LCĐT - Tục mổ chung lợn ăn tết (mổ lợn “đụng”) của người Việt đã có từ xa xưa. Ngày nay, nhiều gia đình ở Lào Cai vẫn duy trì việc mổ lợn “đụng”.
Những ngày cuối năm, người Việt nói chung và người dân Lào Cai nói riêng tất bật dọn dẹp, trang trí nhà cửa, mua sắm đồ đạc, gói bánh chưng và đặc biệt là việc vài nhà mổ chung 1 con lợn ăn tết.
Từ giữa tháng Chạp, gia đình chị Nguyễn Ngọc Linh, tổ 20, phường Pom Hán (thành phố Lào Cai) và một số gia đình cùng tổ dân phố đã chung nhau mổ lợn để ăn tết. Ở thành phố, rất khó để mỗi gia đình tự nuôi lợn, con lợn đen nặng hơn 70 kg được chồng chị Linh mua trong một chuyến công tác vùng cao dịp cuối năm.
Chị Linh tâm sự: Việc mổ lợn ăn tết không chỉ giúp các gia đình chủ động nguồn thực phẩm, chế biến được nhiều món trong dịp tết, mà còn giúp các gia đình trong tổ dân phố tăng tình đoàn kết, gắn bó, tạo không khí vui tươi, phấn khởi đón mừng năm mới.
Ngày mổ lợn, các gia đình quây quần, trò chuyện rôm rả, cùng nhau pha thịt, nấu nướng, ăn bữa cơm đoàn kết. Cả năm bận rộn, mải miết lo toan công việc, gia đình, nên hàng xóm, láng giềng ít gặp mặt nhau. Do đó, ngày mổ lợn ăn tết là lúc các gia đình có cơ hội gặp nhau tâm sự, sẻ chia về cuộc sống.
 |
| Người Mông ở Mường Khương vẫn duy trì tục mổ lợn ăn tết. |
Mổ lợn ăn tết cũng là tập tục truyền thống được đồng bào vùng cao lưu giữ từ bao đời nay. Năm nào cũng vậy, nhằm ngày nghỉ sau rằm tháng Chạp, gia đình anh Thào Lử, thôn Tỉn Thàng, xã La Pan Tẩn (huyện Mường Khương) lại tất bật mổ lợn. Năm nay, anh chị nuôi được 4 lợn đen to béo, khỏe mạnh, trong đó 3 con đã được mổ dần tại các dịp lễ, giỗ trong năm. Con lợn cuối cùng, to nhất, gia đình để dành cho bữa cơm tất niên. Sáng sớm tinh mơ, từ trẻ con, thanh niên trai tráng đến người già đều háo hức, mong chờ đến giờ mổ lợn, mỗi người chia nhau một việc.
Anh Thào Lử cho biết: Người Mông có quan niệm, ăn tết to hay không phụ thuộc vào con lợn gia đình sẽ mổ to hay nhỏ. Vì thế, nhà nào cũng cố gắng nuôi vài con lợn đen, chăm sóc cho béo tròn để đến tết, chọn con to nhất làm thịt, một phần cho gia chủ, một phần chia cho con cháu ăn tết. Khi mổ lợn, các gia đình hỗ trợ nhau, lần lượt từng nhà mổ hoặc bố trí được thì 2 nhà cùng mổ, rồi cùng gia chủ ăn bữa cơm đoàn kết.
Theo anh Lử, những con lợn mổ trong dịp tết thường được nuôi theo cách truyền thống, như chỉ cho ăn rau, cám, không tăng trọng… nên miếng thịt sẽ khô ráo, săn chắc và thơm ngon hơn. Người dân thường chọn những con lợn dày lông, mình dài, lợn đen càng tốt, để nuôi ăn tết. Lợn được nuôi trong nhiều tháng hoặc cả năm, có cân nặng từ 50 đến 70 kg.
Tục mổ lợn ăn tết của người Mông thường kéo dài khoảng 1 tháng, bắt đầu từ đầu tháng Chạp và kết thúc vào ngày 30 tết. Sau khi mổ lợn, phải lấy một ít tiết đầu tiên bôi lên giấy mã dán ở bàn thờ để báo cáo với ông bà, tổ tiên việc mổ lợn và mời gia tiên về với con cháu trong ngày vui này.
Ông Sùng Dấu, Phó Chủ tịch UBND xã La Pan Tẩn cho biết: Tục mổ lợn ăn tết của người Mông nói riêng và đồng bào các dân tộc trên địa bàn xã La Pan Tẩn nói chung là một phong tục truyền thống, được gìn giữ từ nhiều đời nay. Dù khó khăn đến mấy, hầu hết các gia đình luôn cố gắng nuôi lợn để ăn tết.
Thịt lợn sau khi mổ được dùng để gói bánh chưng và chế biến các món ăn truyền thống như thịt quay, thịt treo gác bếp, lạp xường, khâu nhục… Tục mổ lợn ăn tết không chỉ là phong tục truyền thống, là nét văn hóa của người dân từ nông thôn tới thành thị, mà còn tạo nên những bữa cơm đoàn viên gia đình, dòng họ, làng bản, hướng tới năm mới no ấm, đủ đầy, yên vui.
