Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh Sơn La vừa công bố dự thảo phương án tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027, trong đó dự kiến lựa chọn môn thi thứ ba là bài thi tổ hợp, bên cạnh hai môn bắt buộc Toán và Ngữ văn.
Theo công văn mới đây của Sở GD&ĐT Sơn La, bài thi tổ hợp có thời gian làm bài 90 phút, gồm 80 câu trắc nghiệm, tích hợp kiến thức các môn Lịch sử, Địa lý, Vật lý, Hóa học, Sinh học và Tiếng Anh. Trong đó, mỗi phân môn Lịch sử, Địa lý, Vật lý, Hóa học, Sinh học có 10 câu hỏi, riêng Tiếng Anh có 30 câu. Mỗi câu trả lời đúng được 0,125 điểm, tính theo thang điểm 10.
Phạm vi kiến thức chủ yếu nằm trong chương trình lớp 9, với 70% câu hỏi ở mức độ nhận biết, 20% thông hiểu và 10% vận dụng. Theo Sở GD&ĐT Sơn La, cấu trúc này không yêu cầu học sinh học thêm ngoài chương trình hay ôn luyện kiến thức nâng cao.
Thông tin trên nhanh chóng thu hút sự quan tâm của phụ huynh và giáo viên. Nhiều ý kiến cho rằng khối lượng kiến thức trải rộng ở nhiều môn là thách thức lớn đối với học sinh cuối cấp THCS, nhất là khi chưa có địa phương nào áp dụng bài thi tổ hợp với nhiều lĩnh vực như vậy.
Lý giải về đề xuất này, lãnh đạo Sở GD&ĐT Sơn La cho biết trước năm 2020, tỉnh chủ yếu xét tuyển vào lớp 10. Sau đó, chuyển sang thi tuyển ba môn Toán, Ngữ văn và một môn khác, trong đó ba năm gần nhất là Tiếng Anh.
Tuy nhiên, việc cố định môn thi thứ ba khiến giáo viên và học sinh tập trung quá mức vào các môn thi, trong khi những môn còn lại bị xem nhẹ, dẫn đến học lệch, học tủ. Nhiều học sinh cũng gặp bất lợi khi phải thi những môn không thuộc thế mạnh.
Theo Sở GD&ĐT, bài thi tổ hợp sẽ giúp kỳ thi có tính ổn định, không phải thay đổi môn thi hằng năm; đồng thời khuyến khích học sinh học đều các môn, chuẩn bị từ sớm và không có tâm lý "chờ" môn thi thứ ba.
Ngoài ra, xu hướng đổi mới đánh giá hiện nay là chuyển từ kiểm tra kiến thức chuyên sâu sang đánh giá tổng hợp, diện rộng. Bài thi tổ hợp được kỳ vọng sẽ giảm rủi ro cho học sinh, tránh việc "đánh cược" vào một môn duy nhất và phản ánh đầy đủ hơn năng lực học tập.
Sở GD&ĐT Sơn La cũng nhấn mạnh, số câu Tiếng Anh chiếm tỷ lệ lớn nhằm góp phần thực hiện mục tiêu đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Việc điều chỉnh bài thi không ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển, bởi kết quả xét tuyển vẫn căn cứ vào chỉ tiêu và nguyên tắc lấy điểm từ cao xuống thấp.
Trước khi trình UBND tỉnh Sơn La quyết định chính thức, Sở GD&ĐT sẽ tiếp thu ý kiến từ giáo viên, nhà trường và phụ huynh; đồng thời công bố ma trận đề thi, tổ chức thi thử và phân tích phổ điểm để hoàn thiện phương án tuyển sinh.
Theo quy chế tuyển sinh lớp 10 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, áp dụng từ năm 2025, các địa phương được lựa chọn môn thi thứ ba hoặc bài thi tổ hợp. Tuy nhiên, Sơn La là một trong số rất ít địa phương dự kiến áp dụng bài thi tổ hợp với phạm vi kiến thức rộng như trên.
