Hành trình “hạt gạo làng ta” vươn ra thế giới

50 năm sau Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hạt thóc (hạt lúa) của Việt Nam tiếp tục hành trình vươn xa, giúp người dân thoát nghèo, có cuộc sống no đủ, viết tiếp câu chuyện kỳ tích mới...

Cựa mình - thức dậy - vươn xa

Những sóng gió từ “khoán chui”, “khoán 10” của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc (Vĩnh Phú) được tổng kết, làm nền tảng để sau này Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 5/4/1988 về Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp. Nghị quyết 10 đã đi vào lịch sử cách mạng thời kỳ đổi mới, tạo ra hướng đi tích cực trong tìm tòi cách thức quản lý mới trong nông nghiệp, gắn lợi ích của người nông dân với kết quả lao động, làm thay đổi cấu trúc sản xuất nông nghiệp; nâng cao động lực lao động và gia tăng sản lượng, tự túc được lương thực, dẫn đến nguồn cung gạo dồi dào, đặt nền tảng cho nông nghiệp thị trường, chuyển từ tự cung tự cấp sang sản xuất gắn với tiêu thụ và định hướng “kinh tế gạo” hàng hóa cho xuất khẩu. Nhìn nhận về cống hiến của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc khi ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết: "Đất nước phải biết ơn anh Kim Ngọc. Một người tâm huyết dám đưa ra cái mới, đến bây giờ đất nước có phát triển là nhờ có lúa gạo mà anh Ngọc đã đi tiên phong".

Nông dân huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa.

Nông dân huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa.

Bước ngoặt trong thương mại và dấu ấn hành trình vươn ra thế giới của hạt gạo Việt Nam phải kể đến mốc lịch sử ngày 23/8/1989, khi chuyến hàng đầu tiên lên tới 10.000 tấn gạo 35% tấm, với giá 235USD/tấn, xuất sang Ấn Độ. Chỉ trong hơn 4 tháng cuối năm 1989, Việt Nam đã xuất khẩu được 1,4 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch 322 triệu USD, với giá xuất khẩu bình quân 226USD/tấn. Sự kiện trên đánh dấu bước khởi đầu hành trình của hạt gạo Việt Nam liên tục suốt mấy thập kỷ không ngừng phát triển và tác động không nhỏ đến thị trường gạo thế giới.

10 năm sau (năm 1999), hạt gạo Việt tự đánh dấu một cột mốc lịch sử mới bằng kim ngạch xuất khẩu lần đầu vượt 1 tỷ USD, với sản lượng 4,6 triệu tấn và giá xuất khẩu bình quân 227USD/tấn. Việt Nam chính thức trở thành một trong những cường quốc về xuất khẩu gạo trên thế giới. 10 năm sau (năm 2009), sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam lần đầu tiên vượt 6 triệu tấn, với kim ngạch gần 2,5 tỷ USD.

Năm 2011, hạt gạo Việt lập kỷ lục về sản lượng khi đạt tới 7,1 triệu tấn, với kim ngạch 3,65 tỷ USD, giá xuất khẩu bình quân 495USD/tấn. Thời điểm này cũng là khởi sự cho việc nâng cao chất lượng hạt gạo và xây dựng thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế. Ngày 30/6/2022, sau khi vượt qua quy trình kiểm nghiệm vô cùng khắt khe với hơn 600 chỉ tiêu, gạo Việt Nam xuất khẩu bằng thương hiệu của chính mình. Từ đây, danh tiếng hạt gạo Việt lan tỏa nhanh trên thế giới.

Vươn ra thế giới, không thể quên ngày 12/11/2019, hạt gạo ST25 do kỹ sư Hồ Quang Cua (Sóc Trăng) lai tạo lần đầu tiên được vinh danh tại Giải “World's Best Rice” - Gạo ngon nhất thế giới, tại Manila (Philippines) và lần thứ hai, gạo ST25 lại lên đỉnh vinh quang khi đoạt giải nhất năm 2023! Một khởi đầu mới cho hạt gạo Việt Nam trên hành trình tạo danh, lập tiếng trên phạm vi toàn cầu. Khi đón nhận danh hiệu này, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ: “Xuất phát từ lòng tự tôn dân tộc, tình yêu tha thiết với hạt gạo, tôi nghĩ Thái Lan làm được, sao mình không làm được! Vì vậy, tôi đặt quyết tâm, gắng sức để lai tạo thành công giống lúa thơm Việt Nam. Tôi tin ST25 sẽ mở ra trang mới trong phát triển thị trường lúa gạo Việt Nam”.

Câu chuyện gạo Việt không chỉ dừng lại trên cánh đồng mà nó còn là câu chuyện về thị trường, giá cả, cạnh tranh, lựa thời và đón thế, có khi là vì nghĩa, vì tình! Ví như tháng 7/2023, Ấn Độ ban hành lệnh cấm xuất khẩu gạo trắng Non-Basmati. Quyết định này đã tạo ra những cơ hội lớn cho xuất khẩu. Chớp thời cơ ấy, Việt Nam tăng tốc, xuất khẩu thêm 1,2 triệu tấn gạo, thu về khoảng 780 triệu USD, nâng tổng mức xuất khẩu cả năm lên 8,3 triệu tấn gạo, trị giá 4,78 tỷ USD, tăng 38,4% so với năm 2022.

Nhờ có danh, có tiếng, hạt thóc, hạt gạo của Đồng bằng sông Cửu Long ngày thêm trỗi dậy. Các doanh nghiệp Việt như Tập đoàn Lộc Trời, Công ty Cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Trung An, Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam-Vinaseed, Tập đoàn Tân Long... thêm tự tin đầu tư, liên kết với nông dân, hợp tác xã xây dựng vùng lúa chuyên canh, vùng nguyên liệu gạo xuất khẩu và xây dựng thương hiệu gạo, nhằm tận dụng lợi thế của các hiệp định thương mại tự do (FTA), thâm nhập những thị trường lớn như Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Mỹ... mở rộng cánh cửa cho hạt gạo Việt đi vào thị trường châu Phi, Trung Đông... tạo lực đẩy cho năm 2024 xuất khẩu khoảng 9 triệu tấn gạo, trị giá khoảng 5,7 tỷ USD. Giá gạo xuất khẩu bình quân đạt mức cao nhất với 627,9USD/tấn, tăng 10,6% so với năm 2023 và liên tiếp có mặt trên 150 thị trường quốc gia, khu vực toàn cầu. Thế giới mỗi khi nói về hạt gạo là nghĩ đến Việt Nam!

Nông dân huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thu hoạch lúa.

Nông dân huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thu hoạch lúa.

Tiếng gọi trưởng thành...

Nhìn lại hành trình 50 năm, dường như, cứ qua một chu kỳ 10 năm, hạt gạo Việt lại tự nâng mình lên một tầm cao mới. Việt Nam trở thành cường quốc sản xuất, kinh doanh gạo, là mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng, an ninh lương thực toàn cầu. Hành trình của hạt gạo cũng là hành trình không ngừng nghỉ của Chính phủ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong đàm phán, khơi thông, phát triển thị trường; sự "vào trận" linh hoạt, quyết đoán của các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, dịch vụ hậu cần phục vụ phát triển ngành gạo và Hiệp hội Lương thực Việt Nam. Vượt lên tất cả là sự cần cù đến nhẫn nại, dẻo dai của người nông dân, của lớp lớp người cầm súng chiến đấu, hy sinh cho độc lập, tự do để có hôm nay, đồng xanh đã thành tiếng hát.

Tuy nhiên, trong chuỗi giá trị, người trồng lúa mới chỉ thu nhận được 20 - 27% giá trị, doanh nghiệp thu nhận 13 - 27%, phần sinh lời cao nhất 20 - 32% vẫn thuộc về nhà phân phối quốc tế. Hạt gạo Việt mới chỉ làm cho người trồng lúa hết đói, giảm nghèo, chuyện làm giàu từ hạt gạo còn lắm truân chuyên, người nông dân vẫn còn những mùa vụ "lắc lư", "nghiêng ngả", nông nghiệp vẫn khó vào “đường băng cất cánh” khi người nông dân vẫn chưa chủ động được đầu ra của sản phẩm.

Bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc, nghề trồng lúa không chỉ trông chờ vào đôi tay tần tảo mà phải biết dựa thêm vào khoa học-công nghệ, nhà khoa học và người trồng lúa. Và gần hơn là xây dựng được hệ sinh thái tận dụng hiệu quả lợi thế của các FTA thế hệ mới, giúp xuất khẩu gạo tiếp tục vươn xa, viết nên chương mới về kỳ tích gạo Việt Nam.

Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Liên Sơn cụ thể hóa nghị quyết bằng phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng Đảng từ cơ sở

Liên Sơn cụ thể hóa nghị quyết bằng phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng Đảng từ cơ sở

Đảng bộ xã Liên Sơn đang tập trung triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, trọng tâm là phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân và chỉ số hạnh phúc. Đồng thời, địa phương chú trọng xây dựng Đảng, hệ thống chính trị vững mạnh, phấn đấu năm 2026 hoàn thành toàn bộ 30/30 chỉ tiêu Nghị quyết đề ra.

Bảo Yên và Bản Liền đẩy mạnh tiêm phòng vắc xin, khử trùng môi trường chăn nuôi đợt I năm 2026

Bảo Yên và Bản Liền đẩy mạnh tiêm phòng vắc xin, khử trùng môi trường chăn nuôi đợt I năm 2026

Hiện nay, các xã Bảo Yên và Bản Liền đang đồng loạt triển khai đợt tiêm phòng vắc xin cho đàn vật nuôi, tiêm phòng bệnh dại và vệ sinh, khử trùng tiêu độc môi trường chăn nuôi đợt I năm 2026, nhằm chủ động phòng, chống các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên đàn gia súc, gia cầm; bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và góp phần phát triển chăn nuôi bền vững tại địa phương.

Cựu chiến binh phường Âu Lâu bản lĩnh trên mặt trận kinh tế

Cựu chiến binh phường Âu Lâu bản lĩnh trên mặt trận kinh tế

Từng trải qua những năm tháng chiến đấu gian khổ, trở về với đời thường, những cựu chiến binh phường Âu Lâu tiếp tục khẳng định bản lĩnh trên mặt trận mới - mặt trận kinh tế. Với ý chí kiên cường, tinh thần vượt khó và khát vọng vươn lên, họ đã mạnh dạn phát triển sản xuất để làm giàu cho gia đình, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Màu xanh mới trên non cao Y Tý

Màu xanh mới trên non cao Y Tý

Không phải lúa hay ngô, những thửa ruộng một vụ kém hiệu quả tại thôn Mò Phú Chải (xã Y Tý) đang được phủ xanh bởi một loại cây đặc biệt: Rêu đất. Từ loài cây mọc dại bản địa, mô hình thuần hóa rêu quy mô 4 ha đang mở ra triển vọng lớn về một sản phẩm hàng hóa thay thế hàng nhập khẩu, đồng thời đánh thức tiềm năng kinh tế và tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân vùng cao.

Ruộng bậc thang Dền Sáng vào mùa cấy

Ruộng bậc thang Dền Sáng vào mùa cấy

Từ trung tuần tháng 5, khi những cơn mưa đầu hạ bắt đầu tưới mát núi rừng Lào Cai, vùng cao Dền Sáng lại bước vào mùa gieo cấy nhộn nhịp. Trên khắp các sườn núi, những thửa ruộng bậc thang loang loáng nước trải dài như dải lụa mềm ôm lấy bản làng.

Gia Phú: Ứng dụng công nghệ số, nâng cao chăn nuôi an toàn sinh học và giám sát dịch bệnh

Gia Phú: Ứng dụng công nghệ số, nâng cao chăn nuôi an toàn sinh học và giám sát dịch bệnh

Xã Gia Phú vừa phối hợp với Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam tổ chức chuỗi hoạt động chuyên môn về chăn nuôi an toàn sinh học và giám sát dịch bệnh tại 56 hộ chăn nuôi quy mô trên địa bàn 12 thôn: Tân Lợi, Hợp Giao, Chành, Hùng Xuân 1, Hùng Xuân 2, Cù Hà, Mỏ, Mường 1, Mường 2, Giao Bình, Vàng và Phèo. 

Xã Xuân Quang học tập kinh nghiệm chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại xã Thiệu Hóa

Xã Xuân Quang học tập kinh nghiệm chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại xã Thiệu Hóa

Nhằm trao đổi, học tập những mô hình hay, cách làm hiệu quả trong phát triển kinh tế - xã hội và triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, vừa qua, đoàn công tác xã Xuân Quang (tỉnh Lào Cai) đã tổ chức chuyến tham quan, học tập kinh nghiệm tại xã Thiệu Hóa (tỉnh Thanh Hóa).

Xã Hạnh Phúc: 82 hộ dân được nhận tiền hỗ trợ thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi

Xã Hạnh Phúc: 82 hộ dân được nhận tiền hỗ trợ thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi

Sáng 18/5, Phòng Kinh tế xã Hạnh Phúc tổ chức chi trả tiền hỗ trợ cho các hộ chăn nuôi bị thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn xã. Quá trình chi trả được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng, dưới sự giám sát của lãnh đạo UBND xã, HĐND xã và Ủy ban MTTQ Việt Nam xã.

Khai thác dư địa phát triển lâm sản ngoài gỗ

Khai thác dư địa phát triển lâm sản ngoài gỗ

Lào Cai có nguồn lâm sản ngoài gỗ phong phú với nhiều ngành hàng chủ lực như quế, tre măng Bát độ, sơn tra, thảo quả và dược liệu dưới tán rừng. Tuy nhiên, dư địa lớn nhất của lâm sản ngoài gỗ hiện nay không chỉ nằm ở việc mở rộng diện tích hay tăng sản lượng khai thác, mà ở khả năng tổ chức lại chuỗi giá trị, gắn vùng nguyên liệu với chế biến sâu, tiêu chuẩn chất lượng và thị trường tiêu thụ ổn định.

Chủ động phòng, chống thiên tai ở vùng cao Lào Cai trước mùa mưa lũ

Chủ động phòng, chống thiên tai ở vùng cao Lào Cai trước mùa mưa lũ

Mỗi khi mùa mưa đến, nguy cơ sạt lở đất, lũ ống, lũ quét tại các xã vùng cao lại gia tăng, gây nhiều lo lắng cho người dân. Với địa hình đồi núi dốc, dân cư phân tán, rủi ro thiên tai luôn ở mức cao. Trước thực tế đó, các địa phương đã chủ động rà soát khu vực xung yếu, xây dựng phương án di dời dân cư và chuẩn bị lực lượng, vật tư theo phương châm “4 tại chỗ”, nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Kinh tế tập thể và “luồng gió mới” từ người trẻ

Kinh tế tập thể và “luồng gió mới” từ người trẻ

Kinh tế tập thể ở Lào Cai đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ. Không còn là mô hình sản xuất quen thuộc với lối tư duy cũ, nhiều hợp tác xã đã "khoác" lên diện mạo mới - năng động, sáng tạo và linh hoạt hơn. Đặc biệt, sự tham gia của lực lượng người trẻ với tư duy nhạy bén, dám nghĩ, dám làm, mang tới “luồng gió mới”, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng thị trường và từng bước khẳng định vị thế của kinh tế tập thể trong sự phát triển chung của địa phương.

“Hạt nhân” sáng tạo trong kinh tế tập thể

“Hạt nhân” sáng tạo trong kinh tế tập thể

Với nghị lực vượt khó và khát vọng vươn lên, nhiều phụ nữ trên địa bàn tỉnh đã tự tin khởi nghiệp và trở thành “hạt nhân” trong kinh tế tập thể, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho lao động địa phương, góp phần khẳng định vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế - xã hội.

Nậm Có gắn công tác xây dựng Đảng với phát triển kinh tế

Nậm Có gắn công tác xây dựng Đảng với phát triển kinh tế

Nậm Có hôm nay đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ, đời sống Nhân dân không ngừng được cải thiện và nâng cao. Niềm tin của người dân vào sự lãnh đạo của Đảng ngày càng được củng cố, góp phần quan trọng vào mục tiêu xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh và phát triển bền vững.

Khởi nghiệp sáng tạo đánh thức di sản, kiến tạo Lào Cai xanh và hạnh phúc

Khởi nghiệp sáng tạo đánh thức di sản, kiến tạo Lào Cai xanh và hạnh phúc

Thay vì chạy theo mô hình tăng trưởng đại trà, Lào Cai đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo lấy con người làm trung tâm, công nghệ làm chìa khóa và văn hóa làm thương hiệu. Hướng đi riêng này giúp địa phương từng bước "đánh thức" các giá trị di sản bản địa, kiến tạo sinh kế bền vững và xây dựng một Lào Cai xanh, hạnh phúc.

"Hồi sinh" những vườn bưởi già cỗi ở xã Thác Bà bằng mô hình mới

"Hồi sinh" những vườn bưởi già cỗi ở xã Thác Bà bằng mô hình mới

Những ngày này, tại các vườn bưởi ở xã Thác Bà (Lào Cai), không khí lao động trở nên nhộn nhịp hơn khi người dân bắt đầu tham gia mô hình ghép cải tạo, thâm canh cây bưởi theo hướng VietGAP. Đây là mô hình do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai phối hợp với Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Thác Bà triển khai với kỳ vọng mở ra hướng phát triển bền vững cho cây ăn quả có múi tại địa phương.

Lào Cai: Đột phá hỗ trợ khoa học công nghệ cho doanh nghiệp chủ lực

Lào Cai: Đột phá hỗ trợ khoa học công nghệ cho doanh nghiệp chủ lực

Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trở thành yêu cầu cấp thiết, tỉnh Lào Cai đang đổi mới cách hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. Thay vì dàn trải, tỉnh ưu tiên đồng hành cùng các doanh nghiệp có tiềm năng, sản phẩm chủ lực để tháo gỡ khó khăn về công nghệ, quản trị và chuyển đổi số. Các nhiệm vụ được xây dựng sát nhu cầu thực tế, hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh trên thị trường.

Hiệu quả từ mô hình "Thôn thông minh" trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu tại xã Mậu A

Hiệu quả từ mô hình "Thôn thông minh" trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu tại xã Mậu A

Là tiêu chí quan trọng trong xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu, mô hình “Thôn thông minh” tại xã Mậu A đang chứng minh hiệu quả vượt trội khi đưa công nghệ số đến từng hộ dân. Những kết quả bước đầu không chỉ làm thay đổi phương thức quản lý của chính quyền mà còn mang lại nhiều tiện ích thiết thực, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân nông thôn.

fb yt zl tw