Giữa không gian bát ngát của những thửa ruộng bậc thang, anh Nguyễn Hoàng Đạt, du khách đến từ phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk, thong thả dạo bước trên con đường nhỏ men theo triền ruộng. Thi thoảng, anh dừng lại giơ điện thoại ghi lại từng lớp ruộng bậc thang nối tiếp nhau lên sườn núi. Hương lúa non theo gió lan tỏa, hòa cùng tiếng suối và tiếng côn trùng tạo nên không gian yên bình, khiến người lữ khách phương Nam không giấu được sự thích thú.
Sinh ra và lớn lên ở vùng đồng bằng gắn liền với những cánh đồng lúa trải dài, anh từng nghĩ mình quá quen thuộc với màu xanh của cây lúa, nhưng trước vẻ đẹp của Mường Bo, cảm xúc ấy lại hoàn toàn khác lạ.
Điều khiến anh Đạt ấn tượng không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên, mà còn là nhịp sống bình dị của người dân bản địa.
Trên những thửa ruộng, nhiều người dân vẫn mặc trang phục truyền thống, cần mẫn chăm sóc từng khóm lúa. Phía xa, những nếp nhà ẩn mình giữa màu xanh của tán cây, tiếng trẻ nhỏ vui đùa vang vọng giữa núi rừng. Với anh, chính sự hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên và nhịp sống của người dân đã tạo nên sức hút riêng của Mường Bo.
Cảnh quan chỉ là một phần sức hấp dẫn của Mường Bo. Điều giữ chân du khách còn là không gian văn hóa đặc trưng của cộng đồng Giáy, Dao, Mông và nhiều dân tộc khác. Những nếp nhà truyền thống, phong tục tập quán, ẩm thực và nếp sinh hoạt của đồng bào đã góp phần tạo nên bản sắc riêng cho Mường Bo. Bên cạnh tham quan ruộng bậc thang, nhiều du khách lựa chọn đi bộ qua các thôn bản, tìm hiểu đời sống thường nhật của người dân và trải nghiệm những nét văn hóa bản địa.
Mường Bo hiện có khoảng 850 ha ruộng bậc thang, trải rộng ở nhiều thôn bản gắn với những địa danh nổi tiếng với du khách trong và ngoài nước, như Nậm Cang, Thanh Phú, Suối Thầu, Nậm Sài… Qua mỗi mùa vụ, ruộng bậc thang Mường Bo lại mang một diện mạo khác nhau: Mùa nước đổ, lung linh như gương trời; mùa lúa xanh phủ xanh sườn núi; mùa lúa chín nhuộm vàng cả không gian, còn sau thu hoạch hiện lên rõ những đường nét đặc trưng của những thửa ruộng bậc thang.
Xã Mường Bo là nơi hội tụ và giao thoa văn hóa đặc sắc của các dân tộc Dao, Mông, Tày, Xá Phó... Nơi đây ghi dấu ấn với các nghề truyền thống lâu đời như dệt nhuộm chàm, thêu thổ cẩm tinh xảo và đan lát mây tre; cùng các nghi lễ, lễ hội độc đáo như xòe Tày hay nhảy lửa của người Dao Đỏ.
Đến với Mường Bo, du khách còn được thưởng thức ẩm thực đậm đà hương vị núi rừng như bánh chưng đen, xôi ngũ sắc, cá suối nướng, thịt lợn gác bếp và rượu ngô men lá.
Hiện toàn xã Mường Bo có 10 hộ kinh doanh dịch vụ homestay.
Tính từ đầu năm đến nay, xã Mường Bo đã đón khoảng 18.000 lượt khách đến tham quan và nghỉ dưỡng.
Đây là lợi thế nổi bật để địa phương phát triển du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng và du lịch văn hóa. Không giống nhiều điểm đến được đầu tư bằng các công trình nhân tạo, sức hấp dẫn của Mường Bo đến từ chính những giá trị nguyên bản mà thiên nhiên và con người đã cùng tạo dựng qua nhiều thế hệ.
Nhận thức rõ lợi thế đó, chính quyền địa phương xác định phát triển du lịch phải song hành với bảo tồn cảnh quan.
Nếu những thửa ruộng bị san gạt, chia cắt hoặc xây dựng tự phát, giá trị của thắng cảnh sẽ dần mai một.
Vì vậy, giữ nguyên hiện trạng ruộng bậc thang không chỉ là bảo vệ cảnh đẹp, mà còn là bảo vệ nguồn lực phát triển lâu dài.
Ông Nguyễn Hoàng Phương - Quyền Chủ tịch UBND xã Mường Bo cho biết: "Địa phương xác định xây dựng Mường Bo trở thành điểm nhấn trong quần thể thắng cảnh của Khu du lịch quốc gia Sa Pa, đồng thời tăng cường liên kết với các địa phương lân cận để phát triển ngành công nghiệp không khói".
Phát triển du lịch được xác định là một trong những nhiệm vụ ưu tiên trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Mường Bo nhiệm kỳ 2025 - 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã đang tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của việc bảo vệ ruộng bậc thang, đồng thời vận động các thôn bản chung tay gìn giữ hiện trạng, không để xảy ra tình trạng san gạt, san lấp làm ảnh hưởng đến cảnh quan. Sự đồng thuận của cộng đồng được xem là yếu tố quan trọng để bảo tồn giá trị cảnh quan, tạo nền tảng cho phát triển du lịch bền vững.
Những ngày này, khi sắc xanh của lúa thì con gái xen lẫn những khoảng vàng của diện tích cấy sớm phủ kín các sườn núi, Mường Bo hiện lên với vẻ đẹp đặc trưng của vùng cao mùa lúa. Những thửa ruộng bậc thang nối tiếp nhau theo triền núi không chỉ tạo nên cảnh quan ấn tượng mà còn phản ánh sự cần cù, bền bỉ của bao thế hệ cư dân nơi đây trong quá trình lao động và gắn bó với đất đai.
Từ những giá trị cảnh quan và văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, Mường Bo đang từng bước phát huy tiềm năng, hướng tới phát triển du lịch bền vững, để mỗi mùa lúa về lại có thêm du khách tìm đến khám phá và trải nghiệm vùng đất này.
