Chị Hờ Thị Chư ở thôn Dào Xa, xã Lao Chải, trước đây từng quanh năm trồng ngô, cấy lúa trên nương. Thu nhập bấp bênh khiến cuộc sống gia đình luôn thiếu trước hụt sau, thuộc diện khó khăn. Năm 2022, sau khi chồng đi lao động nước ngoài trở về, với số tiền tiết kiệm (200 triệu đồng), chị Chư bàn với chồng chuyển sang làm may và kinh doanh quần áo truyền thống. Chị thuê cửa hàng tại chợ Khao Mang cùng với sự hỗ trợ của chồng nên công việc kinh doanh thuận lợi và có thu nhập ổn định.
Chị Hờ Thị Chư cho biết: Lúc bắt đầu mở cửa hàng, tôi lo lắng lắm vì tất cả vốn đã bỏ vào đây. Tuy nhiên, được sự hỗ trợ, ủng hộ của chồng và quen khách nên công việc kinh doanh thuận lợi và có thu nhập ổn định, không vất vả như làm nông nghiệp.
Câu chuyện của chị Chư không phải cá biệt. Nhiều phụ nữ vùng cao đã và đang thay đổi cách nghĩ, cách làm. Những thay đổi đó có sự ủng hộ, khuyến khích từ chính những người chồng, họ không còn trông chờ vào chồng hoặc gia đình, chủ động tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, học hỏi kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt, từng bước xây dựng mô hình kinh tế phù hợp điều kiện địa phương.
Như trường hợp của chị Thào Thị Nữ ở thôn Tà Ghênh, xã Lao Chải đã quyết định vay vốn ngân hàng chính sách xã hội để chuyển từ làm nông nghiệp sang kinh doanh quần áo. Việc làm của chị đã được chồng là anh Giàng A Dình ủng hộ. Lúc thời gian nông nhàn, anh đến chợ phụ giúp vợ kinh doanh quần áo. Với vợ chồng anh Dình, mọi việc trong gia đình từ kinh tế đến nuôi dạy con đều có sự bàn bạc, thống nhất nên không xảy ra bất đồng.
Anh Giàng A Dình ở thôn Tà Ghênh, xã Lao Chải chia sẻ: Tôi làm những việc trong nhà như nấu cơm, dọn dẹp nhà cửa và các công việc khác. Vợ yên tâm bán hàng, có thu nhập nên đời sống cũng đỡ vất vả.
Đối với chị Hờ Thị Bla ở thôn Màng Mủ, xã Mù Cang Chải, sinh ra trong gia đình khó khăn nhưng đã không ngừng nỗ lực vươn lên. Nhận thấy những lợi thế về du lịch, được sự hỗ trợ của chồng và hai bên gia đình, chị Bla đã trở thành hướng dẫn viên du lịch. Với kỹ năng giao tiếp và vốn tiếng Anh khá, cùng những kiến thức làm du lịch, am hiểu văn hóa dân tộc Mông, chị Bla đã có thu nhập ổn định từ nghề hướng dẫn viên du lịch.
"Được chồng ủng hộ, tôi đã được làm công việc yêu thích và có thu nhập ổn định để lo cho gia đình", chị Hờ Thị Bla chia sẻ.
Sự thay đổi ấy không chỉ thể hiện ở thu nhập tăng lên, mà còn ở vị thế của phụ nữ trong gia đình. Nhiều chị em đã có tiếng nói hơn trong việc quyết định đầu tư sản xuất, cho con đi học, xây dựng nếp sống mới. Nhận thức về bình đẳng giới từng bước được cải thiện, khi cả nam và nữ cùng chia sẻ trách nhiệm phát triển kinh tế và chăm lo gia đình.
Tuy nhiên, hành trình ấy không hề bằng phẳng. Ở nhiều nơi, hủ tục như tảo hôn, quan niệm “trọng nam khinh nữ” vẫn còn ảnh hưởng đến cơ hội học tập, tiếp cận thông tin của phụ nữ. Không ít chị em thiếu vốn, thiếu kiến thức sản xuất, e dè khi tham gia các lớp tập huấn hay hoạt động cộng đồng.
Chính vì vậy, vai trò của các tổ chức hội, chính quyền địa phương trong hỗ trợ phụ nữ tiếp cận nguồn lực là yếu tố quan trọng. Thông qua các chương trình vay vốn ưu đãi, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng tổ hợp tác, hợp tác xã do phụ nữ làm chủ, nhiều mô hình kinh tế đã hình thành và phát triển bền vững.
Chị Lờ Thị Mo – Chủ tịch Hội liên hiệp Phụ nữ xã Lao Chải cho biết: Để nâng cao vai trò người phụ nữ, tổ chức hội luôn tuyên truyền, vận động, tạo điều kiện tối đa cho chị em được học tập, tiếp cận khoa học - kỹ thuật để phát triển sản xuất, vươn lên trong cuộc sống, làm chủ kinh tế, xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc.
Từ gian bếp bước ra thị trường, từ người “giữ lửa” trong nhà trở thành người quyết định về phát triển kinh tế, phụ nữ vùng cao đang viết tiếp câu chuyện đổi thay bằng chính sự nỗ lực của mình. Họ học cách vượt qua rào cản về nhận thức, về phong tục, tập quán lạc hậu và cả những giới hạn của bản thân.
Hành trình thay đổi vai trò của phụ nữ vùng cao không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là hành trình khẳng định giá trị, vị thế và quyền được phát triển bình đẳng. Khi phụ nữ tự tin làm chủ sinh kế, gia đình ấm no hơn, bản làng cũng thêm động lực để phát triển bền vững. Và trên những triền núi cao, sự chuyển mình ấy đang âm thầm nhưng mạnh mẽ, mở ra một diện mạo mới./.
