Cùng dự có đồng chí: Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, cơ quan của Đảng; các đồng chí Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các thành viên Hội đồng Lý luận Trung ương.
Tại buổi làm việc, Báo cáo của Hội đồng Lý luận Trung ương đã phản ánh khá toàn diện kết quả nhiệm kỳ 2021-2026; những việc đã triển khai từ đầu nhiệm kỳ 2026 -2031, các khó khăn, vướng mắc và kiến nghị cần tháo gỡ. Nhiều ý kiến phát biểu tâm huyết, sâu sắc, thẳng thắn.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, công tác lý luận có vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng. Muốn lãnh đạo, cầm quyền đúng, ngang tầm sứ mệnh, Đảng phải có lý luận đúng; muốn đi xa phải có tầm nhìn xa; muốn xử lý vấn đề mới phải có tư duy mới; muốn giữ vững mục tiêu chiến lược phải không ngừng phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng của Đảng trên cơ sở tổng kết thực tiễn Việt Nam và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa trí tuệ nhân loại.
Trong những thời khắc chuyển đổi có tính bước ngoặt, lý luận càng phải đi trước một bước. Nếu tư duy lý luận không bắt kịp thực tiễn, chúng ta sẽ lúng túng trong xác định tầm nhìn, lựa chọn mô hình, tháo gỡ điểm nghẽn và nắm bắt thời cơ. Nếu lý luận không đủ sức soi đường, không có năng lực dự báo chiến lược, chúng ta sẽ bị động trước những biến đổi lớn của thời đại.
Do đó, công tác lý luận giai đoạn 2026-2031 phải chủ động hơn, sắc bén hơn, không thể chỉ đi sau để giải thích thực tiễn, mà phải đi cùng, đi trước ở những vấn đề cần dự báo, đi sâu vào các vấn đề cốt lõi, đi thẳng vào các điểm nghẽn, nút thắt, mâu thuẫn mới của phát triển, qua đó tư vấn kịp thời, hiệu quả cho các quyết sách của Đảng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận, biểu dương những đóng góp quan trọng của Hội đồng Lý luận Trung ương trong nhiệm kỳ 2021-2026, nhất là trong tổng kết 40 năm đổi mới, xây dựng Văn kiện Đại hội XIV và những tư vấn, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư; đánh giá từ đầu nhiệm kỳ 2026-2031, Hội đồng Lý luận Trung ương đã đổi mới hoạt động, bám sát nhiệm vụ chính trị.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị liên quan phát huy vai trò thường trực Ban Chỉ đạo, Tổ Biên tập trong tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, 40 năm thực hiện Cương lĩnh. Đây là nhiệm vụ chính trị, lý luận rất quan trọng; cần khẩn trương hoàn thiện đề cương chi tiết, phương pháp tổng kết, cơ chế khảo sát, hội thảo, trao đổi; phân công công việc, sản phẩm và tiến độ; gắn tổng kết Trung ương với địa phương, ngành, lĩnh vực. Trên cơ sở kế thừa các công trình đã có, phát triển, nâng tầm thành hệ luận cứ mới phục vụ chiến lược phát triển của đất nước, nhất là trong thời gian tới.
Đại hội XIV đã xác định những quyết sách chiến lược quan trọng, đang tích cực triển khai, quyết tâm thực hiện thắng lợi hai mục tiêu 100 năm. Để thiết thực phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, triển khai các nội dung Nghị quyết Đại hội XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Hội đồng Lý luận Trung ương cần nghiên cứu sâu hơn về chủ nghĩa xã hội, mô hình và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong điều kiện biến đổi của thời đại, nhất là xây dựng địa phương xã hội chủ nghĩa, thời kỳ quá độ và những nhân tố mới đang hình thành trong thực tiễn. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi mở, làm thế nào để sử dụng tối đa sức mạnh của kinh tế thị trường, cởi trói mọi nguồn lực tư nhân, mà vẫn giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, không để xảy ra phân hóa giàu nghèo cùng cực? Làm thế nào để xây dựng một thể chế "kiến tạo phát triển" trên không gian số, bảo vệ "chủ quyền dữ liệu", đồng thời biến dân tộc ta thành một quốc gia thạo công nghệ, giàu có và công bằng? Nghiên cứu sâu hơn về nội dung mới của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và xây dựng con người mới Việt Nam xã hội chủ nghĩa…
Hội đồng Lý luận Trung ương cần tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận mới của thời đại và cấp bách của đất nước, nhất là mô hình phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới; thể chế phát triển nhanh, bền vững; quản trị quốc gia hiện đại, kiến tạo; tự chủ chiến lược gắn với hội nhập quốc tế; tác động tổng hợp của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu, nguồn nhân lực và quản trị; sức mạnh tổng hợp quốc gia, sức mạnh mềm Việt Nam; hình thái cạnh tranh, xung đột mới và kinh nghiệm phát triển quốc tế…
Hội đồng Lý luận Trung ương cần chủ động rà soát và tham gia chuẩn hóa, làm sáng rõ và phát triển hệ khái niệm, phạm trù, ngôn ngữ lý luận của Đảng trong giai đoạn mới. “Thực tiễn phát triển đang xuất hiện nhiều khái niệm mới, mô hình mới, cách tiếp cận mới; nếu không được luận giải chặt chẽ, thống nhất, sẽ dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau, vận dụng khác nhau, thậm chí làm giảm sức thuyết phục của đường lối, chủ trương; nhiệm vụ này góp phần xây dựng một hệ ngôn ngữ lý luận chuẩn xác, hiện đại, dễ hiểu, dễ vận dụng, giữ được bản sắc tư tưởng của Đảng, cũng như mục tiêu của Đảng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ.
Hội đồng Lý luận Trung ương cần quan tâm nghiên cứu sâu hơn về đạo đức cầm quyền, văn hóa cầm quyền và kiểm soát quyền lực trong điều kiện Đảng ta là đảng lãnh đạo, cầm quyền; cần làm rõ những chuẩn mực mới về trách nhiệm nêu gương, liêm chính, phụng sự, kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình, quan hệ giữa quyền lực và trách nhiệm, giữa lãnh đạo và phục vụ nhân dân; qua đó góp phần xây dựng Đảng thật sự trong sạch, vững mạnh, ngang tầm yêu cầu lãnh đạo đất nước trong kỷ nguyên mới. “Để đáp ứng yêu cầu đó, phải đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức, phương pháp nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn; đầu tư tương xứng, cho công tác lý luận của Đảng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nhằm nâng cao năng lực phân tích, dự báo và tư vấn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Đồng ý chủ trương hình thành Mạng lưới nghiên cứu khoa học lý luận chính trị và tổ chức Hội nghị toàn quốc về công tác nghiên cứu lý luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải thực chất, hiệu quả, tránh hình thức; xác định rõ nhiệm vụ, cơ chế đặt hàng, chia sẻ kết quả nghiên cứu; cần có các nhóm nghiên cứu linh hoạt, hiệu quả. Hội nghị toàn quốc phải trở thành diễn đàn khoa học thường niên có uy tín trao đổi học thuật, gợi mở chính sách.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, nghiên cứu sâu hơn truyền thống công tác lý luận của Đảng; cần đổi mới cách tổng kết thực tiễn theo hướng lựa chọn một số địa phương, ngành, lĩnh vực, mô hình mới để theo dõi dài hạn, coi đó như những “phòng thí nghiệm thực tiễn” của công tác lý luận, bám sát quá trình hình thành, vận hành, từ đó phát hiện nhân tố mới, vấn đề mới, mâu thuẫn mới, bài học mới. Lý luận phải được nuôi dưỡng từ thực tiễn sống động, được kiểm nghiệm trong thực tiễn và quay trở lại dẫn dắt thực tiễn phát triển.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, cần đặc biệt quan tâm phát triển đội ngũ cán bộ lý luận, nhất là cán bộ trẻ. Nghiên cứu lý luận đòi hỏi trí tuệ, bản lĩnh chính trị, phương pháp khoa học, am hiểu thực tiễn, tinh thần phụng sự Đảng, phục vụ nhân dân và năng lực đối thoại với thời đại; phải xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành có bản lĩnh vững vàng, tư duy hiện đại, khả năng hội nhập, năng lực nghiên cứu vấn đề mới, công nghệ, phương pháp nghiên cứu hiện đại; cần tạo dựng môi trường học thuật dân chủ, khuyến khích tranh luận khoa học, tôn trọng khác biệt trong nghiên cứu, trên cơ sở kiên định mục tiêu, nguyên tắc, lợi ích quốc gia - dân tộc và nền tảng tư tưởng, mục tiêu của Đảng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, các ban, bộ, ngành, địa phương tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để Hội đồng Lý luận Trung ương hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ; coi việc tổng kết thực tiễn, cung cấp thông tin, phối hợp nghiên cứu lý luận là trách nhiệm chính trị của chính đơn vị mình.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn, Hội đồng Lý luận Trung ương phát huy truyền thống 30 năm, tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, trí tuệ khoa học, tâm huyết với Đảng, đất nước, nhân dân; không ngừng nâng cao chất lượng từng sản phẩm, báo cáo tư vấn, chuyên đề nghiên cứu. Uy tín của Hội đồng Lý luận Trung ương phải được khẳng định bằng chất lượng lý luận, tính kịp thời của tư vấn, năng lực phát hiện vấn đề, sức thuyết phục khoa học và đóng góp thực chất vào đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
