Nhìn lại chặng đường đã qua, đặc biệt là sau khi hợp nhất tỉnh Yên Bái và Lào Cai để tạo nên một tỉnh Lào Cai mới, chúng ta có quyền tự hào với hơn 500 sản phẩm OCOP.
Tuy nhiên, tự hào về số lượng thôi chưa đủ. Đã đến lúc cần “cú huých” để những “ngôi sao” OCOP Lào Cai không chỉ lấp lánh trong danh sách xếp hạng, mà phải bừng sáng trên thương trường, trên các kệ hàng và trong lòng người tiêu dùng.
Trước thời điểm hợp nhất, cả Yên Bái và Lào Cai đều là những “điểm sáng” của Chương trình OCOP khu vực Tây Bắc.
Yên Bái (cũ) mạnh về cây ăn quả có múi, lúa gạo đặc sản vùng Mường Lò và các sản phẩm từ gỗ rừng trồng với khoảng 220 - 230 sản phẩm OCOP được công nhận.
Trong khi đó, Lào Cai (cũ) với lợi thế về dược liệu quý (quế, atiso, tam thất), nông sản ôn đới (chè Shan tuyết, rau, hoa xứ lạnh) và văn hóa dân tộc đặc sắc đã xây dựng khoảng 240 - 260 sản phẩm đạt chuẩn từ OCOP 3 sao trở lên.
Sự hợp nhất 2 tỉnh đã tạo ra “vùng nguyên liệu” lớn, cộng hưởng lợi thế từ cánh đồng Mường Lò, rừng quế Văn Yên đến cửa khẩu quốc tế Lào Cai.
Hiện nay, tỉnh có khoảng 500 - 520 sản phẩm OCOP.
Các sản phẩm chủ lực như quế (vùng Văn Yên - Bảo Yên - Bắc Hà), chè Shan tuyết (Suối Giàng - Mường Khương) hay gạo đặc sản (Séng Cù, nếp Tú Lệ) đã có sản lượng lớn và bước đầu khẳng định được chỗ đứng trên thị trường.
Thế nhưng, nghịch lý đang tồn tại ngay trong lòng chương trình OCOP của tỉnh. Số lượng sản phẩm được gắn sao không nhỏ, nhưng giá trị kinh tế thực sự lại chưa tương xứng.
Nhiều sản phẩm OCOP có sản lượng khiêm tốn, manh mún, chưa đủ sức đáp ứng các đơn hàng lớn của hệ thống phân phối hiện đại.
Mấy năm qua nhiều người đã mở các đại lý bán nông sản OCOP gắn với đặc sản vùng miền như: Cửa hàng OCOP - Đặc sản vùng cao Trạm Tấu, đại lý nông sản vùng cao Mù Cang Chải, cửa hàng bán và giới thiệu sản phẩm OCOP Văn Yên… tại khu vực trung tâm tỉnh nhưng số lượng mặt hàng không nhiều nên đã có cửa hàng, đại lý chỉ kinh doanh cầm chừng hoặc phải đóng cửa.
Ông Lê Đạt - kinh doanh thương mại điện tử tại Ngọc Lâm, phường Long Biên (Hà Nội) cho biết: “Thấy chè Bát tiên Bảo Hưng - sản phẩm OCOP chất lượng, giá bán hợp lý, tôi đã tìm về xã Bảo Hưng, nay là phường Âu Lâu để đặt hàng, nhưng dự án đã phải dừng vì sản lượng quá thấp”.
Để những ngôi sao OCOP Lào Cai thực sự “tỏa sáng”, cần có cuộc cách mạng về tư duy và hành động; cần có những giải pháp mang tính đột phá như: Chuyển từ tư duy “thành tích” sang tư duy “thị trường”.
Ngành nông nghiệp và chính quyền các cấp cần xác định OCOP không phải là đích đến, mà là công cụ để phát triển sản xuất hàng hóa. Việc đánh giá, phân hạng phải gắn liền với tiêu chí về sản lượng, doanh thu thực tế và khả năng tiêu thụ.
Cùng với đó, tiếp tục nâng cao năng lực cung ứng và chuẩn hóa chất lượng để “gõ cửa” siêu thị. Để vào được GO!, WinMart hay các chuỗi cửa hàng tiện lợi, sản phẩm OCOP cần đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về hồ sơ pháp lý, mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc và đặc biệt là sự ổn định về số lượng.
Nhà nước cần đóng vai trò “bà đỡ”, kết nối các hợp tác xã, chủ thể OCOP với các hệ thống siêu thị thông qua các chương trình kết nối cung cầu, hội nghị xúc tiến thương mại chuyên sâu. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ thuê mặt bằng, ưu đãi chiết khấu để các siêu thị ưu tiên bố trí gian hàng, kệ trưng bày cho sản phẩm OCOP địa phương.
Ông Nguyễn Minh Tâm, phường Yên Bái chia sẻ: “Tôi mong muốn được thấy nhiều hơn những sản phẩm OCOP của tỉnh trong hệ thống các trong siêu thị lớn. Qua đó, người dân được biết nhiều hơn đến sản phẩm OCOP của địa phương mình”.
Các chủ thể sản phẩm OCOP phải đẩy mạnh kênh bán hàng trên sàn giao dịch thương mại điện tử. Thực tế cho thấy một số sản phẩm như quế, chè, gạo đã lên sàn, nhưng con số này vẫn quá khiêm tốn so với tiềm năng OCOP Lào Cai; cần đào tạo bài bản kỹ năng livestream bán hàng, chụp ảnh sản phẩm, viết content và vận hành gian hàng số cho các hợp tác xã, hộ nông dân. Tận dụng tối đa sức mạnh của TikTok Shop, Shopee hay các nền tảng nội địa như Postmart.vn.
“Câu chuyện” về văn hóa, vùng đất mỗi sản phẩm OCOP phải chạm đến cảm xúc người mua hàng. Đã đến lúc, Lào Cai cần có sự bứt phá thực sự cho Chương trình OCOP. Hãy để mỗi “ngôi sao” OCOP không chỉ là biểu tượng của niềm tự hào địa phương, mà phải trở thành một “vũ khí” sắc bén trên mặt trận kinh tế, mang lại thu nhập bền vững cho người dân và khẳng định vị thế của tỉnh.
