Trên địa bàn các xã miền núi, biên giới như Mường Khương, Pha Long, Cao Sơn, Bản Lầu, đời sống của người dân vẫn còn không ít khó khăn. Thu nhập chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, điều kiện tiếp cận các dịch vụ xã hội còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) không chỉ là công cụ bảo đảm an sinh mà còn trở thành điểm tựa giúp người dân giảm bớt gánh nặng khi ốm đau, có nguồn thu nhập ổn định khi về già và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhận thức của người dân về chính sách BHXH, BHYT đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nếu trước đây nhiều người còn cho rằng tham gia BHXH tự nguyện hay BHYT hộ gia đình là khoản chi chưa thực sự cần thiết, thì nay ngày càng có nhiều người chủ động tham gia để bảo vệ bản thân và gia đình trước những rủi ro trong cuộc sống.
Hiện nay, BHXH cơ sở Mường Khương đang quản lý trên 65.870 người tham gia BHYT, tỷ lệ bao phủ đạt khoảng 98,12% dân số. Số người tham gia BHXH đạt hơn 3.750 người, trong đó có trên 500 người tham gia BHXH tự nguyện, tăng gần 27% so với cùng kỳ năm trước.
Đằng sau những con số ấy là sự thay đổi trong nhận thức của người dân về giá trị của các chính sách an sinh xã hội. Với nhiều người dân vùng cao, BHXH, BHYT không còn là khái niệm xa vời mà đã trở thành chỗ dựa thiết thực trong cuộc sống hằng ngày.
Đối với địa bàn các xã miền núi, biên giới, việc duy trì tỷ lệ bao phủ BHYT ở mức cao và phát triển thêm người tham gia BHXH là kết quả rất đáng khích lệ. Điều đó cho thấy chính sách BHXH, BHYT ngày càng nhận được sự đồng thuận, tin tưởng của người dân và thực sự phát huy hiệu quả trong đời sống.
Sau hơn 25 năm tham gia BHXH bắt buộc, hiện nay, ông Lê Văn Đính ở thôn Xóm Mới 2, xã Mường Khương đang được hưởng lương hưu hằng tháng và được cấp thẻ BHYT miễn phí.
Ở tuổi xế chiều, sức khỏe giảm sút, ông mắc nhiều bệnh mãn tính như tiểu đường, huyết áp cao, mỡ máu và thường xuyên phải chạy thận nhân tạo. Mỗi tháng, chi phí điều trị và thuốc men là khoản không nhỏ đối với gia đình ông. Tuy nhiên, nhờ có lương hưu cùng sự hỗ trợ từ quỹ BHYT, gánh nặng ấy đã được giảm đáng kể.
Ông Đính tâm sự: “Tuổi già, sức khỏe yếu, lại thường xuyên phải điều trị bệnh, có lương hưu và thẻ BHYT nên tôi yên tâm hơn, đỡ lo chi phí khám chữa bệnh và cũng không phải phụ thuộc quá nhiều vào con cháu”.
Không chỉ là điểm tựa cho người cao tuổi, BHYT còn trở thành “phao cứu sinh” đối với nhiều gia đình khi không may gặp rủi ro về sức khỏe.
Năm 2025, anh Cư Seo Sử ở thôn Gia Khâu B, xã Mường Khương không may mắc bệnh suy thận cấp. Quá trình điều trị kéo dài khiến chi phí y tế phát sinh lớn trong khi nguồn thu nhập của gia đình chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Nhờ tham gia BHYT, anh được quỹ BHYT chi trả hơn 18 triệu đồng chi phí khám, chữa bệnh.
Nhớ lại quãng thời gian khó khăn đó, anh Sử chia sẻ: “Gia đình làm nông nên thu nhập không cao, nếu không có thẻ BHYT thì số tiền điều trị là gánh nặng rất lớn. Lúc ốm đau mới thấy tham gia BHYT thực sự cần thiết”.
Câu chuyện của ông Đính hay anh Sử là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chính sách BHXH, BHYT trong đời sống. Không chỉ giúp người dân giảm bớt áp lực tài chính khi ốm đau, bệnh tật, các chính sách an sinh còn tạo sự yên tâm để người dân tập trung lao động, sản xuất, phát triển kinh tế gia đình.
Theo thống kê của BHXH cơ sở Mường Khương, riêng năm 2025, quỹ BHYT đã chi trả cho hơn 68.000 lượt khám chữa bệnh trên địa bàn với tổng kinh phí gần 50 tỷ đồng. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, quỹ BHYT tiếp tục chi trả cho hơn 30.000 lượt khám chữa bệnh với tổng số tiền trên 22,5 tỷ đồng.
Những con số ấy không đơn thuần phản ánh quy mô thực hiện chính sách mà còn cho thấy vai trò thiết thực của BHYT trong việc bảo vệ sức khỏe và tài chính cho người dân. Đặc biệt, đối với các hộ dân vùng cao có thu nhập còn thấp, việc được quỹ BHYT hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh đã giúp nhiều gia đình tránh được nguy cơ tái nghèo do bệnh tật.
Để đạt được những kết quả trên, BHXH cơ sở Mường Khương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Công tác tuyên truyền được thực hiện thường xuyên thông qua các hội nghị đối thoại, các cuộc họp thôn bản, phiên chợ vùng cao, hệ thống truyền thanh cơ sở và các nền tảng mạng xã hội.
Cán bộ BHXH cùng các tổ chức dịch vụ thu kiên trì thực hiện phương châm "Đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, trực tiếp tư vấn, giải thích để người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia BHXH, BHYT.
Bên cạnh đó, vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, trưởng thôn và người có uy tín trong cộng đồng được phát huy mạnh mẽ. Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị đã góp phần đưa chính sách an sinh đến gần hơn với người dân, nhất là tại những địa bàn vùng sâu, vùng xa.
Cùng với công tác tuyên truyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số cũng được ngành BHXH đẩy mạnh. Việc ứng dụng VssID - BHXH số, giao dịch điện tử và các dịch vụ công trực tuyến đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong quá trình tham gia và thụ hưởng các chính sách BHXH, BHYT. Tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn luôn đạt trên 99%, góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân.
Theo ông Trần Xuân Thịnh, mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng việc mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT trên địa bàn vẫn còn không ít khó khăn. Thu nhập của người dân vùng cao còn thấp và thiếu ổn định; địa bàn rộng, giao thông cách trở; nhận thức của một bộ phận người dân về lợi ích lâu dài của các chính sách an sinh xã hội chưa đầy đủ.
“Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng những kết quả đã đạt được, mục tiêu mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT trên địa bàn đơn vị quản lý đang từng bước được hiện thực hóa”, ông Thịnh khẳng định.
Những tấm thẻ BHYT được người dân nâng niu cất giữ, khoản tiền lương hưu đều đặn hằng tháng đến tay người thụ hưởng, chính sách BHXH, BHYT đang hiện diện ngày càng rõ nét trong đời sống của người dân các xã vùng cao, biên giới.
Không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính khi ốm đau, bệnh tật, các chính sách an sinh còn mang lại sự yên tâm để người dân vững vàng lao động, sản xuất và chăm lo cuộc sống gia đình. Ở nơi biên cương còn nhiều khó khăn ấy, chính sách BHXH, BHYT đang thực sự trở thành điểm tựa an sinh bền vững, góp phần bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình phát triển.
