Những tuyến đường dang dở giữa lưng chừng núi
Giữa những ngày đầu mùa mưa, tuyến đường Sa Pả - Ngam Lâm, xã Mường Khương vẫn còn ngổn ngang đất đá. Nhiều đoạn nền đường đã được mở rộng nhưng máy móc nằm im bên sườn núi. Những khối đá lớn lộ ra sau khi san gạt khiến công trình phải tạm dừng.
Theo thiết kế, tuyến đường dài 2km, nền đường rộng 6m, mặt bê tông rộng 3,5m, tổng mức đầu tư khoảng 3,6 tỷ đồng. Địa phương đặt mục tiêu hoàn thành trong vòng 3 tháng. Tuy nhiên, sau khi mở nền đường, đơn vị thi công buộc phải dừng lại vì chi phí phá đá vượt quá khả năng cân đối.
Đứng bên công trình còn dang dở, anh Mai Văn Chi, tổ đội thi công xã Mường Khương không giấu được sự sốt ruột. Theo anh Chi, tuyến đường hoàn thành sớm ngày nào, người dân được hưởng lợi ngày đó. Việc vận chuyển vật tư nông nghiệp, tiêu thụ nông sản và đi lại của bà con sẽ thuận lợi hơn rất nhiều.
"Hiện nay mức hỗ trợ phá đá là 70.000 đồng mỗi mét khối. Trong khi giá nhiên liệu, vật liệu đều tăng. Nhiều vị trí đá liền khối, muốn xử lý phải dùng máy móc chuyên dụng nên chi phí thực tế cao hơn nhiều" - anh Chi chia sẻ.
Không riêng Mường Khương, tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều xã vùng cao khác. Tại xã Bát Xát, tuyến đường Van Hồ - Suối Chải vừa hoàn thành mở nền cũng phát sinh hàng loạt vị trí đá cứng ngoài dự kiến. Khi khảo sát, địa hình chủ yếu là đồi đất. Thế nhưng trong quá trình thi công, nhiều khối đá lớn nằm sâu dưới nền đường mới lộ ra.
Anh Chảo Láo San, phụ trách tổ đội thi công cho biết, có những khối đá chiếm gần hết mặt cắt nền đường. Dùng bột nở không hiệu quả, chúng tôi phải thuê búa phá đá với chi phí khoảng 400 nghìn đồng mỗi ngày. Riêng khoản xử lý đá đã vượt định mức được hỗ trợ.
"Đường dốc, xa khu dân cư, xe tải lớn không lên được. Vật liệu phải chia nhỏ để vận chuyển nhiều chuyến nên cước vận tải tăng rất cao. Nếu không có máy móc của tổ đội thì càng khó. Nhiều đơn vị phải thuê máy đào, máy khoan, búa phá đá thì gần như không có lãi" - anh San cho biết.
Cần cơ chế hỗ trợ phù hợp
Theo các địa phương, đá ngầm, đá tảng và địa chất phức tạp là đặc điểm phổ biến tại nhiều xã vùng cao của Lào Cai. Trong khi đó, cơ chế hỗ trợ hiện nay cơ bản áp dụng theo mặt bằng chung.
Ông Lưu Đức Mạnh - Trưởng phòng Kinh tế xã Mường Khương cho biết, phần lớn các tuyến đường giao thông nông thôn trên địa bàn đều vướng đá. Với những tuyến có ít đá, nguồn hỗ trợ hiện hành còn có thể đáp ứng một phần. Nhưng với các tuyến phải phá đá khối lượng lớn thì kinh phí phát sinh rất cao.
Thực tế cho thấy, cùng một ki-lô-mét đường nhưng điều kiện thi công giữa vùng thấp và vùng cao có sự khác biệt rất lớn. Ngoài chi phí xử lý nền đá, các đơn vị còn phải gánh thêm chi phí vận chuyển vật liệu, huy động máy móc và nhân công trong điều kiện địa hình chia cắt, độ dốc lớn, mặt bằng thi công chật hẹp.
Theo Nghị quyết số 22 của HĐND tỉnh về hỗ trợ làm đường giao thông nông thôn, các địa phương được hưởng cơ chế hỗ trợ chung. Tuy nhiên, nhiều xã vùng cao cho rằng mức hỗ trợ hiện nay chưa phản ánh đầy đủ khó khăn đặc thù về địa chất và điều kiện thi công.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND xã Bát Xát cho biết, địa phương đã kiến nghị tỉnh xem xét cơ chế hỗ trợ phù hợp hơn đối với các tuyến đường vùng cao, vùng xa trung tâm. Nhiều công trình có địa hình phức tạp, vận chuyển vật liệu khó khăn, chi phí thi công cao hơn nhiều so với khu vực thuận lợi.
Những tuyến đường đang mở ở vùng cao không chỉ là công trình giao thông đơn thuần mà còn là động lực phát triển kinh tế, giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Để phong trào làm đường giao thông nông thôn tiếp tục lan tỏa hiệu quả, các địa phương kiến nghị tỉnh nghiên cứu điều chỉnh cơ chế hỗ trợ theo hướng tính đến yếu tố địa hình, địa chất đặc thù; bổ sung định mức phá đá đối với các tuyến có khối lượng lớn; đồng thời có cơ chế hỗ trợ vận chuyển vật liệu cho các xã vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn. Khi những "nút thắt" về kinh phí được tháo gỡ, các tuyến đường dang dở hôm nay sẽ sớm nối dài tới các thôn, bản, mở thêm cơ hội phát triển cho vùng cao Lào Cai.
