Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội: Nhịp cầu hữu nghị

Lễ hội năm nay mang chủ đề Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai, diễn ra ngày từ 1 đến 4/10, dịp kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO).

Trong buổi khai mạc ở Hoàng thành Thăng Long, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định di sản là ký ức mỗi dân tộc, kết tinh của trí tuệ, lao động và sáng tạo qua hàng nghìn năm lịch sử. Tuy nhiên, những giá trị ấy không chỉ thuộc về quá khứ. Các giá trị di sản hiện diện trong hiện tại, là nguồn lực quan trọng để kiến tạo tương lai.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc bảo tồn phải gắn với phát huy, truyền thống đi cùng sáng tạo, di sản gắn với đời sống đương đại, văn hóa gắn liền con người. Bên cạnh đó, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo để số hóa, bảo tồn, phục dựng và quảng bá di sản cần được chú trọng, nhằm đưa những giá trị văn hóa chân chính đến gần cộng đồng hơn, nhất là thế hệ trẻ.

Mỗi quốc gia, dân tộc đều có những di sản riêng, nhưng khi cùng hội tụ sẽ tạo nên sự đa dạng về các giá trị biểu đạt văn hóa, theo bà Phạm Thị Thanh Trà. Từ những làn điệu dân ca, âm nhạc, nghệ thuật trình diễn dân gian, trang phục, ẩm thực, nghề thủ công truyền thống đến các di tích, danh thắng, lễ hội và tri thức dân gian đều kể câu chuyện về con người, văn hóa, quê hương, khát vọng sống, những giá trị mà các thế hệ muốn trao truyền cho tương lai. Vì vậy, ''hội tụ di sản chính là hội tụ con người, hội tụ văn hóa là hội tụ những giá trị chung của nhân loại''.

Qua Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà kỳ vọng lan tỏa ba thông điệp. Đầu tiên, hội tụ để cùng nhau thấu hiểu, kết nối để cùng nhau phát triển. Tiếp theo là trân trọng, gìn giữ di sản nhằm trao truyền, sáng tạo để làm giàu thêm giá trị di sản mỗi quốc gia và toàn cầu. Cuối cùng, sự kiện kiến tạo một không gian văn hóa quốc tế, hướng đến xây dựng thế giới hòa bình, nhân văn, thịnh vượng và phát triển bền vững.

''Chúng tôi mong muốn lễ hội sẽ trở thành điểm hẹn thường xuyên của văn hóa thế giới, một không gian đối thoại, sáng tạo và hợp tác văn hóa quốc tế, nơi các giá trị di sản được hội tụ, lan tỏa và cùng nhau kiến tạo tương lai'', Phó Thủ tướng cho biết.

Ông Lazare Eloundou Assomo - Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO - nhận định không nơi nào để tổ chức lễ hội thích hợp hơn Hoàng thành Thăng Long. Trước đó, tại Hội nghị Đối thoại Châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực, ông nhìn nhận cách thức di sản tồn tại không phải bằng cách đứng yên một chỗ mà là được thấu hiểu, giải mã, tiếp nối qua từng thế hệ.

''Lễ hội này chính là minh chứng sống động cho nguyên lý đó: Văn hóa không chỉ sống trong các viện lưu trữ. Văn hóa sống khi con người tiếp xúc, chia sẻ và mở lòng để văn hóa lay động tâm hồn'', ông Lazare Eloundou Assomo phát biểu.

Lễ khai mạc mang đến một không gian nghệ thuật giàu bản sắc dân tộc. Sự kiện diễn ra trên sân khấu tại Hoàng thành Thăng Long, nơi khu di sản được dàn dựng để biểu diễn thực cảnh. Mở đầu là màn trình chiếu ánh sáng, tái hiện những nét đặc trưng của Thăng Long xưa. Các diễn viên kết hợp nghệ thuật trống và múa cùng mô hình chim lạc.

Từ câu ca dao ''Miếng trầu là đầu câu chuyện'', đoàn quan họ Bắc Ninh biểu diễn Mời trầu, giới thiệu nét văn hóa giao tiếp, hiếu khách của người Việt. Các liền anh, liền chị xuất hiện giữa không gian được trang trí bằng những bức tranh Đông Hồ khổ lớn, hát đối duyên dáng. Tiếp nối, ca sĩ Hoàng Bách thể hiện Welcome to Vietnam, gửi lời chào bạn bè quốc tế bằng âm nhạc hiện đại.

Các tiết mục sau đó trở lại với những sắc màu quen thuộc của nghệ thuật truyền thống Việt Nam, từ xẩm, quan họ đến dân ca ba miền. Nghệ sĩ Xuân Hinh, Chu Bảo Quế, Hòa Minzy và Tuấn Cry cùng thể hiện liên khúc Ngồi tựa mạn thuyền - Bắc Bling. Khi giai điệu Bắc Bling vang lên, nhiều khán giả hát theo, tạo nên một trong những khoảnh khắc tương tác ấn tượng.

Đoàn Nghệ thuật cung đình Huế mang đến nhã nhạc cung đình với Lục cúng hoa đăng. Đây là vũ khúc cung đình kết hợp từ nghi lễ Phật giáo, mang ý nghĩa dâng sáu lễ vật lên chư Phật, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và phước lộc. Những động tác được thực hiện theo nhịp điệu chậm rãi, tạo khoảng lắng giữa các màn trình diễn có tiết tấu sôi động.

Từ miền Trung, chương trình đưa khán giả về phương Nam với Bài ca đất phương Nam (nhạc sĩ Lư Nhất Vũ, phổ thơ Lê Giang) qua giọng hát của Nghệ sĩ Nhân dân Trọng Phúc. Ca sĩ cùng hợp xướng và các vũ đoàn tái hiện không gian sông nước, con người phương Nam bằng những lớp hát và múa nối tiếp.

Trúc Nhân và Hà Myo khai thác sự giao thoa giữa chất liệu truyền thống và âm nhạc đương đại với Made in Vietnam, Trống cơm, Xẩm Hà Nội. Các chất liệu quen thuộc được đặt trong cách phối khí và trình diễn hiện đại, tạo nhịp chuyển từ di sản sang đời sống âm nhạc hôm nay.

Ca sĩ Đức Phúc khép lại đêm khai mạc với tác phẩm Phù Đổng Thiên Vương(Hồ Hoài Anh sáng tác), lấy cảm hứng từ bài thơ Tre Việt Nam của tác giả Nguyễn Duy và truyền thuyết Thánh Gióng. Tiết mục từng giúp ca sĩ giành chiến thắng tại cuộc thi Intervision hồi tháng 9/2025.

Ngoài bản sắc Việt, chương trình là nhịp cầu kết nối bản sắc văn hóa nhiều quốc gia. So với năm ngoái, sự kiện khai mạc lần này được mở rộng về quy mô và nội dung, tăng số lượng tiết mục quốc tế, đồng thời đẩy mạnh sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống với các hình thức trình diễn đương đại. Hệ thống ánh sáng, pháo sáng và pháo hoa được sử dụng ở những phần cao trào, khiến người xem phấn khích.

Đoàn nghệ sĩ Indonesia mang đến bản hòa tấu Người Việt mình thương nhau của Châu Đăng Khoa. Đoàn nghệ thuật Trung Quốc biểu diễn Chung một vầng trăng, lấy hình ảnh vầng trăng làm biểu tượng cho sự bình yên và hòa hợp.

Đoàn biểu diễn của Hiệp hội Taekwondo Quốc gia Hàn Quốc được cổ vũ khi kết hợp các màn trình diễn Taekwondo với nhạc K-pop hiện đại. Những động tác võ thuật mạnh, nhanh được đặt trong cấu trúc của một tiết mục sân khấu, giới thiệu Taekwondo không chỉ như môn võ mà còn là một phần của đời sống văn hóa Hàn Quốc.

Đoàn nghệ sĩ Lào giới thiệu Sieng Khen Lao, với âm thanh đặc trưng của khèn Lào. Nhạc cụ này gắn với đời sống cộng đồng, xuất hiện trong các đám cưới, lễ hội, sinh hoạt bản làng và hoạt động biểu diễn nghệ thuật. Năm 2017, UNESCO ghi danh ''Âm nhạc khèn của người Lào'' vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp.

Sau đêm khai mạc, lễ hội bước vào bốn ngày với nhiều hoạt động, từ triển lãm, trình diễn, ẩm thực, điện ảnh, thời trang đến âm nhạc và trải nghiệm. Sự kiện có 45 không gian văn hóa, 35 gian ẩm thực, 18 quốc gia đăng ký chiếu phim, 19 đoàn nghệ thuật quốc tế với 220 nghệ sĩ thuộc năm châu lục.

Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần đầu diễn ra năm 2025, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức. Sự kiện lần đầu giới thiệu nhiều hoạt động điện ảnh, thời trang, ẩm thực, tôn vinh văn hóa đọc của Việt Nam và nhiều nước trên thế giới.