Trong hành trình phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại và bền vững, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã tạo động lực quan trọng để nâng tầm giá trị nông sản địa phương. Việc phát triển các điểm bán và giới thiệu sản phẩm OCOP không chỉ mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn quảng bá nét đẹp văn hóa, bản sắc và sự sáng tạo của người dân vùng cao.
Dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ, nguồn nước lạnh đã tạo điều kiện lý tưởng để nghề nuôi cá hồi, cá tầm phát triển. Trải qua nhiều năm đầu tư và hoàn thiện quy trình sản xuất, cá nước lạnh Sa Pa không chỉ trở thành đặc sản nổi tiếng mà còn là một trong những sản phẩm tiêu biểu của địa phương.
Trên tuyến đường N2, tổ dân phố Hàm Rồng, phường Sa Pa, cửa hàng giới thiệu và bán sản phẩm OCOP của hộ kinh doanh Lê Trung Thức - Trại cá hồi Thức Mai thu hút đông đảo du khách ghé thăm.
Tại đây, hàng chục sản phẩm đặc trưng được trưng bày khoa học, bắt mắt. Từ bánh phồng cá hồi, cá tầm đạt chuẩn OCOP 4 sao đến các sản phẩm OCOP 3 sao như cá hồi phi lê, ruốc cá hồi, cá tầm hun khói, cá hồi hun khói… tất cả đều được đóng gói hiện đại, có đầy đủ thông tin truy xuất nguồn gốc và chứng nhận chất lượng.
Không gian cửa hàng như một “bản đồ thu nhỏ”, hội tụ các sản phẩm OCOP đặc trưng, mang đậm bản sắc các vùng miền của Lào Cai. Bên cạnh sản phẩm từ cá nước lạnh còn có thịt trâu gác bếp, thịt ngựa sấy, dược liệu, trà, mật ong, gia vị và nhiều đặc sản khác của các hợp tác xã, hộ sản xuất trên địa bàn tỉnh.
Chị Đỗ Mai Phương, người dân phường Sa Pa cho biết, việc sản phẩm được chứng nhận OCOP và bày bán tại các điểm giới thiệu chính thức là yếu tố tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng.
Sự tin tưởng ấy chính là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của Chương trình OCOP. Đối với Trại cá hồi Thức Mai, việc tham gia chương trình không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình sản xuất mà còn mở ra cơ hội xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Trước đây phần lớn sản phẩm chủ yếu tiêu thụ qua các kênh truyền thống hoặc phục vụ du khách tại cơ sở nuôi. Từ khi tham gia Chương trình OCOP, sản phẩm được đầu tư toàn diện về chất lượng, bao bì, nhãn mác; quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ; đồng thời có thêm cơ hội tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ và kết nối tiêu thụ trong và ngoài tỉnh.
Đặc biệt, việc được hỗ trợ xây dựng điểm bán hàng và giới thiệu sản phẩm OCOP trong năm 2026 đã giúp các cơ sở tiếp cận trực tiếp với lượng lớn khách hàng và du khách đến Sa Pa mỗi ngày.
Từ nguồn nguyên liệu là những con cá được nuôi trong môi trường nước lạnh tự nhiên, đơn vị đã đầu tư công nghệ chế biến sâu nhằm tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và sức cạnh tranh trên thị trường.
Theo chị Phạm Thị Mai, đại diện Hộ kinh doanh Lê Trung Thức – Trại cá hồi Thức Mai, khu du lịch Quốc gia Sa Pa là địa bàn có lượng khách du lịch rất lớn. Việc hình thành các điểm bán hàng OCOP không chỉ giúp du khách dễ dàng tiếp cận những sản phẩm chất lượng mà còn tạo cơ hội để các hợp tác xã, hộ sản xuất quảng bá thương hiệu của mình.
Thực tế cho thấy, những sản phẩm được đưa vào điểm bán hàng đều phải bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng, qua đó đã khẳng định được uy tín và thương hiệu đối với người tiêu dùng.
Không chỉ riêng Sa Pa, những năm gần đây các điểm bán hàng OCOP đang dần hiện diện tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh. Đây là nơi hội tụ những sản phẩm tiêu biểu của từng vùng miền, từ quế Văn Bàn, chè Bảo Yên, dược liệu Bắc Hà đến các sản phẩm chế biến từ nông sản đặc hữu vùng cao.
Điểm chung của các sản phẩm được giới thiệu tại đây là đều đã trải qua quá trình đánh giá, phân hạng OCOP từ 3 sao trở lên. Điều đó đồng nghĩa với việc sản phẩm đáp ứng các tiêu chí về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, an toàn thực phẩm và khả năng phát triển thị trường.
Đối với du khách, lựa chọn đặc sản địa phương không chỉ là mua quà sau chuyến đi mà còn là sự quan tâm đến chất lượng, an toàn và uy tín của nhà sản xuất. Chính vì vậy, những điểm bán hàng OCOP ngày càng trở thành địa chỉ tin cậy đối với người tiêu dùng.
Chị Nguyễn Thị Thu Hường, du khách đến từ Hà Nội cho biết, mỗi lần đến Sa Pa, gia đình chị đều dành thời gian tìm mua các sản phẩm OCOP làm quà cho người thân và bạn bè. Những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được chứng nhận chất lượng luôn là lựa chọn ưu tiên, đặc biệt là các sản phẩm đặc sản như cá hồi, cá tầm Sa Pa.
Không khó để nhận thấy rằng, bên cạnh chức năng tiêu thụ sản phẩm, các điểm bán hàng OCOP còn góp phần thay đổi nhận thức của người tiêu dùng về giá trị hàng hóa địa phương. Thay vì những sản phẩm thô sơ, thiếu nhận diện thương hiệu như trước đây, nhiều mặt hàng hiện đã được đầu tư bài bản về thiết kế, bao bì, tem truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ số.
Mỗi sản phẩm OCOP không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn chứa đựng câu chuyện về vùng đất, con người và bản sắc văn hóa nơi sản phẩm được tạo ra. Đó chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt, giúp sản phẩm địa phương xây dựng chỗ đứng riêng trên thị trường ngày càng cạnh tranh.
Lào Cai hiện có 838 hợp tác xã nông nghiệp, chiếm hơn 56% tổng số hợp tác xã trên địa bàn tỉnh cùng 2.801 tổ hợp tác nông nghiệp với trên 12.000 thành viên. Đây là lực lượng quan trọng trong việc liên kết sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và phát triển chuỗi giá trị nông sản.
Cùng với sự phát triển của các hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp, Chương trình OCOP đã trở thành động lực thúc đẩy sản xuất hàng hóa theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.
Đến nay, toàn tỉnh có trên 600 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao; trong đó có 2 sản phẩm đạt OCOP 5 sao, 54 sản phẩm đạt 4 sao và 543 sản phẩm đạt 3 sao. Những con số này phản ánh sự đa dạng của sản phẩm cũng như sức sống mạnh mẽ của chương trình trong phát triển kinh tế nông thôn.
Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường cho sản phẩm OCOP vẫn là bài toán đặt ra đối với nhiều chủ thể sản xuất. Điều này đòi hỏi chất lượng sản phẩm cần tiếp tục được nâng cao; bao bì, nhãn mác cần được đầu tư chuyên nghiệp hơn; đồng thời phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và tiêu thụ.
Ông Trịnh Văn Thành - Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết, định hướng của Lào Cai thời gian tới là việc quản lý chất lượng và nguồn gốc sản phẩm tiếp tục được tăng cường. Các chủ thể OCOP sẽ được hỗ trợ hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và các điều kiện cần thiết để tham gia hệ thống phân phối lớn. Đồng thời, sản phẩm OCOP sẽ mở rộng kết nối với hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích và các chuỗi phân phối hiện đại trên phạm vi cả nước.
Đặc biệt, thương mại điện tử đang mở ra cơ hội rất lớn cho các chủ thể OCOP. Việc quảng bá sản phẩm trên nền tảng số kết hợp bán hàng trực tuyến giúp sản phẩm tiếp cận khách hàng nhanh hơn, rộng hơn với chi phí thấp hơn. Đây được xem là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ ở mọi lĩnh vực.
Từ dòng nước lạnh dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn, từ cây trồng trên những nương ruộng vùng cao đến những điểm bán hàng OCOP là hành trình nâng tầm giá trị nông sản địa phương. Mỗi sản phẩm được bày bán không chỉ kết tinh công sức, sự sáng tạo mà còn mang theo niềm tự hào của người dân Lào Cai. Các điểm bán hàng OCOP đang góp phần kết nối sản xuất với thị trường, quảng bá văn hóa, bản sắc và củng cố niềm tin của người tiêu dùng với những giá trị đặc sắc của vùng đất cửa ngõ Tây Bắc, biên cương của Tổ quốc, từng bước lan tỏa thương hiệu nông sản Lào Cai, thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển hiện đại, bền vững.
