Ngày 4/2 là Ngày Thế giới phòng chống ung thư. Đây không chỉ là dấu mốc truyền thông mà còn là lời nhắc nhở tầm soát sớm có thể tạo ra khác biệt giữa “điều trị nhẹ nhàng hơn” và “cuộc chiến dài ngày”.
Trong nhiều trường hợp, ung thư nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm có thể được điều trị hiệu quả, giảm chi phí, gánh nặng tinh thần cho người bệnh và gia đình. Tuy nhiên, để có “cơ hội sớm” cần một việc tưởng chừng rất đơn giản, đó là "đừng đợi triệu chứng rõ ràng mới đi khám".
Những năm gần đây, ung thư có xu hướng gia tăng và ngày càng trẻ hóa. Theo chia sẻ của các bác sĩ, Tổ chức Y tế thế giới thống kê mỗi năm tại Việt Nam ghi nhận khoảng 165.000 ca mắc mới và 115.000 ca tử vong do ung thư.
Bác sĩ Chuyên khoa II - Tô Minh Hùng, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai cho biết: Ung thư và tim mạch là hai nhóm bệnh phổ biến, cần được đầu tư bài bản về nghiên cứu và điều trị. Từ năm 2021, bệnh viện tập trung phát triển các trung tâm chuyên sâu, trong đó có Trung tâm Ung bướu và Y học hạt nhân, với định hướng hiện đại, đồng bộ, chuyên sâu để người dân giảm áp lực chuyển tuyến.
Tầm soát không phải “làm càng nhiều càng tốt”, mà là làm đúng - làm phù hợp với cá nhân và tư vấn chuyên môn.
Không phải triệu chứng nào cũng là ung thư. Nhưng điều đáng sợ nhất lại là chủ quan kéo dài. Người dân nên đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc tăng dần, chẳng hạn: cơn đau kéo dài, không rõ nguyên nhân; sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài; chảy máu bất thường (tùy cơ quan); khối bất thường xuất hiện và lớn dần; rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường khi đi tiêu...
Bác sĩ Chuyên khoa I - Nguyễn Văn Quân, Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu và Y học hạt nhân chia sẻ: Như trường hợp của bệnh nhân Vương Văn T. (ở xã Gia Phú) bị đau bụng ở nhà khoảng 1 tuần nhưng không đi khám. Khi vào viện, bụng bệnh nhân đã chướng căng. Qua thăm khám và chẩn đoán xác định bệnh nhân bị tắc ruột do u trực tràng. Nếu bệnh nhân đến sớm, chúng tôi có thể lựa chọn những phương pháp điều trị hiện đại hơn, chẳng hạn phẫu thuật nội soi. Khi đó, sau khi cắt đoạn ruột tổn thương có thể khâu nối lại đại tràng, vết mổ nhỏ, hồi phục thuận lợi hơn. Tuy nhiên, do bệnh nhân đến muộn trong tình trạng tắc ruột, bắt buộc phải mổ mở. Sau khi cắt đoạn ruột, chúng tôi cũng không thể khâu nối như trường hợp phát hiện sớm. Điều này có nghĩa: chỉ một bước chậm trễ đã khiến hướng điều trị thay đổi hoàn toàn.
"Khi có dấu hiệu đau bụng kéo dài, gia đình đưa tôi đi viện để được các bác sĩ kiểm tra và xử lý. Đến nay, tình trạng sức khỏe của tôi ổn định hơn. Từ trải nghiệm của bản thân, tôi cho rằng không nên chủ quan ở nhà khi cơ thể phát tín hiệu lạ".
Hay như trường hợp bệnh nhân Nguyễn Thị N. ở phường Cam Đường. Bà N. chia sẻ: "Tôi bị đau bụng kéo dài nhưng lại chủ quan, nghĩ do bệnh tiểu đường nên không đi khám sớm. Sau này, khi vào viện kiểm tra, tôi được các bác sĩ chẩn đoán có khối u ác tính nhưng vẫn ở giai đoạn sớm nên được mổ kịp thời. Hiện nay, tuy vẫn hơi đau và mệt nhưng sức khỏe của tôi đã ổn định hơn, đang trong giai đoạn hồi phục. Tôi chỉ muốn nhắn nhủ mọi người: Khi cơ thể có dấu hiệu bất thường cần đi khám sớm, đừng để muộn”.
Trong đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân, phát hiện sớm và điều trị ung thư, bác sĩ Chuyên khoa II Tô Minh Hùng - Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa số 2 cho biết: Bệnh viện đang triển khai nhiều gói tầm soát để người dân dễ tiếp cận, tập trung vào các ung thư thường gặp như ung thư tuyến giáp, ung thư vú, ung thư cổ tử cung, đồng thời tổ chức tầm soát về tận vùng sâu, vùng xa để phát hiện sớm.
Ngoài ra, ngay tại bệnh viện cũng có nhiều gói tầm soát chuyên sâu như tầm soát ung thư phổi bằng chụp cắt lớp vi tính đa dãy cho hiệu quả phát hiện cao; các gói tầm soát ung thư đường tiêu hóa như nội soi dạ dày, nội soi đại tràng, cùng nhiều gói tầm soát khác phù hợp theo nhu cầu của từng người.
Phòng chống ung thư không chỉ gói trong một chiến dịch. Đó là thói quen lâu dài. Mỗi người dân cần duy trì lối sống lành mạnh như ăn uống cân đối, ngủ đủ, vận động phù hợp. Cùng với đó là hạn chế các yếu tố nguy cơ như thuốc lá, rượu bia...; chủ động đi khám khi có dấu hiệu bất thường và khám sức khỏe định kỳ để theo dõi cơ thể theo thời gian.
Ngày 4/2 nhắc chúng ta rằng điều quan trọng không chỉ là “biết” mà là “làm”. Tầm soát sớm không tạo ra nỗi sợ, mà tầm soát sớm tạo ra quyền chủ động. Đôi khi, chính quyền chủ động đó là "chìa khóa" để bảo vệ sự sống.
