Hướng tới kỷ niệm 89 năm Cuộc khởi nghĩa Yên Bái (1930 - 2019):

Nguyễn Khắc Nhu quyết đem cái chết giục đồng bào

Cuộc khởi nghĩa Yên Bái tuy thất bại, nhưng thực sự là dấu son lịch sử về lòng yêu nước chống giặc ngoại xâm. Một trong những người chỉ huy cuộc khởi nghĩa anh dũng ấy là Nguyễn Khắc Nhu (1882 - 1930). Tên tuổi ông cùng với nhà yêu nước Nguyễn Thái Học đã gắn liền với cuộc Khởi nghĩa Yên Bái.
Nguyễn Khắc Nhu sinh ra tại làng Song Khê, huyện Yên Dũng, nay là xã Song Khê thuộc thành phố Bắc Giang. Năm 1912, ông đi thi Hương đứng đầu cả xứ Bắc Kỳ nên đương thời gọi là Đầu Xứ Nhu, gọi tắt là Xứ Nhu. 
Nguyễn Khắc Nhu từng tiếp cận với xu hướng vũ trang kiên trì và bất khuất của Hoàng Hoa Thám; là học trò của cử nhân Nguyễn Văn Đảng - một yếu nhân của phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục. Ông đã tiếp cận với các yếu nhân trong phong trào Đông Du, Đông Kinh nghĩa thục. Sau nhiều lần thi Hội không đậu, ông về quê dạy học. 
Năm 1907, ông làm trưởng đoàn đưa 17 thanh niên xuất ngoại tham gia phong trào Đông Du nhưng không bắt được liên lạc với phái viên Phan Bội Châu ở Trung Quốc. Trở về nước xin đi làm tổng sư tại làng Thịnh Liệt rồi làng Lạc Gián cho đến 1922 thì xin từ chức vì có mâu thuẫn với viên thanh tra học chính của Pháp. 
Về làng, Xứ Nhu làm thầy lang chữa bệnh cho dân; đồng thời, lao vào hoạt động cách mạng. Ông cũng viết báo về các vấn đề xã hội và tìm cách bắt liên lạc với Phan Bội Châu đang bị giam lỏng tại Huế. 
Theo gợi ý của Phan Bội Châu, ông lập Hội quốc dân dục tài để đào tạo thanh niên nhưng không được thực dân Pháp cho phép. Sau đó, ông đã lập ra Hội Việt Nam dân quốc để chủ trương sử dụng chủ yếu binh lính Việt Nam trong quân đội Pháp. 
Năm 1909, sau khi cả phong trào Đông Du và Đông Kinh nghĩa thục bị tan vỡ, thực dân Pháp truy nã và bắt giam nhiều chí sĩ, trong đó có cả Phan Bội Châu và Phan Chu Trinh. 
Nguyễn Khắc Nhu trốn sang Trung Quốc và tham gia vào cuộc vận động cứu nước. Từ đó, ông chuyển dần xu hướng đấu tranh bất bạo động sang xu hướng bạo động. Năm 1927, ông về nước cùng với các đồng chí thành lập Hội Việt Nam dân quốc, tổ chức nhiều cuộc tập kích một số đồn Pháp ở Bắc Ninh, Đáp Cầu, Phả Lại... với ý định vũ trang khởi nghĩa. 
Năm 1928, ông sáp nhập Hội Việt Nam dân quốc vào Việt Nam Quốc dân đảng và ông được cử tham gia với vai trò là Trưởng ban Lập pháp của đảng. Năm 1929, sau vụ ám sát Bazin - một trùm mộ phu đồn điền Nam Kỳ, các cơ sở của Việt Nam Quốc dân đảng bị thực dân Pháp khủng bố ác liệt. 
Ông và Nguyễn Thái Học trốn thoát rồi rút lui vào hoạt động bí mật và bị Hội đồng Đề hình kết án vắng mặt ông 10 năm cấm cố. Trước tình hình có khả năng tan vỡ, các lãnh đạo Việt Nam Quốc dân đảng quyết định đẩy mạnh hoạt động vũ trang khởi nghĩa với phương châm "Không thành công cũng thành nhân". 
Năm 1930, ông được giao nhiệm vụ trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa ở Yên Bái, Phú Thọ, Sơn Tây. Do không chuẩn bị kỹ lưỡng, các lực lượng ở các nơi không cùng bộc phát một lúc, thực dân Pháp có điều kiện phòng ngừa, nên cuộc khởi nghĩa thất bại. Ông trực tiếp chỉ huy trận đánh tập kích đồn binh Hưng Hóa và phủ lỵ Lâm Thao. 
Cuộc tập kích bất thành, bản thân ông bị trúng đạn nhưng vẫn tìm đường trốn thoát. Trận đánh đồn binh Hưng Hóa và phủ lỵ Lâm Thao bị thất bại. Ông đã trúng đạn và cố gắng tìm đường trốn thoát và giữa đường ông dùng lựu đạn tự tử nhưng không chết rồi bị quân Pháp bắt. 
Trên đường giải về trại giam, ông nhảy xuống sông tự trầm, nhưng lại bị quân Pháp vớt được và đem về giam tại Hưng Hóa. 
Tại đây, ngày 11 tháng 2 năm 1930, ông đập đầu vào tường giam tự tử để bảo toàn khí tiết, hưởng dương 49 tuổi. Nguyễn Khắc Nhu còn là tác giả của một số bài thơ, bài báo vận động cải cách. Tên ông được dùng đặt cho một đường phố ở Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Bắc Giang, Đà Nẵng, An Giang, Yên Bái và một số thành phố khác của Việt Nam. 
Là nhà yêu nước, sinh ra trên quê hương Song Khê - vùng đất học nổi tiếng với nhiều nhân tài, đỗ đạt cao trong xã hội phong kiến. Kế thừa truyền thống đó, cùng với tấm lòng yêu nước, lo cho vận mệnh dân tộc, ông đã tham gia nhiều hoạt động đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược. Khi bị rơi vào tay thực dân Pháp, ông đã tìm đến cái chết để giữ tiết tháo, quyết không khuất phục kẻ thù xâm lược.
Một ông đồ Hưng Hóa cảm phục cái chết vô cùng oanh liệt của ông đã lập bàn thờ với đôi câu đối chữ Hán:
"Vì dân quyên sinh, vì nước quyên sinh, vì đảng nghĩa quyên sinh, thề chẳng tham sinh cùng giặc nước.
Danh ông không chết, lòng ông không chết, tinh thần ông không chết, quyết đem cái chết giục đồng bào”.
Nhà yêu nước Nguyễn Khắc Nhu có 6 người con gồm: Nguyễn Khắc Nhuận, Nguyễn Khắc Trạch, Nguyễn Khắc Đạm, Nguyễn Thị Thúc, Nguyễn Khắc Mạc, Nguyễn Thị Thược. Trong đó, các con gồm: Nguyễn Khắc Trạch, Nguyễn Thị Thúc, Nguyễn Khắc Mạc, Nguyễn Thị Thược đều sinh sống tại quê hương Yên Bái. Hai người chắt của Nguyễn Khắc Nhu khá nổi tiếng trên lĩnh vực nghệ thuật là ca sỹ, nhạc sỹ Khắc Việt và Khắc Hưng.                    
Lê Phiên

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Đoàn giám sát số 05 của Tỉnh ủy làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy các xã Bản Hồ, Mường Bo, Tả Van

Đoàn giám sát số 05 của Tỉnh ủy làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy các xã Bản Hồ, Mường Bo, Tả Van

Chiều 16/4, Đoàn giám sát số 05 của Tỉnh ủy do đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy các xã Bản Hồ, Mường Bo và Tả Van về việc triển khai các nghị quyết chiến lược của Trung ương, của tỉnh và nghị quyết đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Đoàn giám sát số 01 của Tỉnh ủy làm việc tại xã Yên Bình

Đoàn giám sát số 01 của Tỉnh ủy làm việc tại xã Yên Bình

Sáng 16/4, đồng chí Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng đoàn giám sát số 01 của Tỉnh ủy chủ trì buổi làm việc với xã Yên Bình về tình hình triển khai các nghị quyết chiến lược của Trung ương, của tỉnh, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh và một số chủ trương của tỉnh.

Đoàn Giám sát số 05 của Tỉnh ủy làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy phường Sa Pa

Đoàn Giám sát số 05 của Tỉnh ủy làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy phường Sa Pa

Sáng 16/4, Đoàn giám sát số 05 của Tỉnh ủy do đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy phường Sa Pa về việc tổ chức triển khai các nghị quyết chiến lược của Trung ương, của tỉnh và nghị quyết đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đi thăm thành phố Nam Ninh (Trung Quốc) bằng tàu cao tốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đi thăm thành phố Nam Ninh (Trung Quốc) bằng tàu cao tốc

Tiếp tục chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc, sau khi kết thúc các hoạt động tại thủ đô Bắc Kinh, sáng 16/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã rời thủ đô Bắc Kinh, tới thăm và làm việc tại thành phố Nam Ninh bằng tàu cao tốc.

Đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai xuất cảnh đi nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm tại tỉnh Vân Nam (Trung Quốc)

Đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai xuất cảnh đi nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm tại tỉnh Vân Nam (Trung Quốc)

Sáng 16/4, tại Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai (phường Lào Cai), Đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai do đồng chí Hoàng Giang, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh làm Trưởng đoàn đã xuất cảnh đi nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm tại tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Tìm nguồn phát triển đảng viên

Tìm nguồn phát triển đảng viên

Xác định phát triển đảng viên là nhiệm vụ then chốt trong công tác xây dựng Đảng, những năm qua, xã Thượng Bằng La đã chú trọng phát hiện, bồi dưỡng và rèn luyện quần chúng ưu tú thông qua các phong trào thi đua, qua đó, bổ sung cho Đảng đội ngũ kế cận xứng đáng, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.

“Gần dân, sát dân, hiểu dân” tạo thế trận an ninh Nhân dân vững chắc

“Gần dân, sát dân, hiểu dân” tạo thế trận an ninh Nhân dân vững chắc

Thời gian qua, Công an xã Hưng Khánh và Công an xã Lục Yên đã tăng cường xuống từng thôn, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số để nắm bắt tình hình, kịp thời giải quyết mâu thuẫn, vụ việc phát sinh ngay tại cơ sở… Qua đó, tạo sự đồng thuận, củng cố niềm tin của Nhân dân, góp phần hình thành thế trận an ninh Nhân dân vững chắc từ cơ sở.

Các địa phương khẩn trương khắc phục hậu quả thiên tai

Các địa phương khẩn trương khắc phục hậu quả thiên tai

Mưa to, mưa đá kèm dông lốc xảy ra rạng sáng nay (16/4) đã gây thiệt hại về người, nhà ở, nông nghiệp ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh, trong đó có xã Cốc Lầu, Bắc Hà và Mường Khương. Ngay sau khi thiên tai đi qua, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các địa phương đã khẩn trương xuống hiện trường rà soát, thống kê và hỗ trợ Nhân dân.

Động lực nâng cao chất lượng cán bộ, công chức ở phường Cam Đường

“Người của tháng", "Người của quý”: Động lực nâng cao chất lượng cán bộ, công chức ở phường Cam Đường

Mô hình “Người của tháng”, “Người của quý” ở phường Cam Đường đang từng bước khẳng định hiệu quả, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong đội ngũ cán bộ, công chức. Không chỉ biểu dương, tôn vinh các điển hình tiêu biểu, mô hình còn góp phần khơi dậy tinh thần trách nhiệm, đổi mới, sáng tạo, thúc đẩy phong trào thi đua, nâng cao chất lượng thực thi công vụ.

Quan tâm bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số

Quan tâm bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số

Tháng 9 năm 1958, trong chuyến thăm tỉnh Lào Cai, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn phải “ra sức bồi dưỡng, giáo dục và cất nhắc cán bộ địa phương, cán bộ dân tộc”. Lời dạy ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt trong bối cảnh các địa phương vùng cao đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về năng lực quản trị và tổ chức thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự lễ khai mạc Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự lễ khai mạc Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới

Tối 15/4 theo giờ địa phương, tại thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã dự Lễ khai mạc Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) với chủ đề “Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và bảo vệ công lý cho các thế hệ tương lai”.

Đoàn giám sát số 7 của Tỉnh ủy Lào Cai làm việc với Đảng ủy xã Lục Yên

Đoàn giám sát số 7 của Tỉnh ủy Lào Cai làm việc với Đảng ủy xã Lục Yên

Chiều 15/4, Đoàn giám sát số 7 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai do đồng chí Phạm Toàn Thắng - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy xã Lục Yên về việc tổ chức triển khai các nghị quyết chiến lược của Trung ương, của tỉnh và nghị quyết đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế

Ngày 15/4, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc, tại Đại lễ đường Nhân dân, thủ đô Bắc Kinh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội kiến Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Triệu Lạc Tế.

fb yt zl tw