Bệnh nhân N.N.H, 60 tuổi, Hà Nội, nhập viện Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và tiêu hóa – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng mệt mỏi kéo dài, chán ăn, ăn uống kém và sút cân rõ rệt, cân nặng chỉ còn khoảng 47–50kg.
Theo người nhà, ông H.có nhiều bệnh lý nền phức tạp gồm HIV đang điều trị ARV ổn định từ năm 2002, tiền sử viêm gan C đã điều trị khỏi, suy thận mạn và tăng huyết áp cần dùng thuốc hằng ngày. Thể trạng gầy, miễn dịch kém và dinh dưỡng giảm sút khiến bệnh nhân rơi vào tình trạng suy kiệt, làm tăng đáng kể nguy cơ khi phải phẫu thuật lớn.
Kết quả nội soi – sinh thiết tại bệnh viện xác định bệnh nhân mắc ung thư dạ dày biểu mô tuyến, trong đó có thành phần tế bào nhẫn – một thể ung thư ác tính cao, thường tiến triển nhanh và dễ lan rộng.
Điểm đáng lưu ý, ung thư dạ dày ở giai đoạn đầu thường không triệu chứng điển hình, chỉ gây đầy bụng, khó tiêu, ợ chua, đau âm ỉ vùng thượng vị, rất dễ nhầm với viêm dạ dày thông thường nên người bệnh thường chủ quan. Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân bắt đầu có cảm giác no sớm, sụt cân, thiếu máu kéo dài - đây cũng chính là những biểu hiện mà ông H. gặp phải. Đến các giai đoạn muộn, có thể sờ thấy khối cứng vùng bụng trên hoặc nổi hạch thượng đòn trái, nhưng khi đó việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
BSCKII Nguyễn Thanh Sơn – Trung tâm Phẫu thuật Gan mật - Tiêu hóa cho biết: “Khi tiếp nhận, bệnh nhân suy nhược, ăn kém, chức năng các cơ quan đều giảm, nên nguy cơ biến chứng trong và sau mổ rất lớn. Tuy nhiên, nếu trì hoãn, khối u có thể xâm lấn sâu hơn hoặc gây tắc nghẽn, chảy máu, khiến người bệnh không còn đủ điều kiện để phẫu thuật. Vì vậy, can thiệp ở thời điểm hiện tại là cần thiết để cải thiện tiên lượng.
Với bệnh nhân có nhiều bệnh nền như vậy, mỗi chỉ định điều trị chúng tôi đều phải cân nhắc rất kỹ. Bởi người bệnh HIV có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn, thời gian lành vết thương chậm hơn. Trong khi đó, bệnh thận và tim mạch khiến gây mê, hồi sức sau mổ trở nên đặc biệt nhạy cảm. Nhưng sau hội chẩn đa chuyên khoa – bao gồm phẫu thuật gan mật tiêu hóa, hồi sức, truyền nhiễm và gây mê, chúng tôi thống nhất lựa chọn phẫu thuật nội soi cắt 3/4 dạ dày và nạo vét hạch, đây là phương pháp điều trị nền tảng cho ung thư dạ dày chưa có di căn xa”.
Trong mổ, kíp phẫu thuật ghi nhận khối u tại vùng bờ cong nhỏ dạ dày, kích thước khoảng 2 cm. Dù không quá lớn, vị trí sát mạch máu lớn và dây chằng gan – dạ dày khiến việc bóc tách phải cực kỳ tỉ mỉ để tránh chảy máu. Khó khăn lớn nhất là thể trạng bệnh nhân yếu, mô dạ dày mỏng, mạch máu dễ vỡ, dạ dày bị teo nhỏ do bỏ ăn kéo dài, khiến không gian thao tác nội soi rất hạn chế. Ê-kíp phải điều khiển dụng cụ trong trường nhìn hẹp, cẩn trọng từng milimet khi bóc tách gần mạch vị trái, đồng thời kiểm soát lượng máu chảy trong từng thì mổ.
Ca mổ được tiến hành hoàn toàn bằng nội soi, sử dụng hệ thống stapler để cắt dạ dày bệnh lý và nối lại dạ dày – ruột. Đường cắt và miệng nối được kiểm tra kín, bảo đảm không rò dịch, không chảy máu. Dù đối mặt nhiều nguy cơ, cuộc phẫu thuật diễn ra thành công, hạn chế tối đa mất máu và không xảy ra biến chứng trong mổ.
Bác sĩ Sơn khẳng định, phẫu thuật nội soi mang lại nhiều ưu điểm vượt trội so với mổ mở; ít đau hơn, sớm vận động – ăn uống trở lại, giảm nguy cơ nhiễm trùng, tắc ruột sau mổ và rút ngắn thời gian nằm viện. Trong khi đó, vẫn bảo đảm yêu cầu triệt căn ung thư và lấy bỏ hệ thống hạch theo đúng quy trình. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với bệnh nhân nhiều bệnh nền.
Từ trường hợp này, bác sĩ Sơn khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các triệu chứng kéo dài như chán ăn, đầy bụng, sút cân không rõ nguyên nhân hay đau âm ỉ vùng thượng vị, đây có thể là dấu hiệu sớm của ung thư dạ dày. Người có bệnh mạn tính cần được khám định kỳ để phát hiện sớm bất thường, bởi nếu phát hiện giai đoạn sớm, cơ hội điều trị thành công sẽ cao hơn rất nhiều.
