Áp lực từ thời tiết cực đoan
Nhờ lợi thế khí hậu mát mẻ, nguồn nước đầu nguồn sạch cùng hệ thống sông, suối dày đặc, Lào Cai là một trong những địa phương có điều kiện thuận lợi để phát triển nghề nuôi cá nước lạnh. Các đối tượng nuôi chủ lực như cá hồi, cá tầm sinh trưởng tốt trong môi trường nhiệt độ thấp, hình thành các vùng nuôi tập trung tại Sa Pa, Ngũ Chỉ Sơn, Dền Sáng và một số khu vực vùng cao khác.
Những năm gần đây, nghề nuôi cá nước lạnh không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn tạo việc làm, tăng thu nhập cho nhiều hộ dân. Theo ngành chuyên môn, sản lượng cá nước lạnh 5 tháng đầu năm 2026 của tỉnh ước đạt 670 tấn; cả năm dự kiến đạt khoảng 1.100 tấn. Các cơ sở nuôi chủ yếu áp dụng hình thức nuôi bể, nuôi nước chảy và từng bước ứng dụng công nghệ vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.
Tuy nhiên, bước vào mùa hè, nghề nuôi cá nước lạnh đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Những đợt nắng nóng kéo dài làm nhiệt độ nước tăng, lượng ôxy hòa tan giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng của các loài cá vốn rất nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường.
Ông Trần Quốc Khánh, chủ một cơ sở nuôi cá nước lạnh tại thôn Dền Sáng, xã Dền Sáng cho biết, mùa hè luôn là thời điểm người nuôi phải căng mình theo dõi diễn biến thời tiết.
“Mùa này vừa có nắng nóng, vừa có những trận mưa lớn cục bộ. Cá rất dễ thiếu ôxy, giảm ăn, chậm phát triển và phát sinh bệnh. Tỷ lệ hao hụt cũng cao hơn so với những thời điểm khác trong năm. Người nuôi phải tăng chi phí nhưng vẫn đối mặt với nhiều rủi ro do thời tiết”, ông Khánh chia sẻ.
Theo ông Khánh, để duy trì môi trường nuôi ổn định, cơ sở phải thường xuyên vận hành hệ thống bơm tuần hoàn nước nhằm bảo đảm lượng oxy hòa tan trong bể. Riêng chi phí tiền điện phục vụ vận hành hệ thống bơm đã lên tới hàng chục triệu đồng mỗi tháng.
Không chỉ chịu tác động của nắng nóng, các cơ sở nuôi cá nước lạnh còn đối mặt với nguy cơ dịch bệnh. Khi sức đề kháng của cá suy giảm do nhiệt độ nước tăng cao, các loại nấm, ký sinh trùng và vi khuẩn gây bệnh dễ phát sinh, lây lan nhanh nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Bên cạnh đó, mưa lớn cục bộ, lũ quét hoặc lưu lượng nước cấp thay đổi đột ngột cũng tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho các cơ sở nuôi.
Chủ động ứng phó để giảm thiểu thiệt hại
Nhằm hạn chế thấp nhất tác động bất lợi của thời tiết nắng nóng và nâng cao hiệu quả sản xuất, ngay từ đầu mùa nắng nóng, Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản đã ban hành Văn bản số 587/TTBVTVCNTYTS ngày 14/4/2026, đề nghị UBND các xã, phường chỉ đạo các đơn vị chuyên môn tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp phòng, chống nắng nóng, mưa bão trong nuôi trồng thủy sản.
Theo đó, nhiều cơ sở nuôi cá nước lạnh trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai các biện pháp kỹ thuật phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro và duy trì ổn định sản xuất.
Tại các vùng nuôi tập trung, người dân thường xuyên theo dõi nhiệt độ nước, kiểm tra lượng oxy hòa tan và điều chỉnh mật độ nuôi phù hợp. Một số cơ sở đã đầu tư hệ thống tuần hoàn nước, hệ thống sục khí và các thiết bị giám sát môi trường nhằm kịp thời phát hiện những biến động bất thường.
Nhằm hỗ trợ người dân, Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản đã phối hợp với các địa phương tăng cường hướng dẫn kỹ thuật cho các cơ sở nuôi. Người nuôi được khuyến cáo thường xuyên theo dõi nhiệt độ và chất lượng nguồn nước; duy trì lưu thông dòng chảy, tăng cường sục khí để bảo đảm lượng ôxy cho cá; sử dụng lưới che nhằm giảm nhiệt độ khu vực nuôi; điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp trong những ngày nắng nóng gay gắt và bổ sung vitamin, khoáng chất để tăng sức đề kháng cho thủy sản.
Ngoài ra, cơ quan chuyên môn cũng lưu ý người dân hạn chế vận chuyển cá, san thưa hoặc thả giống trong thời điểm nhiệt độ cao. Việc vệ sinh bể nuôi, thu gom thức ăn dư thừa, xử lý chất thải và theo dõi sức khỏe đàn cá cần được thực hiện thường xuyên nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh.
Theo bà Cao Thị Hòa Bình - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản tỉnh Lào Cai, địa phương có nhiều lợi thế phát triển cá nước lạnh nhưng người nuôi không được chủ quan trước diễn biến nắng nóng kéo dài.
“Chi cục đang tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, đẩy mạnh tuyên truyền, theo dõi sát tình hình và kịp thời cảnh báo để hỗ trợ người dân ứng phó hiệu quả với các tình huống bất lợi, bảo đảm an toàn sản xuất và phát triển bền vững nghề nuôi cá nước lạnh”, bà Bình cho biết.
Thực tế cho thấy, những cơ sở chủ động áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật thường giảm đáng kể tỷ lệ hao hụt trong mùa nắng nóng. Việc đầu tư hệ thống cấp nước tuần hoàn, thiết bị giám sát môi trường và quản lý tốt quy trình chăm sóc tuy làm tăng chi phí sản xuất nhưng là giải pháp cần thiết để bảo vệ đàn cá trong điều kiện thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp.
Nghề nuôi cá nước lạnh đang đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế nông nghiệp của Lào Cai. Tuy nhiên, trong bối cảnh nắng nóng kéo dài và thời tiết khó lường, việc chủ động theo dõi môi trường nước, áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp và chuẩn bị phương án ứng phó từ sớm là yếu tố quan trọng để giảm thiểu rủi ro, bảo vệ đàn cá và duy trì hiệu quả sản xuất.
