Hiểu sử Việt từ một cuốn sách nhỏ

GS, NGND Hà Văn Tấn-một trong “tứ trụ” của sử học Việt Nam hiện đại-vừa ra mắt cuốn sách mới có nhan đề “Sự sinh thành Việt Nam” (The making of Vietnam) do NXB Thế giới xuất bản.

Cuốn sách là tập hợp các bài viết đăng trên chuyên mục cùng tên của tờ báo Vietnam Weekly (Thông tấn xã Việt Nam) năm 1990-1991. Dù không có sức khỏe để chỉnh sửa các bài viết song GS Hà Văn Tấn vẫn quyết định xuất bản cuốn sách để đáp ứng yêu cầu của độc giả và theo lời ông cũng là “để ghi nhớ một công việc đã làm”.

Bìa sách “Sự sinh thành Việt Nam”.
Bìa sách “Sự sinh thành Việt Nam”. 

106 bài viết đưa độc giả khám phá lịch sử Việt Nam từ thời đại của những truyền thuyết, huyền thoại lịch sử cho đến thời điểm triều Nguyễn thành lập (năm 1802). Vì được đăng tải trên một tờ báo in với yêu cầu hạn chế về dung lượng nên các bài viết ngắn gọn, cô đọng, mỗi bài xấp xỉ 1.000 chữ. Tuy nhiên, lượng thông tin trong cuốn sách không hề ít. Ngoài các bài viết điểm lại các sự kiện quan trọng trong các giai đoạn lịch sử, cuốn sách còn đề cập đến nhiều vấn đề như: Quân sự, văn hóa, tôn giáo, kinh tế, nghệ thuật… Trong bài viết “Quân đội thời Trần”, GS Hà Văn Tấn đã tóm tắt về đặc điểm quân đội thời Trần, góp phần lý giải vì sao nhà Trần lại có thể ba lần đánh bại quân Nguyên Mông. GS Hà Văn Tấn cân nhắc lựa chọn các bài viết đề cập chủ đề thật nổi bật gắn với một triều đại nhất định: Nói về nghệ thuật phải nói ngay đến nghệ thuật thời Lý-thời kỳ đỉnh cao nghệ thuật nước ta; đề cập đến Nho giáo phải nói kỹ thời điểm Nho giáo trở thành “quốc giáo” dưới thời vua Lê Thánh Tông; vấn đề ngoại thương được nhấn mạnh ở giai đoạn Trịnh-Nguyễn phân tranh bởi cả hai bên đều đẩy mạnh giao thương để có chiến phí…

Trong mỗi bài viết, bên cạnh cung cấp thông tin cơ bản về lịch sử Việt Nam cho đối tượng là bạn đọc nước ngoài, GS Hà Văn Tấn cũng đem đến những luận giải về các sự kiện lịch sử một cách khách quan, khoa học. Chẳng hạn, lý giải truyền thuyết về Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt, dùng roi sắt là biểu tượng cho việc nghề đúc sắt có mặt ở nước ta từ sớm. Lịch sử không chỉ có những con số và sự kiện khô khan, để lý giải thì cần phải có những kiến thức liên ngành. GS Hà Văn Tấn vốn được giới nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn ở nước ta xem là nhà bác học với kiến thức đông-tây-kim-cổ, đa ngành. Ông tự học chữ Phạn cổ để có thể đọc được những văn bản trên cột đá ở cố đô Hoa Lư, qua đó tìm ra Phật giáo thời nhà Đinh mang đậm yếu tố Mật tông. Ông còn trực tiếp thực hiện nhiều hoạt động khảo cổ để tìm ra bằng chứng khẳng định lại những nhận định quan trọng như văn hóa Đông Sơn có nguồn gốc bản địa, tránh những suy diễn võ đoán, mang tính áp đặt. Sự cẩn trọng và đạo đức của một người làm sử thể hiện khi GS Hà Văn Tấn quyết định dừng viết loạt bài khi đề cập đến nhà Nguyễn. Ông cho rằng đây là triều đại còn nhiều ý kiến khác biệt, cần có những công trình nghiên cứu khác, quan trọng hơn về giai đoạn này trong các mặt kinh tế, xã hội và quan hệ quốc tế. Ông tự nhận là chưa có khả năng để làm điều đó.

Trong bối cảnh phổ biến kiến thức lịch sử chưa có nhiều hoạt động thiết thực, hiệu quả, “Sự sinh thành Việt Nam” của GS Hà Văn Tấn là một cuốn sách dễ đọc, dễ hiểu với tất cả mọi người, khơi dậy tình yêu với lịch sử nước nhà.

Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Giữ hồn trà cổ

Giữ hồn trà cổ

Ở nơi cao gần 1.400 m so với mực nước biển, cây chè không chỉ là sinh kế, mà còn là ký ức, là niềm tự hào, là “hồn cốt” của người Mông trên đỉnh Suối Giàng (xã Văn Chấn) từ bao đời. Cây chè đang được gìn giữ theo cách rất riêng, bắt đầu từ giáo dục bài bản, giúp thế hệ trẻ nơi đây vun đắp tình yêu, niềm tự hào, sớm hình thành ý thức trân quý và gìn giữ di sản mà cha ông đã trao truyền.

Lặng thầm giữ gìn sắc màu văn hoá

Lặng thầm giữ gìn sắc màu văn hoá

Giữa nhịp sống hiện đại, ở thôn Kiên Lao, xã Quy Mông có nghệ nhân Hà Thị Thanh Tịnh lặng lẽ gìn giữ làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống của dân tộc mình bằng tất cả đam mê và trách nhiệm. 

Giáo dục văn hóa địa phương cho thế hệ trẻ

Giáo dục văn hóa địa phương cho thế hệ trẻ

Trong kỷ nguyên số, sự bùng nổ các nền tảng trực tuyến xuyên biên giới kéo theo sự xâm nhập của các yếu tố gây xung đột giá trị và tác động tiêu cực đến việc gìn giữ và phát huy giá trị lịch sử, truyền thống, nhất là đối với người trẻ. Do vậy, cấp ủy, chính quyền các địa phương trong tỉnh đóng vai trò là “lá chắn” bảo vệ bản sắc, xây dựng sức đề kháng văn hóa cho thanh niên.

Khi văn hóa trở thành tài nguyên du lịch

Khi văn hóa trở thành tài nguyên du lịch

Trong xu thế phát triển du lịch hiện nay, nhiều địa phương không còn dừng ở việc “khoe” cảnh quan thiên nhiên, mà đã chuyển sang gìn giữ, khai thác chiều sâu giá trị văn hóa. Tại Tú Lệ, hướng đi này đang được lựa chọn một cách rõ ràng - coi văn hóa là tài nguyên cốt lõi, là nền tảng để phát triển du lịch gắn với sinh kế lâu dài.

Nghĩa Đô - miền quê đáng sống

Nghĩa Đô - miền quê đáng sống

Phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp bền vững, giữ vững an ninh trật tự, xây dựng địa bàn không ma túy - đó là cách mà xã Nghĩa Đô, tỉnh Lào Cai đang kiên trì thực hiện, từng bước kiến tạo một miền quê đáng sống.

Mang bản sắc xuống phố bằng tư duy kinh tế

Mang bản sắc xuống phố bằng tư duy kinh tế

Năm 2025, tốt nghiệp đại học loại Giỏi nhưng không chọn con đường ổn định nơi phố thị - Giàng Thị Gấm, dân tộc Mông (23 tuổi) sinh ra và lớn lên ở thôn Ngã Ba, xã Si Ma Cai đã trở về quê hương khởi nghiệp với việc mở cơ sở Thiết kế trang phục dân tộc Mông cách tân - Mongi tại thôn Sản Sín Pao, xã Sín Chéng.

Lễ hội quả Còn Nghĩa Đô 2026: Tôn vinh bản sắc dân tộc Tày

Lễ hội quả Còn Nghĩa Đô 2026: Tôn vinh bản sắc dân tộc Tày

Vừa qua, tại thôn Mường Kem, UBND xã Nghĩa Đô tổ chức Lễ hội quả còn năm 2026. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026) và 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026).

Ngày mới ở bản mây Lao Chải

Ngày mới ở bản mây Lao Chải

Về thôn Lao Chải, xã Y Tý, bản làng như ẩn mình trong mây. Buổi sớm đầu hè vẫn phảng phất chút se lạnh, đủ để tôi phải khoác thêm chiếc áo gió mỏng. Trước mắt là những mái nhà trình tường được bao quanh bởi mây trắng và núi rừng. Trong vẻ bình yên quen thuộc ấy, đời sống người Hà Nhì nơi đây đang từng bước đổi thay.

Người lính lái xe trên đường Trường Sơn huyền thoại

Người lính lái xe trên đường Trường Sơn huyền thoại

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đường Trường Sơn đã trở thành huyền thoại bởi ý chí của những con người quả cảm, gan dạ, anh hùng. Cựu chiến binh Trần Huy Hùng, thuộc Đại đội 8, Tiểu đoàn 57, Trung đoàn 512, Sư đoàn 571 là một trong những người lính như thế. Nhập ngũ năm 1971, ông đã trực tiếp cầm lái qua những cung đường khốc liệt nhất, góp phần viết nên bản hùng ca về sự hy sinh và khát vọng thống nhất đất nước.

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước

Tối 29/4/2026, tại Quảng trường 19/8, phường Yên Bái, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai đã tổ chức tổng duyệt chương trình nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) và 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026).

fb yt zl tw