Tháng 9/2024, hoàn lưu bão Yagi gây ra thiệt hại nặng nề cho tỉnh Yên Bái (cũ): hơn 25.000 ngôi nhà bị hư hại, hàng chục trường học ngập lụt, sạt lở, nhiều điểm trường bị tàn phá gần như hoàn toàn. Với tinh thần “không để trường học nào bị bỏ lại phía sau”, Dự án “Xây dựng trường học an toàn hơn với thiên tai” do Tổ chức Cứu trợ Trẻ em (SCI) tài trợ đã mang lại những đổi thay rõ nét cho 22 trường bị ảnh hưởng tại thành phố Yên Bái, huyện Trấn Yên và huyện Văn Yên (cũ).
Dự án “Xây dựng trường học an toàn hơn với thiên tai” được Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Yên Bái (nay là tỉnh Lào Cai) và Trung tâm Hỗ trợ Phụ nữ tỉnh (nay là Trung tâm Phát triển Phụ nữ tỉnh Lào Cai) chính thức được triển khai từ tháng 5/2025.
Bà Nguyễn Thị Hồng Loan - Phó Ban Quản lý dự án chia sẻ: “Mục tiêu lớn nhất của dự án là góp phần khôi phục điều kiện dạy và học cho các trường bị thiệt hại, đồng thời trang bị cho giáo viên, học sinh kỹ năng phòng tránh, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của bản thân”.
Trong 5 tháng triển khai, dự án đã tổ chức 11 lớp tập huấn cho hơn 700 lượt giáo viên, 47 cuộc truyền thông cho hơn 10.000 học sinh về vệ sinh cá nhân, phòng chống thiên tai và giảm nhẹ rủi ro thảm họa. 22 trường được hỗ trợ hàng chục hạng mục cơ sở vật chất như sân chơi, cổng trường, bếp ăn, công trình nước sạch – vệ sinh.
Riêng trang thiết bị, dự án cung cấp hơn 40 danh mục gồm tivi, máy chiếu, máy vi tính, tủ lạnh, bàn ghế, thiết bị dạy học theo quy chuẩn Bộ Giáo dục và Đào tạo, hệ thống rửa tay, thiết bị vận động ngoài trời, thảm cỏ nhân tạo…
Bên cạnh đó, dự án đã đầu tư 20 công trình xây lắp và sửa chữa nhỏ, như: hàng rào, hệ thống điện chiếu sáng, sân chơi lát gạch, góp phần tạo dựng không gian học tập an toàn, thân thiện, đặc biệt có thiết kế thêm tay vịn, đường lên, xuống cho học sinh khuyết tật.
Trường Tiểu học Nam Cường là một trong những đơn vị chịu thiệt hại nặng nhất sau hoàn lưu bão số 3 năm 2024, khi hơn 8.000 m³ đất đá sạt lở vùi kín sân trường, tường rào sụt lún, 80% gia đình học sinh bị ảnh hưởng.
Thầy giáo Nguyễn Quang Huy - Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Những ngày đó, thầy trò chúng tôi gần như kiệt sức. Khi nhận được sự hỗ trợ của dự án, đó không chỉ là vật chất mà còn là nguồn động viên to lớn”.
Từ nguồn đầu tư của dự án, trường được làm mới 80 m tường rào sắt, lắp đặt 4 chậu rửa tay, 7 tivi, 1 bộ âm ly loa đài, 1 máy tính để bàn, 5 giá sách và 15 bộ bàn ghế học sinh. 21 cán bộ, giáo viên và 270 học sinh được tập huấn kỹ năng truyền thông, vệ sinh môi trường và phòng tránh thiên tai.
“Nhờ được tập huấn, cả giáo viên và học sinh đều biết cách xử lý khi có mưa lũ, biết tự bảo vệ bản thân và giúp đỡ người khác. Những kỹ năng ấy trở thành hành trang quý giá” thầy Huy nói.
Với Trường Mầm non Yên Thịnh, hoàn lưu bão số 3 năm trước từng khiến mái tôn bị cuốn, tường bong tróc, sân chơi lầy lội, hai lớp học phải di dời khẩn cấp. Nhờ dự án, trường được sửa chữa, cấp trang thiết bị gồm 9 tivi, tủ sấy bát, bình ủ nước phục vụ sinh hoạt và thang leo phục vụ hoạt động vui chơi, rèn luyện thể chất cho trẻ.
Cô giáo Lê Thanh Tư - Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Yên Thịnh chia sẻ: Những hỗ trợ này không chỉ thay đổi cơ sở vật chất, mà còn giúp chúng tôi thay đổi cách dạy, học: giáo viên biết lồng ghép kỹ năng phòng tránh thiên tai, vệ sinh cá nhân vào từng hoạt động với trẻ; trẻ nhỏ học được cách tự bảo vệ, còn phụ huynh thì chủ động phối hợp cùng nhà trường. Toàn trường có hơn 300 trẻ được tham gia các trò chơi, kể chuyện, vẽ tranh, hát múa về phòng tránh thiên tai – một cách học tự nhiên mà hiệu quả.
Cũng là 1 trong số những trường học bị thiệt hại nặng do hoàn lưu bão, Trường Mầm non Xuân Tầm có hàng rào đổ sập, taluy sạt xuống nhà công vụ, đồ chơi ngoài trời hư hỏng...
Nhờ dự án, trường được dựng mới hệ thống hàng rào bao quanh, thay thế hàng rào tạm bằng thép B40, được cấp 4 tivi, 4 bộ thiết bị dạy học tối thiểu, và bộ đồ chơi vận động ngoài trời.
“Giữa lúc khó khăn ấy, dự án đến với chúng tôi như một cánh tay dang rộng”, cô Lê Thị Huyền Trang, Hiệu trưởng Trường Mầm non Xuân Tầm xúc động chia sẻ.
Theo đánh giá của Ban Quản lý dự án, khoản viện trợ từ Tổ chức SCI mang giá trị nhân văn sâu sắc. Dự án không chỉ giúp 22 trường học khắc phục hậu quả thiên tai, mà còn đặt nền móng cho việc xây dựng văn hóa trường học an toàn, thân thiện và bền vững. Đã có hơn 10.000 học sinh và hàng nghìn phụ huynh được truyền thông về vệ sinh, an toàn trong thiên tai.
Các trường học nay có đủ điều kiện tổ chức các hoạt động giáo dục hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục, nhất là vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Giáo viên được trang bị kỹ năng mới, học sinh có thêm cơ hội trải nghiệm; phụ huynh và cộng đồng nâng cao nhận thức về bảo vệ trẻ em và phòng chống thiên tai.
Dự án cũng được ghi nhận ở khía cạnh quản lý chuyên nghiệp, giám sát chặt chẽ. Mỗi gói thiết bị, công trình đều được khảo sát theo nhu cầu thực tế và lồng ghép yếu tố giới, đối tượng yếu thế. Các trường thụ hưởng được yêu cầu quản lý tài sản minh bạch, sử dụng đúng mục đích và có kế hoạch bảo dưỡng dài hạn.
Hiệu quả của dự án không chỉ dừng lại ở những con số, công trình, hay trang thiết bị được đầu tư mà còn thể hiện rõ qua khả năng chủ động ứng phó của các nhà trường sau khi dự án kết thúc. Minh chứng là sau hoàn lưu bão số 10 (Bualoi) vừa qua, dù mưa lớn kéo dài, song các trường trong khu vực dự án đều chủ động ứng phó và không để xảy ra thiệt hại.
Thầy Nguyễn Quang Huy - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Cường cho biết: “Nhờ được tập huấn kỹ năng phòng tránh thiên tai và xây dựng kế hoạch ứng phó cụ thể, ngay khi có thông tin ảnh hưởng của cơn bão số 10 và 11, nhà trường đã chủ động rà soát khu vực có nguy cơ sạt lở, di chuyển trang thiết bị và bố trí lực lượng ứng trực. Nhờ vậy cơ sở vật chất của nhà trường không bị ảnh hưởng, hoạt động dạy học đã trở lại bình thường sau thiên tai”.
Không chỉ Trường Tiểu học Nam Cường mà hầu hết trường trong dự án đã xây dựng được quy trình phòng chống thiên tai tại chỗ, phát huy tốt tinh thần “4 tại chỗ”. Đặc biệt, các em học sinh cũng được trang bị kỹ năng phòng chống thiên tai để bảo vệ an toàn cho bản thân.
Em Nguyễn Minh Châu - học sinh lớp 5B, Trường Tiểu học Kim Đồng chia sẻ: “Những hỗ trợ từ dự án đã giúp chúng em có được những kiến thức hữu ích, từ đó tuyên truyền cho người thân về những rủi ro và cách phòng tránh thiên tai…”.
Chỉ trong thời gian ngắn, dự án đã cùng góp sức biến những ngôi trường tan hoang sau thiên tai thành những “ngôi nhà an toàn” - nơi học sinh được học tập, vui chơi trong môi trường khang trang, sạch đẹp. Không chỉ là sự đầu tư về vật chất, đó còn là sự đầu tư về tri thức và niềm tin, giúp các giáo viên, học sinh và phụ huynh thêm vững vàng trước những biến đổi bất thường của khí hậu.
Dự án “Xây dựng trường học an toàn hơn với thiên tai” không chỉ giúp “thay áo mới” cho 22 ngôi trường, mà còn góp phần gieo mầm cho những thế hệ học sinh biết sống an toàn, yêu thương và trách nhiệm hơn với cộng đồng.
