Hương Sơn bốn mùa đều đẹp, nhưng có lẽ đẹp nhất vẫn vào là mùa Thu, mùa không lễ hội.
Suối Yến (hay còn gọi là Yến Vĩ) là một con suối nằm trong khu di tích thắng cảnh Chùa Hương (xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội). Sở dĩ suối có tên như vậy là do hình dáng của nó trông giống như đuôi của một con chim yến đang xòe rộng. Suối Yến dài khoảng 4km, từ bến Đục, du khách lên thuyền theo dòng suối này để đến với Hương Sơn. Suối Yến là con đường thủy duy nhất để du khách vào ngắm cảnh chùa Hương.
Nếu như vào thời điểm diễn ra lễ hội Chùa Hương, dòng suối Yến luôn trong cảnh tấp nập thuyền bè qua lại, ồn ào với hàng vạn du khách trên hàng ngàn con thuyền to nhỏ đủ loại, nhiều lúc có sự ùn tắc trên tuyến giao thông thủy này vì quá đông thuyền đổ dồn về một mối. Khách tới thăm chùa Hương vào thời điểm này cũng chẳng kịp ngắm hết được vẻ đẹp của cảnh vật, mây trời. Đa phần là du khách đi lễ hội đầu năm.
Đến với suối Yến vào mùa Thu, sự ồn ào như biến mất, thay vào đó là không gian tĩnh lặng, yên bình. Dù vào dịp cuối tuần, lượng khách đến thăm quan tại đây vẫn không nhiều, du khách vẫn có thể dễ dàng tìm được những không gian riêng khi dạo thuyền, ngắm cảnh. Điểm hút mắt du khách nhất chính là suốt dọc con suối Yến đều phủ một sắc hồng của những bông hoa súng.
Theo ông Nguyễn Xuân Hoan, Phó trưởng Ban quản lý du lịch Chùa Hương: Vào mùa không phải lễ hội nên ngày thường chỉ có khoảng 200-300 khách tham quan, thứ 7, Chủ nhật thì đông hơn khoảng 500-600 khách. Đa phần các du khách đến mùa này là đi ngắm cảnh. Suối Yến ngoài vẻ đẹp tự nhiên thì còn 2 mùa hoa nở rất đẹp đó là hoa súng và hoa sen. Nếu ai thích ngắm 2 loài hoa này thì chọn thời điểm hoa nở đến sẽ được chiêm ngưỡng thỏa thích sắc hoa 2 bên dòng suối”.
Thời tiết se lạnh cùng với nắng vàng yếu ớt khá dễ chịu cho những chuyến đi xa. Ngồi trên thuyền giữa không gian cả một vùng yên bình, sẽ là một trải nghiệm cực kỳ thú vị cho những du khách đến thăm chùa Hương “trái vụ”.
Suối Yến sẽ là điểm đến khá thú vị cho những ngày đi chơi cuối tuần với khung cảnh đồng quê, “sơn thủy, hữu tình”. Đặc biệt, du khách sẽ được thưởng ngoạn những cảnh sắc thiên nhiên thanh tịnh, chứ không phải chen chúc cầu khấn, người chen người như khi lễ hội chùa Hương chính vụ.
Giá các dịch vụ mùa này cũng “dễ thở” hơn hẳn so với những ngày diễn ra lễ hội Chùa Hương. Phí trông giữ xe cũng vẫn ở mức cao: 20.000 đồng/xe máy, 50.000 đồng/ôtô. Nếu không vào chùa mà chỉ ngồi thuyền ngắm cảnh trên suối thì chỉ mất khoảng 100.000đ/người tiền đò (có thể đi từ 2-3 người/thuyền). Nếu mua vé vào chùa thì 40.000 đồng tiền đò, 50.000 tiền vé thắng cảnh/người.
Những tháng cuối năm không phải mùa du lịch lễ hội ở chùa Hương nên không gian ở đây rất thanh bình và thơ mộng. Bến Yến lúc này không còn cảnh chen chúc, du khách hoàn toàn có thể thoải mái thuê một chiếc thuyền nhỏ để đi ngắm cảnh, lưu giữ những khoảnh khắc xung quanh, bồng bềnh hoa súng nở, khung cảnh núi non mây trời đẹp như một bức tranh thủy mạc.
Hoa súng thường nở rực rỡ vào buổi sáng và cụp lại vào buổi trưa, khoe sắc hồng dọc hai bên bờ suối.
Tuy không quy tụ thành một biển hoa rộng lớn, nhưng chính sự lững lờ, đơn lẻ, thấp thoáng trên mặt nước tạo nên nét đẹp đặc biệt của loài hoa này. Vãng khách đến Hương Sơn mùa thu sẽ cảm nhận vẻ đẹp trong không gian tĩnh lặng của cuộc sống bình dị và sắc màu thiên nhiên trong trẻo.
Hãy ghé lại những khe nước nhỏ rẽ ngang, ở đó, những nhánh suối được che chắn bằng lớp rào tự nhiên bởi những hàng tràm ít người biết đến. Ở những dòng lạch nhỏ cắt ngang nối vào chân núi. Ở nhiều chỗ, hoa súng soi bóng xuống mặt nước tĩnh lặng nơi vắng mái chèo khiến ta có cảm giác những đầm hoa chụm cuống nở ngược trên mặt nước, trong trẻo như soi trên một tấm gương.
Vẻ đẹp của suối Yến mùa hoa súng đã để lại rất nhiều cảm xúc cho du khách. Chị Trần Thị Minh Phương ở Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội chia sẻ: “Đi thăm suối Yến mùa này rất thoải mái, cảnh sắc hữu tình, thiên nhiên trong lành, không bị chèo kéo, cũng như không bị người ăn xin đeo bám. Tôi thấy thực sự thú vị và vui hơn khi về đất Phật không phải chứng kiến cảnh sát sinh thú rừng để bày bán”.
Ông Kim Duy Thi, ở Đức Trọng, Lâm Đồng tâm sự sau chuyến du lịch suối Yến: “Suối Yến mùa này đẹp quá. Thái độ đón tiếp, phục vụ du khách của nhân viên và người lái đò rất vui vẻ, chắc chắn mình sẽ quay lại. Nhưng tôi cũng kiến nghị với Ban quản lý khu di tích thắng cảnh Chùa Hương làm tốt hơn nữa công tác vệ sinh môi trường, cần bố chí ngay trên mỗi 1 con thuyền 1 cái vợt khi gặp rác thì vợt luôn. Cần ngăn cấm đánh bắt cá bằng xung điện gây ô nhiễm môi trường và làm mất đi vẻ đẹp của suối Yến”.
