Các phiên tòa giả định được xây dựng từ những tình tiết vụ án có thật, gắn với đặc điểm tâm lý lứa tuổi.
Điển hình như phiên tòa giả định với chuyên đề “Tuyên truyền về xử lý vi phạm đối với hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự và các vi phạm liên quan đến lứa tuổi học sinh THPT”, được tổ chức tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Yên Bái (phường Văn Phú) đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của thầy cô giáo và học sinh toàn trường.
Với hình thức sân khấu hoá, phiên tòa giả định đã giúp các em học sinh hiểu rõ về một số hành vi vi phạm pháp luật có thể bị xử lý hình sự.
Nội dung phiên tòa giả định được xây dựng dựa theo những tư liệu trong thực tế về người đủ 17 tuổi, không thuộc trường hợp không được đăng ký nghĩa vụ quân sự, miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự nhưng không đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu tại địa phương theo lệnh gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự của ban chỉ huy quân sự địa phương. Các vai diễn trong phiên tòa giả định thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ được phân công, thu hút được sự chú ý, theo dõi của đông đảo đoàn viên, thanh niên, học sinh toàn trường.
Chăm chú theo dõi từng nội dung, diễn biến phiên toà, em Trần Thị Mai Hương, học sinh lớp 12A2 chia sẻ: Thông qua phiên tòa giả định đã giúp em có thêm những kiến thức bổ ích, hiểu rõ hậu quả và hình phạt đối với người vi phạm pháp luật. Qua đó, giúp em và các bạn học sinh trong trường nâng cao nhận thức pháp luật, có ý thức chấp hành pháp luật. Sau phiên tòa này, em sẽ tuyên truyền cho người thân những kiến thức về pháp luật thiết thực.
Phiên tòa giả định với thông điệp: “Bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân”, nhằm nhắc nhở mỗi học sinh nêu cao tinh thần thượng tôn pháp luật, góp phần xây dựng môi trường học đường văn hóa, an toàn, lành mạnh, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật cho học sinh và toàn thể xã hội.
Thầy giáo Vũ Hải, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Yên Bái cho biết: Việc tổ chức phiên tòa giả định dưới hình thức sân khấu hóa đã tạo sự hấp dẫn, hứng thú đối với học sinh, giúp các em tiếp thu kiến thức về pháp luật dễ dàng hơn. Ngoài ra, ban tổ chức cũng giao lưu với học sinh qua phần hỏi - đáp với nhiều câu hỏi về pháp luật, qua đó góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của học sinh.
Tại Trường TH&THCS Nguyễn Quang Bích (phường Nghĩa Lộ) dưới hình thức sân khấu hoá, phiên tòa giả định tái hiện xét xử vụ án "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” vừa được tổ chức đã thu hút sự tham gia theo dõi của đông đảo học sinh.
Nội dung phiên tòa xây dựng dựa theo những tư liệu trong thực tế. Ngay sau phiên tòa giả định, các em học sinh nhà trường được tham gia phần thi kiến thức, trả lời các câu hỏi có nội dung liên quan đến phiên tòa giả định.
Em Phạm Đức Nam, học sinh lớp 8A cho hay: Sau khi tham gia phiên tòa giả định, em và các bạn có thêm những kiến thức bổ ích, hiểu rõ hậu quả của hành vi vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ và các vấn đề liên quan, từ đó chấp hành tốt các quy định của pháp luật và tích cực tuyên truyền cho phụ huynh, người thân, bạn bè không để xảy ra vi phạm.
Theo thầy giáo Bùi Anh Toán, Hiệu trưởng Trường TH&THCS Nguyễn Quang Bích: Thời gian qua, nhằm kịp thời bồi dưỡng kiến thức, đổi mới hình thức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và quy định của Nhà nước cho học sinh, nhà trường đã phối hợp với đoàn thanh niên, công an phường… tổ chức hoạt động ngoại khóa là các phiên tòa giả định. Nội dung tuyên truyền được lồng ghép qua các phiên tòa giả định gồm: ngăn chặn bạo lực học đường; phòng, chống ma túy, xử lý hình sự hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển gây tai nạn giao thông… góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của học sinh.
Các phiên tòa giả định tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên luôn được cơ quan công an, viện kiểm sát Nhân dân, tòa án Nhân dân các cấp trên địa bàn toàn tỉnh phối hợp tổ chức thực hiện. Từ việc xây dựng kịch bản dựa trên các tình tiết có thực trong cuộc sống, gắn với tâm lý lứa tuổi, đến việc xét hỏi, luận tội, tranh luận, nghị án, tuyên án... được thực hiện rất công phu đã thu hút đông đảo đoàn viên, thanh niên quan tâm theo dõi.
Việc tổ chức phiên tòa giả định tại trường học là cách làm thiết thực, dễ hiểu, dễ nhớ, mang lại hiệu quả giáo dục, răn đe đối với học sinh. Qua đó, góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, phòng ngừa, ngăn chặn các tệ nạn xã hội xâm nhập vào học đường, hình thành ý thức, thói quen sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật cho học sinh.
