tấn. Việt Nam hiện là nhà cung cấp lớn thứ hai cho Trung Quốc với khoảng 700.000 tấn, tăng hơn gấp đôi so với năm trước.

Tuy nhiên, đây cũng là thị trường có tính cạnh tranh cao và biến động nhanh theo giá cả. Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường, linh hoạt điều chỉnh chính sách giá và không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm để giữ vững thị phần.

Bên cạnh các thị trường truyền thống, Nhật Bản và Hàn Quốc đang nổi lên là những điểm đến tiềm năng cho các dòng gạo chất lượng cao của Việt Nam. Những lô gạo đầu tiên mang nhãn hiệu “gạo Việt xanh phát thải thấp” đã được xuất khẩu thành công sang Nhật Bản, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu và tiếp cận các thị trường cao cấp.

Song song với đó, khu vực châu Phi tiếp tục được xem là thị trường tiềm năng trong chiến lược đa dạng hóa đầu ra. Theo Thương vụ Việt Nam tại Algeria kiêm nhiệm Senegal, quốc gia này nhập khẩu khoảng 1 triệu tấn gạo mỗi năm, chủ yếu là gạo tấm giá rẻ. Năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Senegal đạt hơn 168.000 tấn, kim ngạch 52,57 triệu USD, tăng gần 30 lần so với năm trước.

Đáng chú ý, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Senegal của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn vào tháng 7/2025, hai nước đã ký Bản ghi nhớ về thương mại gạo, theo đó Việt Nam sẽ thúc đẩy xuất khẩu khoảng 100.000 tấn gạo mỗi năm sang thị trường này. Thỏa thuận không chỉ góp phần đảm bảo an ninh lương thực cho Senegal mà còn mở ra cơ hội mở rộng thị trường châu Phi và đa dạng hóa đầu ra cho gạo Việt Nam.

Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu gạo năm 2026 được dự báo sẽ đối mặt với nhiều khó khăn hơn khi nguồn cung thế giới dồi dào trở lại. Hiệp hội Lương thực Việt Nam nhận định sản lượng xuất khẩu có thể chỉ duy trì quanh mức 7 triệu tấn, thay vì tăng trưởng mạnh như những năm trước.

Đóng gói gạo phục vụ xuất khẩu ở nhà máy của Công ty TNHH gạo Vinh Phát Wilmar, phường Bình Đức, tỉnh An Giang.
Đóng gói gạo phục vụ xuất khẩu ở nhà máy của Công ty TNHH gạo Vinh Phát Wilmar, phường Bình Đức, tỉnh An Giang.

Trong bối cảnh đó, các giải pháp điều hành và hỗ trợ doanh nghiệp đang được triển khai đồng bộ. Bộ Công Thương đã chỉ đạo các đơn vị chức năng và hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài theo dõi sát diễn biến cung – cầu, giá cả và chính sách nhập khẩu tại các thị trường trọng điểm; kịp thời cung cấp thông tin, cảnh báo rủi ro và hỗ trợ doanh nghiệp xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình giao dịch.

Cục Xúc tiến thương mại cũng đang đẩy mạnh hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời triển khai các chương trình xúc tiến theo hướng đa dạng hóa hình thức, kết hợp trực tiếp và trực tuyến nhằm mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Bên cạnh đó, việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để mở rộng thị trường, đặc biệt là bổ sung mặt hàng gạo vào lộ trình hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA; đồng thời thúc đẩy đàm phán mở rộng hạn ngạch thuế quan với các đối tác như EU, Vương quốc Anh.

Ở góc độ sản xuất, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, khuyến nghị các địa phương cần điều chỉnh thời vụ linh hoạt, chủ động nguồn nước để kiểm soát xâm nhập mặn và rủi ro thời tiết; đồng thời tiếp tục chuyển dịch cơ cấu giống theo hướng nâng cao tỷ trọng lúa chất lượng cao, lúa thơm và đặc sản - hiện đã chiếm khoảng 75%.

Cùng với đó, việc triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh đang góp phần nâng cao giá trị hạt gạo thông qua giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận và đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững của thị trường quốc tế.

baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Niềm vui trong căn nhà nhân ái

Niềm vui trong căn nhà nhân ái

Những ngôi nhà nhân ái được trao tặng cho các hộ có hoàn cảnh khó khăn tại xã Phúc Khánh không chỉ giúp người dân có chỗ ở an toàn, vững chãi, mà còn mang theo niềm vui và động lực để bà con vươn lên ổn định cuộc sống, hướng tới thoát nghèo bền vững.

Xã Mỏ Vàng phát động phong trào làm đường giao thông nông thôn giai đoạn 2026 - 2030

Xã Mỏ Vàng phát động phong trào làm đường giao thông nông thôn giai đoạn 2026 - 2030

Sáng 18/4, tại thôn Khe Trầu, xã Mỏ Vàng đã tổ chức Lễ phát động phong trào làm đường giao thông nông thôn giai đoạn 2026 - 2030 với chủ đề “Phát triển giao thông - xây dựng nông thôn mới”. Đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng nhằm tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân và từng bước hoàn thiện hạ tầng nông thôn trên địa bàn.

Doanh nghiệp xây dựng "gồng mình" trước giá nhiên liệu, vật liệu tăng cao

Doanh nghiệp xây dựng "gồng mình" trước giá nhiên liệu, vật liệu tăng cao

Những ngày gần đây, tại nhiều công trường xây dựng trên địa bàn tỉnh Lào Cai, máy móc vẫn hoạt động hết công suất, tiến độ thi công được duy trì khẩn trương. Thế nhưng, phía sau sự nhộn nhịp ấy là nỗi lo thường trực của nhiều doanh nghiệp khi giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng liên tục tăng cao. Trong khi các hợp đồng đã ký kết với đơn giá cố định, nhiều đơn vị buộc phải "gồng mình" thi công để đảm bảo tiến độ, chấp nhận nguy cơ thua lỗ nặng.

Trao truyền khát vọng, tiếp nối mạch nguồn

Trao truyền khát vọng, tiếp nối mạch nguồn

Dám nghĩ, dám làm và miệt mài lao động sản xuất, nhiều người cao tuổi ở Lào Cai đã xây dựng một cuộc sống tốt đẹp cho gia đình. Họ không chỉ làm giàu cho bản thân, cho quê hương mà còn định hướng, truyền cảm hứng, thúc đẩy tinh thần lập nghiệp và động lực phát triển cho người trẻ, tạo nền tảng tiếp nối bền vững giữa kinh nghiệm và khát vọng của hai thế hệ.

Nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số

Nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số

Thời gian qua, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất, kinh doanh đã giúp nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng sản phẩm, mở ra dư địa tăng trưởng mới, tạo “cú huých” để doanh nghiệp bứt phá trong kỷ nguyên số.

Phường Văn Phú chuẩn bị mặt bằng thu hút đầu tư

Phường Văn Phú chuẩn bị mặt bằng thu hút đầu tư

Để tạo động lực thu hút đầu tư phát triển kinh tế, phường Văn Phú đang tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất “sạch”. Với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cùng sự đồng thuận của người dân, những khó khăn, vướng mắc đang từng bước được tháo gỡ.

Lấy phòng ngừa làm gốc trong ứng phó thiên tai

Phường Yên Bái: Lấy phòng ngừa làm gốc trong ứng phó thiên tai

Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến cực đoan, thiên tai không còn là yếu tố bất thường mà đã trở thành thách thức thường trực đối với nhiều địa phương. Với phường Yên Bái (Lào Cai), việc chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại, nhanh chóng ổn định đời sống nhân dân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

"Tiếp sức" cho nền kinh tế

"Tiếp sức" cho nền kinh tế

Bước sang năm 2026, dòng vốn từ các ngân hàng đang “chảy” mạnh vào nền kinh tế ngay từ quý I. Các ngân hàng trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai linh hoạt chính sách tiền tệ, góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Bí quyết tăng năng suất cho dưa chuột bản địa ở Cốc San

Bí quyết tăng năng suất cho dưa chuột bản địa ở Cốc San

Vụ thu hoạch năm nay, toàn xã Cốc San, tỉnh Lào Cai có khoảng 30 ha trồng dưa chuột địa phương, ước đạt sản lượng 300 tấn, mang lại tổng thu nhập khoảng 5 tỷ đồng. Đây không chỉ là con số ấn tượng về kinh tế mà còn phản ánh sự chuyển biến rõ nét trong tư duy sản xuất của người dân.

Giữ tri thức cây thuốc bản địa từ mô hình cộng đồng

Giữ tri thức cây thuốc bản địa từ mô hình cộng đồng

Khu Bảo tồn Thiên nhiên Nà Hẩu - nơi được ví như “kho tàng xanh” của vùng Tây Bắc. Tại đây, những hiểu biết truyền thống không chỉ tồn tại dưới dạng kinh nghiệm dân gian mà còn được cộng đồng các thế hệ người dân bản địa gìn giữ và trao truyền. Những năm gần đây, việc bảo tồn tri thức này đã dần được “định hình” thông qua các mô hình cộng đồng, mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững cho người dân.

Lào Cai nỗ lực đưa điện về vùng khó

Lào Cai nỗ lực đưa điện về vùng khó

Xác định việc đưa điện đến vùng sâu, vùng xa không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng mà còn là đầu tư cho phát triển, an sinh xã hội và tương lai của người dân, tỉnh Lào Cai đang tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp đồng bộ nhằm thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận điện năng giữa các khu vực, đặc biệt là ở những địa bàn còn nhiều khó khăn, bảo đảm không để người dân nào bị bỏ lại phía sau.

Duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số

Duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số

Bước vào năm 2026 - năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP ở mức hai con số...

Đoàn kiểm tra công tác bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng tỉnh Lào Cai làm việc tại xã Khánh Yên

Đoàn kiểm tra công tác bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng tỉnh Lào Cai làm việc tại xã Khánh Yên

Ngày 16/4, đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo thực hiện Chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững tỉnh Lào Cai do ông Vũ Tá Luân - Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh làm trưởng đoàn đã có buổi kiểm tra đột xuất công tác quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng năm 2026 tại xã Khánh Yên.

Đổi thay ở Kiến Rịa

Đổi thay ở Kiến Rịa

Là nơi cư trú của đồng bào người Kinh khai hoang những năm 60 của thế kỷ trước và dân tộc Tày bản địa, mặc dù đất đai không rộng, lại không phải “bờ xôi, ruộng mật” nhưng thôn Kiến Rịa, xã Nghĩa Tâm hôm nay đã có bước chuyển mình mạnh mẽ.

Bảo tồn động vật hoang dã từ ý thức người dân

Bảo tồn động vật hoang dã từ ý thức người dân

Những năm gần đây, công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Lào Cai đang có những chuyển biến tích cực, trong đó nổi bật là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Từ chỗ thờ ơ, thậm chí tham gia săn bắt, nuôi nhốt, nhiều người đã chủ động giao nộp động vật hoang dã cho cơ quan chức năng để cứu hộ, chăm sóc và tái thả về môi trường tự nhiên.

fb yt zl tw