Cải cách thể chế, thay đổi phương thức quản lý
Luật Quản lý thuế số 108 mang tư duy quản trị hiện đại, chuyển dịch mạnh mẽ từ quản lý thủ công sang quản trị rủi ro và tự động hóa toàn diện. Điểm đột phá nhất chính là xóa bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh - một mô hình đã tồn tại hàng thập kỷ - để chuyển sang cơ chế tự tính, tự khai và tự nộp điện tử. Dù quá trình thay đổi gặp không ít trở ngại, song với quyết tâm cao, ngành Thuế đã tạo ra sự chuyển biến rõ nét.
Tính đến ngày 31/12/2025, toàn tỉnh quản lý 42.707 hộ và cá nhân kinh doanh, trong đó có 40.281 hộ khoán với tổng số thuế nộp ngân sách Nhà nước hơn 280 tỷ đồng. Thuế tỉnh Lào Cai đã tổ chức phát động thi đua thực hiện “40 ngày cao điểm thực hiện chuyển đổi” với tinh thần “Hộ hiểu, hộ tin, hộ chuyển đổi”. Kết quả, 100% số hộ kinh doanh trên địa bàn đã tiếp cận thông tin, được tuyên truyền, hướng dẫn về chính sách thuế, hướng dẫn kê khai trên cổng trải nghiệm, chuyển đổi từ phương pháp khoán sang kê khai từ ngày 01/01/2026.
Bên cạnh đó, Luật quản lý thuế mới cũng tạo nền tảng pháp lý vững chắc để quản lý kinh tế số, thương mại điện tử và chính thức sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế từ ngày 01/7/2025. Theo quy định, người nộp thuế tự xác định, kê khai và nộp thuế, cơ quan thuế tập trung hỗ trợ, giám sát, xử lý dữ liệu điện tử thay vì can thiệp thủ công. Đây là nền tảng cho mô hình quản lý dựa trên dữ liệu - hướng đi mới phù hợp với chiến lược chuyển đổi số quốc gia.
Về cải cách nghiệp vụ và quản lý thuế theo dữ liệu, Luật cũng cho phép sử dụng mã định danh cá nhân làm mã số thuế, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư - giải pháp then chốt nhằm minh bạch hóa quản lý và giảm thủ tục hành chính.
Đột phá từ chuyển đổi số
Trong lộ trình hiện đại hóa, “thuế số” được coi là “cánh tay nối dài” đưa chính sách vào cuộc sống. Chuyển đổi số hiện hữu trong từng giao dịch, giúp hộ kinh doanh tiếp cận môi trường minh bạch, chuyên nghiệp hơn. Điểm nhấn quan trọng chính là ứng dụng eTax Mobile và hệ thống hoàn thuế tự động. Năm 2025, Thuế tỉnh Lào Cai đã đẩy mạnh triển khai ứng dụng eTax Mobile dành cho cá nhân trên thiết bị di động, dịch vụ tin nhắn giữa cơ quan thuế với người nộp thuế. Hiện toàn tỉnh có hơn 27.000 người nộp thuế đăng ký và cài đặt thành công ứng dụng này.
Điển hình tại Thuế cơ sở 6 - đơn vị quản lý 4 phường: Yên Bái, Văn Phú, Âu Lâu, Nam Cường và 5 xã: Yên Bình, Bảo Ái, Thác Bà, Yên Thành, Cẩm Nhân - việc ứng dụng công nghệ đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Trong công tác thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, cán bộ thuế đã bám sát địa bàn, phối hợp cùng chính quyền cơ sở hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng và nộp thuế qua ứng dụng eTax Mobile và tổ chức các điểm hỗ trợ trực tiếp, giải đáp vướng mắc tại chỗ. Việc nộp thuế qua eTax Mobile tăng mạnh, góp phần quan trọng vào việc đẩy nhanh tiến độ thu, giảm áp lực cho cán bộ thuế và tạo thuận lợi cho người dân.
Chỉ sau 5 ngày ra quân, số thu qua ứng dụng đã chiếm tới 85% tổng số thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp (đạt 3,5 tỷ đồng). Con số này phản ánh sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và thói quen của người nộp thuế và khẳng định hiệu quả của chuyển đổi số ngành thuế. Anh Trần Văn Khánh (phường Văn Phú) cho biết: Ứng dụng eTax Mobile rất thuận tiện. Chúng tôi thực hiện thành công việc nộp thuế ngay trên điện thoại di động mà không cần đến tận trụ sở cơ quan thuế. Song song với đó, ngành Thuế tỉnh đã chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế cá nhân trên địa bàn toàn tỉnh và duy trì tốt việc ký điện tử cho các loại hồ sơ.
Ngoài ra, ngành Thuế tỉnh Lào Cai còn duy trì và vận hành ổn định hệ thống công nghệ thông tin phục vụ việc tiếp nhận, xử lý dữ liệu về hóa đơn điện tử; kết nối, trao đổi, chia sẻ dữ liệu hóa đơn điện tử với các cơ quan nhà nước có liên quan theo quy chế trao đổi thông tin và đáp ứng yêu cầu khai thác phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử. Toàn tỉnh đã có hơn 3.000 hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế khởi tạo từ máy tính tiền, tạo môi trường dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”.
Ngoài ra, ngành Thuế tỉnh tiếp tục đẩy mạnh các dịch vụ thuế điện tử dành cho cá nhân như khai, nộp thuế điện tử đối với người cho thuê nhà; khai, nộp lệ phí trước bạ điện tử ôtô, xe máy.
Đặc biệt, từ tháng 4/2025, hệ thống hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động đã thay đổi hoàn toàn quy trình cũ. Máy móc sẽ tự động xác định số thuế được hoàn, người nộp thuế chỉ cần thực hiện vài thao tác đơn giản trên điện thoại. Các dịch vụ như khai nộp lệ phí trước bạ ô tô, xe máy, nộp thuế cho thuê nhà điện tử cũng được đẩy mạnh đồng bộ.
Với lộ trình áp dụng Luật Quản lý thuế mới, thời gian tới, Thuế tỉnh Lào Cai cam kết hỗ trợ tốt hơn cho người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh kê khai thuận lợi. Ngành Thuế sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ các khâu quản lý thuế; khai thác hiệu quả dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu quản lý thuế tập trung phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và quản lý rủi ro. Đây là nền tảng vững chắc để chuyển từ quản trị hành chính sang quản trị số thông minh, góp phần quan trọng vào công cuộc hiện đại hóa và thu ngân sách của địa phương
