Đầu tư xây dựng là động lực phát triển kinh tế - xã hội, Lào Cai đang bứt phá mạnh mẽ với hàng loạt công trình hạ tầng trọng điểm. Tuy nhiên, hoạt động quản lý đầu tư xây dựng cũng bộc lộ không ít rào cản pháp lý, kỹ thuật và quy trình thực hiện. Trước thực trạng đó, ngành Thanh tra tỉnh Lào Cai đang quyết liệt triển khai giải pháp siết chặt kỷ cương, nâng cao chất lượng công tác thanh tra, kiểm tra; chủ động tháo gỡ các nút thắt, “tiếp sức” cho các dự án đúng tiến độ.
Thời gian qua, tỉnh Lào Cai đã định vị vai trò của công tác thanh tra, trong đó thanh tra lĩnh vực đầu tư xây dựng phải là kiến tạo, đồng hành và tháo gỡ, kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh phương án xử lý. Sau khi hợp nhất 2 tỉnh, địa bàn rộng, địa hình phức tạp, hồ sơ dự án đầu tư xây dựng qua nhiều năm có thể bị gián đoạn sau sắp xếp tổ chức; tài liệu bàn giao thiếu hoặc người phụ trách đã nghỉ việc, chuyển công tác khiến việc giải trình và xác định trách nhiệm gặp nhiều khó khăn.
Theo ông Lương Đức Thiện - Trưởng Phòng Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực xây dựng, Thanh tra tỉnh, vấn đề khó khăn trong công tác thanh tra trong lĩnh vực đầu tư xây dựng đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật, định mức, đơn giá, khối lượng và tài chính, trong khi đó, trình độ và kinh nghiệm của đội ngũ công chức, thanh tra viên còn chưa đồng đều.
Hiện, Thanh tra tỉnh đang tạm thời dừng triển khai các cuộc thanh tra theo kế hoạch năm 2026, tập trung tham mưu triển khai thực hiện các cuộc thanh tra đối với những dự án có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng, kéo dài theo chỉ đạo của tỉnh. Đây là nhiệm vụ trọng tâm của chúng tôi từ giờ đến cuối năm 2026, với mục đích, là qua thanh tra, căn cứ các văn bản chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ để xem xét, áp dụng cơ chế đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án.
Qua thanh tra cho thấy, các dự án khó khăn, vướng mắc được đề xuất thanh tra có tính chất phức tạp, trải qua nhiều thời kỳ; liên quan đến trách nhiệm của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân; một số dự án đã nhiều lần được các cấp, các ngành tổ chức kiểm tra nhưng chưa tháo gỡ được khó khăn, vướng mắc; một số vụ việc có tính chất phức tạp, cần tiếp tục thống nhất phương án xử lý với các sở, ngành, địa phương hoặc phải xin ý kiến của bộ quản lý ngành, lĩnh vực để làm cơ sở áp dụng đúng các quy định của pháp luật.
Mặt khác, việc thay thế, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về đầu tư, đất đai, xây dựng… ảnh hưởng phần nào đến quá trình nghiên cứu, áp dụng, vận dụng các quy định của pháp luật và thu thập hồ sơ, tài liệu phục vụ công tác thanh tra.
Để nâng cao chất lượng thanh tra lĩnh vực đầu tư xây dựng và tháo gỡ khó khăn cho các dự án, Thanh tra tỉnh đã đổi mới căn bản phương pháp tiếp cận, thay đổi tư duy từ hậu kiểm sang đồng hành, phòng ngừa; chuyển dịch mạnh mẽ sang thanh tra, giám sát ngay trong quá trình thực hiện dự án. Việc giám sát chủ động này đóng vai trò như một bộ lọc phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Ông Vũ Quang - Phó Chánh Thanh tra tỉnh cho biết: Tinh thần tháo gỡ kịp thời phải được quán triệt xuyên suốt, đối với các dự án hạ tầng giao thông lớn, việc chậm tiến độ có thể gây thiệt hại nhiều tỷ đồng do lãng phí vốn và ách tắc lưu thông. Cùng đó, hệ thống luật pháp cần đồng bộ hóa tinh thần bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Trong quá trình thanh tra, nếu phát hiện chủ đầu tư "xé rào" đi trước quy trình nhưng không có động cơ vụ lợi cá nhân, mang lại hiệu quả rõ rệt cho tiến độ và tiết kiệm ngân sách cho dự án, thì cần ghi nhận và đề xuất miễn trừ trách nhiệm.
Bên cạnh đó, tiếp tục tăng cường tập huấn chuyên sâu về chuyên môn, nghiệp vụ, tổ chức thi, đánh giá năng lực của đội ngũ công chức, thanh tra viên. Từ đó, bố trí vị trí việc làm phù hợp, nhằm đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.
Thanh tra đã và đang trở thành người bạn đồng hành, giúp chủ đầu tư nhận diện rủi ro pháp lý và cùng tìm lối ra trong hành lang pháp lý an toàn, thay vì là một áp lực khiến các bên đóng băng hoạt động thì nay đã được khơi thông, giúp các dự án triển khai đúng tiến độ.
Bà Nguyễn Sơn Hường - Giám đốc Dự án Sản xuất đồ gỗ nội thất Mộc Việt, Khu Công nghiệp Minh Quân chia sẻ: Thanh tra tỉnh đã giúp đỡ, hướng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tồn đọng từ nhiều năm trước để trong quá trình đầu tư, chúng tôi đảm bảo tiến độ, đưa dự án vào hoạt động sản xuất đúng tiến độ kế hoạch.
Cùng quan điểm, ông Hoàng Hải Đăng - Phó Giám đốc Công ty TNHH Công nghiệp chế biến gỗ Phúc Lâm cho rằng: Thanh tra tỉnh đã tháo gỡ điểm nghẽn dự án, hoàn thiện các thủ tục pháp lý, sớm đưa dự án vào hoạt động, tạo công ăn việc làm cho người lao động, đóng góp cho ngân sách nhà nước.
Nâng cao chất lượng thanh tra đầu tư xây dựng và tháo gỡ khó khăn cho các dự án không phải là hai nhiệm vụ tách rời, mà là hai mặt của một quá trình. Bằng tư duy quản lý hiện đại, tinh thần dám nhìn thẳng vào sự thật và khát vọng phát triển, ngành Thanh tra tỉnh đang khẳng định vai trò là người gác cổng tin cậy, là người mở đường hiệu quả, góp phần đưa dòng vốn đầu tư trở thành những công trình vĩnh cửu, thúc đẩy Lào Cai phát triển nhanh, bền vững.
