Người Dao khâu ở Điện Biên giữ nghề làm trang phục truyền thống

Với dân tộc Dao nói chung, ngành Dao khâu ở Điện Biên nói riêng, trang phục truyền thống không chỉ đơn thuần là vật dụng che thân mà còn là biểu tượng văn hóa, là niềm tự hào và bản sắc tộc người được lưu truyền từ đời này sang đời khác.

dao-573.jpg
Lớp tập huấn góp phần triển khai hiệu quả Dự án 6 về “Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”.

Dân tộc Dao ở nước ta có khoảng 20 vạn người, sống xen ghép với các dân tộc khác, cư trú khắp các miền dọc theo biên giới Việt - Trung, Việt - Lào cho tới một số tỉnh Trung du và ven biển Bắc Bộ.

Tại Điện Biên có 3 ngành Dao gồm Dao quần chẹt, Dao đỏ và Dao khâu sinh sống tập trung ở Tủa Chùa, Mường Nhé, Nậm Pồ. Người Dao Khâu sinh sống tập trung chủ yếu tại xã Sáng Nhè, tỉnh Điện Biên (xã Mường Đun, huyện Tủa Chùa cũ), xã Nà Bủng và Nà Hỳ tỉnh Điện Biên (xã Vàng Đán và Nà Hỳ, huyện Nậm Pồ cũ).

Với dân tộc Dao nói chung và ngành Dao Khâu ở Điện Biên nói riêng, trang phục truyền thống không chỉ đơn thuần là vật dụng che thân mà còn là biểu tượng văn hóa, là niềm tự hào và bản sắc tộc người được lưu truyền từ đời này sang đời khác.

Người Dao ở Điện Biên từ xa xưa đã biết trồng bông, kéo sợi, làm nguyên liệu để thêu, dệt tạo ra những sản phẩm riêng biệt mang đậm bản sắc văn hoá. Ngay từ khi còn nhỏ, các cô gái Dao đã được bà, mẹ dạy cách khâu vá, thêu thùa, tận dụng thời gian nhàn rỗi để khâu, thêu, trang trí các bộ trang phục cho các thành viên trong gia đình sử dụng.

nguoi-dao-4505.jpg
Lớp tập huấn góp phần tôn vinh, khuyến khích nghệ nhân, người am hiểu về nghề làm trang phục tham gia đào tạo truyền nghề cho thế hệ trẻ.

Phụ nữ dân tộc Dao từ bao đời nay được truyền dạy kĩ thuật thêu vô cùng độc đáo và khéo léo, đó là thêu ở mặt trái của vải để hoa văn nổi lên ở mặt phải, các hoa văn không lộ các đường chỉ thừa tạo nên một sản phẩm nghệ thuật có giá trị thẩm mỹ cao. Hoa văn trên trang phục được thêu tỉ mỉ, từ đơn giản đến phức tạp đều gắn với các sự vật xoay quanh cuộc sống thường ngày của đồng bào.

Để có thể tạo ra một trang phục hoàn chỉnh, người phụ nữ đã dùng kỹ thuật khâu bằng tay, với chiếc kim và sợi chỉ, họ có cách xử lý khá tinh tế trong việc khâu. Trường hợp cần mềm mại họ dùng kĩ thuật khâu vắt, để tạo sự cứng cáp thì dùng kỹ thuật khâu đột. Dụng cụ gồm có vải, kim khâu, chỉ khâu.

Trang phục truyền thống của người Dao khâu ở Điện Biên là một tác phẩm nghệ thuật thủ công đặc sắc, từ việc dệt vải, khâu, cho đến thêu, mỗi đường kim mũi chỉ đều thể hiện sự khéo léo, khiếu thẩm mĩ và tính kiên trì của người phụ nữ.

Không chỉ đơn thuần là vật che chắn cơ thể, trang phục truyền thống của người Dao còn gắn liền với tín ngưỡng, tôn giáo và các nghi lễ của dân tộc. Họa tiết và màu sắc trên trang phục có ý nghĩa tâm linh sâu sắc, giúp con người kết nối với thần linh, tổ tiên, hoặc mang ý nghĩa cầu mong sự bình an và bảo vệ sức khỏe.

Các sản phẩm của nghề làm trang phục góp phần đưa văn hóa dân tộc Dao đến gần hơn với cộng đồng các dân tộc khác. Những bộ trang phục truyền thống được sử dụng trong các lễ hội văn hóa, các sự kiện quốc gia hoặc quốc tế, qua đó giới thiệu và tôn vinh giá trị văn hóa của dân tộc Dao.

Khi mặc bộ trang phục truyền thống trong những dịp sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đồng bào dân tộc Dao tự hào về bản sắc văn hóa riêng của mình. Thông qua các họa tiết trang trí bằng hình thức thêu, ghép vải, họ gửi gắm vào đó triết lý âm dương, tâm tư, tình cảm, ước nguyện của cả tộc người.

Nghề làm trang phục của người Dao khâu giúp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống qua các thế hệ. Do đó, việc giữ gìn nghề thủ công này là cách để người Dao duy trì các nét văn hóa đặc trưng của mình, đồng thời truyền tải những giá trị tinh thần, phong tục, tập quán của cộng đồng đến với thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, do tác động của quá trình hội nhập kinh tế, văn hóa, xã hội thay đổi sâu sắc, dân tộc Dao, ngành Dao khâu ở Điện Biên, nhất là thế hệ trẻ, đang chuyển sang sử dụng trang phục hiện đại, tiện lợi và giá thành rẻ. Trang phục truyền thống chủ yếu chỉ được mặc trong các dịp lễ hội, cưới hỏi, hoặc các dịp lễ Tết.

dao-tiep-7366.jpg
Tham gia lớp tập huấn có 22 học viên cùng 3 nghệ nhân Chảo Thị Ton, Chảo Thị Lai, Chảo Thị Phẻn là những nghệ nhân am hiểu kỹ thuật làm trang phục truyền thống dân tộc Dao trực tiếp truyền dạy.

Hiện nay, dân tộc Dao, ngành Dao khâu ở huyện Tủa Chùa và Nậm Pồ (cũ) không còn trồng bông, dệt vải và số người am hiểu quy trình để làm các bộ trang phục truyền thống của dân tộc còn rất ít. Nghề làm trang phục truyền thống của dân tộc Dao hiện chỉ còn một số người lớn tuổi giữ được và có khả năng truyền dạy lại cho thế hệ trẻ. Quy trình và cách thức làm ra bộ trang phục truyền thống dân tộc Dao mất rất nhiều thời gian và nguyên liệu làm trang phục có giá thành cao.

Trước thực tế đó, Bảo tàng tỉnh Điện Biên đã tổ chức mở lớp truyền dạy nghề làm trang phục truyền thống của dân tộc Dao, ngành Dao khâu tại thôn Đề Tâu, xã Sáng Nhè, tỉnh Điện Biên. Tham gia lớp tập huấn có 22 học viên cùng 3 nghệ nhân Chảo Thị Ton, Chảo Thị Lai, Chảo Thị Phẻn là những nghệ nhân am hiểu kỹ thuật làm trang phục truyền thống dân tộc Dao trực tiếp truyền dạy.

Lớp tập huấn là hoạt động góp phần triển khai hiệu quả Dự án 6 về “Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn Điện Biên. Qua đó, nhằm tạo điều kiện và môi trường thuận lợi để trang phục truyền thống tiếp tục được trao truyền trong cộng đồng, góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị di sản văn hóa tốt đẹp của dân tộc Dao ở Điện Biên.

Bảo tàng tỉnh Điện Biên mở lớp truyền dạy nghề làm trang phục truyền thống dân tộc Dao tại thôn Đề Tâu, xã Sáng Nhè góp phần nâng cao nhận thức của các cấp, ngành và cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc trên địa bàn tỉnh Điện Biên. Đồng thời, tôn vinh, khuyến khích nghệ nhân, người am hiểu về nghề làm trang phục tham gia đào tạo truyền nghề và khích lệ thế hệ trẻ tiếp tục kế thừa nghề truyền thống quý báu của dân tộc.

baovanhoa.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tối 19/11, Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái tổ chức chương trình nghệ thuật với chủ đề “Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân”.

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang góp phần giữ gìn một nét văn hóa truyền thống trước nguy cơ mai một.

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

fb yt zl tw