Ngày 15/7/2026, Đoàn kiểm tra của Sở Y tế tỉnh Lào Cai tiến hành kiểm tra đột xuất Nhà thuốc Nhung Chinh trên địa bàn phường Văn Phú. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 307 túi nilon chứa các loại thuốc như Dexipham 15, Scannex 500, Clorpheniramin... Đây đều là những loại thuốc thuộc nhóm phải bán theo đơn theo quy định.
Đáng chú ý, chủ Nhà thuốc Nhung Chinh thừa nhận nhiều loại thuốc đang bày bán tại cơ sở được mua từ nguồn trôi nổi, không có hóa đơn, chứng từ. Hiện vụ việc đang được cơ quan chức năng tiếp tục xử lý theo quy định của pháp luật.
Trước đó, ngày 13/7/2025, Phòng Quản lý dược (Sở Y tế tỉnh Lào Cai) cũng đã phát hiện sai phạm tại một nhà thuốc trên địa bàn xã Bắc Hà.
Thực tế trên cho thấy, công tác quản lý hoạt động của các cơ sở kinh doanh thuốc, cũng như việc chấp hành các quy định của pháp luật, đặc biệt là quy định về bán thuốc kê đơn, vẫn còn nhiều vấn đề đáng bàn.
Thuốc là loại hàng hóa đặc biệt, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của người sử dụng. Vì vậy, các nhà thuốc, quầy thuốc, đại lý thuốc (gọi chung là cơ sở kinh doanh thuốc) phải được cấp phép với những quy định rất cụ thể, quá trình hoạt động phải có sự kiểm tra, giám sát của ngành chức năng; đặc biệt, đối với thuốc kê đơn, việc bán thuốc chỉ được thực hiện khi có đơn của bác sĩ theo quy định của Luật Dược và Thông tư số 02/2018/TT-BYT của Bộ Y tế.
Quy định là vậy, tuy nhiên trên thực tế khoảng cách giữa quy định và việc chấp hành vẫn còn khá lớn. Không ít loại thuốc thuộc diện phải kê đơn vẫn được mua, bán dễ dàng.
Trong vai người bệnh, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đã đến nhiều cơ sở kinh doanh thuốc trên địa bàn các phường Yên Bái, Nam Cường, Âu Lâu và các xã Trấn Yên, Yên Bình để hỏi mua các loại thuốc điều trị bệnh gút, viêm họng, tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch... Tại tất cả những nơi đến khảo sát, phóng viên đều không phải xuất trình đơn thuốc của bác sĩ nhưng vẫn dễ dàng mua được các loại thuốc theo yêu cầu.
Điều đáng lưu ý là hoạt động mua bán diễn ra hoàn toàn bình thường, đến mức nhiều người dân có thể không nhận thức được rằng, theo quy định, các loại thuốc này chỉ được phép bán khi có đơn của bác sĩ.
“Mỗi lần hết thuốc Dimicron điều trị bệnh tiểu đường, tôi đều ghé vào nhà thuốc bất kỳ để mua. Gần đây nhất, tôi mua thuốc tại Nhà thuốc Long Châu, trên đường Hòa Bình, phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai” - Ông L.Đ.T chia sẻ.
Tương tự, ông Nguyễn Văn B, phường Nam Cường cho biết: “Rất nhiều lần tôi nhờ cháu gái (học sinh lớp 8) đi mua thuốc giúp. Mỗi lần mỗi loại, từ kháng sinh, thuốc chữa gút đến cảm cúm, đau bụng, đi ngoài... và việc mua thuốc diễn ra dễ dàng”.
Tiến sĩ Trần Lan Anh - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh cho biết: “Tình trạng kháng kháng sinh (nhờn thuốc kháng sinh) đang ngày càng trở nên trầm trọng. Bản chất của hiện tượng này là vi khuẩn đột biến và không còn nhạy cảm với loại thuốc đang điều trị. Nguyên nhân chính là do người dân lạm dụng, dùng thuốc không đúng liều lượng hoặc ngừng thuốc giữa chừng. Trong đó, việc tự ý mua thuốc kháng sinh ngoài thị trường về uống mà không theo chỉ định của bác sĩ là phổ biến. Nhờn thuốc kháng sinh sẽ làm tăng nguy cơ tử vong, kéo dài thời gian nằm viện và làm suy giảm hệ miễn dịch”.
Trao đổi thêm về tình trạng người dân tự ý mua thuốc để điều trị và sử dụng không đúng hướng dẫn, bác sĩ Hồ Hữu Hóa - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hữu Nghị 103 cho biết: "Việc tự ý mua và sử dụng thuốc nhưng không tuân thủ chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ là điều không nên. Đơn cử như trường hợp đau họng, ho có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như nhiễm khuẩn đường hô hấp, dị ứng hoặc nhiễm nấm... Để xác định chính xác nguyên nhân, người bệnh cần được khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Trên cơ sở kết quả xét nghiệm, bác sĩ mới chỉ định loại thuốc phù hợp; ngay cả khi đã xác định được bệnh, việc kê đơn vẫn phải căn cứ vào tình trạng cụ thể của từng người bệnh để quyết định liều lượng điều trị. Việc người bệnh tự ý sử dụng nhiều loại thuốc khi chưa có đủ hiểu biết hoặc không có chỉ định chuyên môn, nếu diễn ra nhiều lần, có thể gây ra những hậu quả đối với sức khỏe như đau dạ dày, đặc biệt là suy thận."
Từ những câu chuyện kể trên cho thấy, tình trạng thuốc kê đơn nhưng việc mua bán lại không cần đơn đang diễn ra khá phổ biến. Các cơ sở kinh doanh thuốc dường như "phớt lờ" quy định hoặc bất chấp quy định, trong khi đó người dân lại thờ ơ với suy nghĩ miễn sao nhanh, tiện…
Thực trạng này tiếp tục đặt ra nhiều thách thức đối với công tác quản lý khi lực lượng thanh tra, kiểm tra, giám sát còn mỏng. Cụ thể, Phòng Quản lý dược, Sở Y tế tỉnh Lào Cai hiện chỉ có 6 cán bộ nhưng phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ chuyên môn. Trong khi đó, toàn tỉnh có tới 872 cơ sở kinh doanh dược, gồm 14 cơ sở bán buôn thuốc, 2 cơ sở sản xuất thuốc, 421 nhà thuốc và 435 quầy thuốc. Đặc biệt, nhiều quầy thuốc nằm tại các thôn, bản, vùng sâu, vùng xa, khiến công tác kiểm tra, giám sát và quản lý gặp không ít khó khăn.
Theo ông Phạm Thanh Đa - Trưởng Phòng Quản lý dược (Sở Y tế tỉnh Lào Cai), qua công tác thanh tra, kiểm tra, các cơ sở kinh doanh thuốc thường mắc một số vi phạm như: người chịu trách nhiệm chuyên môn của cơ sở bán lẻ thuốc vắng mặt trong thời gian cơ sở hoạt động; bán thuốc thuộc diện kê đơn khi không có đơn của bác sĩ; kinh doanh vượt phạm vi chuyên môn được cấp phép; không mở sổ hoặc không sử dụng máy tính để quản lý việc nhập, xuất, tồn trữ, theo dõi số lô, hạn dùng, nguồn gốc thuốc và các thông tin liên quan theo quy định của pháp luật; chưa hoàn thành chương trình đào tạo, cập nhật kiến thức chuyên môn về dược trong thời hạn 3 năm kể từ ngày được cấp chứng chỉ hành nghề dược; cơ sở được cơ quan có thẩm quyền kết luận chỉ duy trì đáp ứng nguyên tắc, tiêu chuẩn thực hành tốt phân phối thuốc ở mức độ 3...
Nhằm từng bước đưa lĩnh vực sản xuất, kinh doanh dược phẩm đi vào nề nếp, thời gian qua, Sở Y tế Lào Cai đã đã tăng cường công tác tuyên truyền; ban hành các văn bản hướng dẫn, phổ biến quy định đến các xã, phường và các cơ sở kinh doanh thuốc trên địa bàn; mở 2 lớp tập huấn việc thực hiện các quy định về kinh doanh dược cho trên 700 cán bộ phòng văn hóa - xã hội ở các xã, phường, người hành nghề dược trên địa bàn tỉnh; đặc biệt là đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát.
Theo thống kê, từ thời điểm sáp nhập tỉnh đến ngày 9/7/2026, Sở Y tế tỉnh Lào Cai đã phát hiện và xử phạt 42 tổ chức, cá nhân vi phạm trong lĩnh vực dược, với tổng số tiền xử phạt 381,3 triệu đồng. Các trường hợp vi phạm liên quan đến nhiều hành vi khác nhau theo quy định của pháp luật.
Khi vẫn còn những cơ sở kinh doanh thuốc vì lợi nhuận mà chưa chấp hành nghiêm các quy định, trong khi công tác quản lý còn gặp nhiều khó khăn, mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe của chính mình. Khi mắc bệnh, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị và chỉ sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ; tuyệt đối không tự ý mua thuốc, tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều lượng, tránh những hậu quả đáng tiếc đối với sức khỏe.
Nghị định 117/2020/NĐ-CP quy định: Cơ sở kinh doanh không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược: Phạt tiền từ 40.000.000 đến 60.000.000 đồng, kèm đình chỉ hoạt động từ 6 - 9 tháng. Bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc: Phạt tiền từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng, kèm đình chỉ hoạt động 6 - 9 tháng. Bán thuốc đã hết hạn sử dụng: Phạt tiền từ 3.000.000 đến 5.000.000 đồng (với cá nhân), buộc tiêu hủy toàn bộ thuốc vi phạm. Kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ: Mức phạt có thể lên tới hàng chục triệu đồng, thậm chí lên đến 100.000.000 đồng đối với cá nhân tuỳ giá trị lô hàng, kèm theo tịch thu hoặc tiêu hủy tang vật.
