Sau thời gian hưởng lợi từ cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều quỹ đầu cơ lớn trên thế giới đang phải đối mặt với đợt điều chỉnh mạnh của thị trường. Áp lực bán tháo lan từ cổ phiếu công nghệ Mỹ sang các doanh nghiệp bán dẫn tại châu Á, đặc biệt ở Hàn Quốc và Đài Loan. Đáng chú ý, sự sụt giảm diễn ra khi nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu những khoản chi khổng lồ cho chip, trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI có thể tạo ra lợi nhuận đủ lớn để bù đắp chi phí hay không.
Quỹ đầu cơ châu Á mất 6,8% trong nửa đầu tháng 10
Theo báo cáo từ bộ phận môi giới phục vụ khách hàng tổ chức của Goldman Sachs, các quỹ đầu cơ toàn cầu theo chiến lược lựa chọn cổ phiếu, kết hợp mua những mã được kỳ vọng tăng giá và bán khống những mã được dự báo giảm, đã trải qua một trong những tuần giao dịch khó khăn nhất năm 2026.
Trong tuần kết thúc ngày 15/10, nhóm quỹ này ghi nhận mức giảm 2,9%. Đáng chú ý, hoạt động đầu tư không có ngày phục hồi khi các quỹ đều chịu tổn thất qua từng phiên giao dịch trong tuần.
Riêng phiên giao dịch ngày 14/10, các quỹ chọn cổ phiếu toàn cầu giảm 0,9%. Trong đó, những nhà quản lý tập trung vào thị trường châu Á chịu mức giảm 2,6%, còn nhóm quỹ chuyên đầu tư vào cổ phiếu công nghệ mất khoảng 2%.
Áp lực không chỉ giới hạn ở những quỹ đặt cược vào một số cổ phiếu riêng lẻ. Các quỹ sử dụng chiến lược mua – bán dựa trên mô hình định lượng và các quỹ đa chiến lược cũng giảm khoảng 1% trong phiên giao dịch biến động mạnh.
Tính chung nửa đầu tháng 10, nhóm quỹ đầu cơ chuyên lựa chọn cổ phiếu tại châu Á đã mất 6,8%, xóa đi hơn một nửa phần lợi nhuận tích lũy kể từ thời điểm đạt đỉnh cuối tháng 6. Trước đó, tại thời điểm cuối tháng 6, nhóm này từng ghi nhận mức sinh lời hơn 40% tính từ đầu năm.
Những con số cho thấy tốc độ đảo chiều rất nhanh của thị trường. Các cổ phiếu từng đem lại lợi nhuận lớn cho nhà đầu tư trong giai đoạn AI tăng trưởng mạnh cũng có thể trở thành nguồn gây thua lỗ đáng kể khi tâm lý chuyển từ lạc quan sang thận trọng.
Dù vậy, cần nhìn nhận kết quả trong bối cảnh rộng hơn. Nhóm quỹ chọn cổ phiếu toàn cầu vẫn đang đạt mức sinh lời 14,3% tính từ đầu năm 2026, bất chấp khoản lỗ 2,9% trong tuần vừa qua. Điều này cho thấy thị trường đang trải qua đợt điều chỉnh mạnh, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận toàn bộ chiến lược đầu tư vào công nghệ AI đã thất bại.
Một dấu hiệu đáng lo ngại khác là mức độ biến động của các quỹ đầu cơ đang gia tăng. Theo thống kê, từ giai đoạn dịch COVID-19 đến hết năm 2025, ba nhóm chiến lược đầu tư lớn chưa từng cùng giảm quá 0,8% trong một ngày. Tuy nhiên, hiện tượng này đã xuất hiện ba lần kể từ đầu năm 2026, gần nhất là ngày 15/10.
Diễn biến trên phản ánh việc các chiến lược đầu tư vốn được thiết kế để phân tán rủi ro vẫn có thể đồng loạt chịu tổn thất khi thị trường xuất hiện một cú sốc lớn.
Cổ phiếu bán dẫn lao dốc, nhà đầu tư lo ngại khoản nợ của ngành AI
Tâm điểm của đợt bán tháo là những doanh nghiệp sản xuất chip và cung cấp hạ tầng phục vụ AI. Đây cũng là nhóm hưởng lợi mạnh trong những năm gần đây, khi các tập đoàn công nghệ liên tục mở rộng trung tâm dữ liệu, đặt mua chip xử lý và đầu tư phát triển mô hình AI.
Tại Hàn Quốc, chỉ số Kospi giảm 7,57% trong phiên 15/10, xuống 5.554,22 điểm, mức đóng cửa thấp nhất trong sáu tháng. Trong phiên, chỉ số có thời điểm lao dốc tới 9,29%, buộc thị trường phải kích hoạt cơ chế ngắt giao dịch tự động trong 20 phút nhằm hạn chế biến động quá mạnh.
Hai doanh nghiệp bán dẫn hàng đầu Hàn Quốc chịu áp lực đặc biệt lớn. Cổ phiếu Samsung Electronics giảm 9,5%, trong khi SK Hynix mất 11,1%. Đây là những doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng chip nhớ, đặc biệt là bộ nhớ băng thông cao phục vụ các hệ thống AI.
Tại Đài Loan, thị trường chứng khoán cũng giảm hơn 3% trong làn sóng bán tháo nhóm công nghệ. Áp lực lan rộng cho thấy những lo ngại về triển vọng đầu tư AI không còn giới hạn ở một doanh nghiệp hoặc một thị trường riêng lẻ.
Nguyên nhân trực tiếp đến từ sự thay đổi trong kỳ vọng của nhà đầu tư đối với lãi suất Mỹ và khả năng sinh lời của các dự án AI.
Dữ liệu lạm phát Mỹ cao hơn dự báo làm gia tăng khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt hoặc nâng lãi suất. Điều này có thể khiến chi phí huy động vốn của các doanh nghiệp công nghệ tăng lên, đặc biệt với những đơn vị đang vay nợ lớn để đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu và mua thiết bị tính toán.
Khác với các doanh nghiệp phần mềm truyền thống, hoạt động phát triển và vận hành AI quy mô lớn đòi hỏi lượng vốn đầu tư ban đầu rất cao. Ngoài chip xử lý, doanh nghiệp còn phải chi tiền cho hệ thống máy chủ, nguồn điện, làm mát, đường truyền dữ liệu, thuê đất và vận hành hạ tầng.
Các khoản đầu tư này thường được thực hiện trước khi toàn bộ doanh thu kỳ vọng xuất hiện. Vì vậy, nếu tốc độ thương mại hóa AI không đáp ứng dự báo hoặc khách hàng chưa sẵn sàng trả mức phí đủ cao, thời gian thu hồi vốn sẽ kéo dài.
Đáng chú ý, một phần hoạt động mở rộng hạ tầng AI đang được tài trợ bằng vốn vay, tín dụng tư nhân hoặc những hình thức huy động vốn phức tạp. Khi lãi suất duy trì ở mức cao, chi phí trả nợ có thể làm giảm đáng kể lợi nhuận thực tế từ hoạt động cung cấp dịch vụ AI.
Những lo ngại này thể hiện rõ tại CoreWeave, doanh nghiệp chuyên cung cấp hạ tầng điện toán cho các ứng dụng AI. Khối lượng nợ lớn và khả năng đáp ứng nghĩa vụ tài chính của công ty trở thành một trong những tâm điểm theo dõi của thị trường trong những ngày gần đây.
Tuy nhiên, việc cổ phiếu doanh nghiệp công nghệ giảm mạnh không đồng nghĩa nhu cầu sử dụng AI đã suy yếu trên thực tế.
Một số nhà sản xuất chip vẫn ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực. TSMC, doanh nghiệp sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới, vừa công bố lợi nhuận ròng quý III/2026 tăng 69% so với cùng kỳ, đạt mức kỷ lục khoảng 23,6 tỷ USD, nhờ nhu cầu đối với chip xử lý AI tiếp tục tăng.
Sự trái ngược giữa kết quả kinh doanh tích cực và diễn biến giá cổ phiếu đi xuống cho thấy vấn đề hiện tại không chỉ nằm ở nhu cầu công nghệ, mà còn ở mức định giá, chi phí vốn và kỳ vọng tăng trưởng đã được phản ánh vào giá cổ phiếu trước đó.
Nhà đầu tư đang quan tâm nhiều hơn đến việc mỗi USD bỏ ra cho hạ tầng AI có thể tạo ra bao nhiêu doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền trong tương lai. Đây có thể trở thành yếu tố quan trọng quyết định khả năng phục hồi của nhóm cổ phiếu công nghệ.
Cổ phiếu công nghệ Việt Nam có chịu ảnh hưởng từ làn sóng bán tháo AI?
Diễn biến tại Mỹ, Hàn Quốc và Đài Loan đang đặt ra câu hỏi về mức độ ảnh hưởng đối với các doanh nghiệp công nghệ, bán dẫn và trung tâm dữ liệu tại Việt Nam.
Thực tế, thị trường chứng khoán Việt Nam chưa có cơ cấu cổ phiếu tương đồng với Hàn Quốc hoặc Đài Loan. Những doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực công nghệ Việt Nam chủ yếu hoạt động ở các mảng dịch vụ phần mềm, chuyển đổi số, viễn thông, tích hợp hệ thống và phát triển hạ tầng dữ liệu, thay vì tập trung vào sản xuất chip nhớ hoặc bộ xử lý AI ở quy mô toàn cầu.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp này vẫn có thể chịu tác động gián tiếp khi dòng vốn quốc tế điều chỉnh kỳ vọng đối với ngành công nghệ.
Tại Việt Nam, những cổ phiếu như FPT, CMG hay VGI thường được nhà đầu tư quan tâm khi đánh giá triển vọng chuyển đổi số, phát triển trung tâm dữ liệu, ứng dụng AI và mở rộng hạ tầng viễn thông.
Theo báo cáo ngành công nghệ và viễn thông đầu tháng 10, lợi nhuận trước thuế của nhóm công nghệ trong chín tháng đầu năm 2026 được ước tính tăng 18%, trong khi nhóm viễn thông tăng 48% so với cùng kỳ. Đây là những tín hiệu cho thấy hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp công nghệ trong nước vẫn có những động lực tăng trưởng riêng.
Với FPT, việc phát triển các nền tảng tính toán AI, cung cấp dịch vụ công nghệ cho khách hàng quốc tế và mở rộng năng lực hạ tầng đang được xem là những hướng kinh doanh dài hạn. Trong khi đó, các doanh nghiệp viễn thông có thể hưởng lợi từ nhu cầu dữ liệu, kết nối và triển khai mạng 5G.
Dù vậy, triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp không đồng nghĩa giá cổ phiếu sẽ miễn nhiễm với biến động quốc tế.
Nếu các tập đoàn công nghệ toàn cầu cắt giảm hoặc trì hoãn kế hoạch đầu tư AI, nhu cầu thuê hạ tầng điện toán, triển khai phần mềm hoặc mở rộng hệ thống có thể bị ảnh hưởng. Những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho thị trường quốc tế cũng có thể chịu sức ép khi khách hàng thắt chặt ngân sách công nghệ.
Ở chiều ngược lại, làn sóng tối ưu chi phí có thể tạo cơ hội cho những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công nghệ với mức giá cạnh tranh, nếu họ chứng minh được hiệu quả triển khai và khả năng giúp khách hàng tiết kiệm nguồn lực.
Đối với các dự án trung tâm dữ liệu tại Việt Nam, rủi ro cần theo dõi nằm ở tỷ lệ khai thác công suất, khả năng ký hợp đồng với khách hàng dài hạn, chi phí điện năng và lãi vay. Những dự án mở rộng quá nhanh nhưng chưa có nhu cầu sử dụng tương ứng có thể chịu áp lực tài chính lớn hơn trong môi trường lãi suất cao.
Tuy nhiên, hiện chưa có đủ dữ liệu để kết luận các cổ phiếu công nghệ Việt Nam đang chịu mức giảm tương đương nhóm bán dẫn Hàn Quốc hoặc những quỹ đầu cơ châu Á. Việc so sánh cần dựa trên biến động giá từng mã, kết quả kinh doanh và khả năng tiếp xúc thực tế với chuỗi cung ứng AI toàn cầu.
Với nhà đầu tư trong nước, đợt bán tháo lần này là tín hiệu cho thấy cần đánh giá doanh nghiệp công nghệ dựa trên doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền và nghĩa vụ nợ, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng từ những dự án được gắn với AI.
Một doanh nghiệp có hoạt động AI tăng trưởng tốt nhưng phải vay vốn lớn để đầu tư hạ tầng có thể đối mặt với mức rủi ro khác biệt đáng kể so với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ phần mềm, ít nợ và có dòng tiền ổn định.
Làn sóng bán tháo đang diễn ra cũng chưa đủ để khẳng định bong bóng AI đã vỡ. Nhu cầu ứng dụng công nghệ vẫn tồn tại, nhiều doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận tăng trưởng thực tế và thị trường có thể xuất hiện những nhịp phục hồi sau giai đoạn điều chỉnh mạnh.
Điều đang thay đổi là tiêu chuẩn đánh giá của giới đầu tư. Khi chi phí vốn tăng và giá cổ phiếu không còn liên tục đi lên, những câu chuyện tăng trưởng thiếu cơ sở tài chính sẽ khó duy trì sức hấp dẫn như trước.
Trong thời gian tới, kết quả kinh doanh của các tập đoàn công nghệ lớn, tốc độ đầu tư hạ tầng AI, diễn biến lãi suất Mỹ và khả năng trả nợ của những doanh nghiệp cung cấp trung tâm dữ liệu sẽ là các yếu tố quyết định tâm lý thị trường.
Đối với chứng khoán Việt Nam, điều quan trọng không chỉ là theo dõi cổ phiếu công nghệ thế giới tăng hay giảm, mà còn cần phân biệt doanh nghiệp thực sự tạo ra lợi nhuận từ AI với những doanh nghiệp mới ở giai đoạn công bố kế hoạch đầu tư. Sự phân hóa này có thể ngày càng rõ nét khi thị trường chuyển từ kỳ vọng tăng trưởng sang yêu cầu chứng minh hiệu quả sử dụng vốn.
