Hành trình “hạt gạo làng ta” vươn ra thế giới

50 năm sau Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hạt thóc (hạt lúa) của Việt Nam tiếp tục hành trình vươn xa, giúp người dân thoát nghèo, có cuộc sống no đủ, viết tiếp câu chuyện kỳ tích mới...

Cựa mình - thức dậy - vươn xa

Những sóng gió từ “khoán chui”, “khoán 10” của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc (Vĩnh Phú) được tổng kết, làm nền tảng để sau này Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 5/4/1988 về Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp. Nghị quyết 10 đã đi vào lịch sử cách mạng thời kỳ đổi mới, tạo ra hướng đi tích cực trong tìm tòi cách thức quản lý mới trong nông nghiệp, gắn lợi ích của người nông dân với kết quả lao động, làm thay đổi cấu trúc sản xuất nông nghiệp; nâng cao động lực lao động và gia tăng sản lượng, tự túc được lương thực, dẫn đến nguồn cung gạo dồi dào, đặt nền tảng cho nông nghiệp thị trường, chuyển từ tự cung tự cấp sang sản xuất gắn với tiêu thụ và định hướng “kinh tế gạo” hàng hóa cho xuất khẩu. Nhìn nhận về cống hiến của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc khi ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết: "Đất nước phải biết ơn anh Kim Ngọc. Một người tâm huyết dám đưa ra cái mới, đến bây giờ đất nước có phát triển là nhờ có lúa gạo mà anh Ngọc đã đi tiên phong".

Nông dân huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa.

Nông dân huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa.

Bước ngoặt trong thương mại và dấu ấn hành trình vươn ra thế giới của hạt gạo Việt Nam phải kể đến mốc lịch sử ngày 23/8/1989, khi chuyến hàng đầu tiên lên tới 10.000 tấn gạo 35% tấm, với giá 235USD/tấn, xuất sang Ấn Độ. Chỉ trong hơn 4 tháng cuối năm 1989, Việt Nam đã xuất khẩu được 1,4 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch 322 triệu USD, với giá xuất khẩu bình quân 226USD/tấn. Sự kiện trên đánh dấu bước khởi đầu hành trình của hạt gạo Việt Nam liên tục suốt mấy thập kỷ không ngừng phát triển và tác động không nhỏ đến thị trường gạo thế giới.

10 năm sau (năm 1999), hạt gạo Việt tự đánh dấu một cột mốc lịch sử mới bằng kim ngạch xuất khẩu lần đầu vượt 1 tỷ USD, với sản lượng 4,6 triệu tấn và giá xuất khẩu bình quân 227USD/tấn. Việt Nam chính thức trở thành một trong những cường quốc về xuất khẩu gạo trên thế giới. 10 năm sau (năm 2009), sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam lần đầu tiên vượt 6 triệu tấn, với kim ngạch gần 2,5 tỷ USD.

Năm 2011, hạt gạo Việt lập kỷ lục về sản lượng khi đạt tới 7,1 triệu tấn, với kim ngạch 3,65 tỷ USD, giá xuất khẩu bình quân 495USD/tấn. Thời điểm này cũng là khởi sự cho việc nâng cao chất lượng hạt gạo và xây dựng thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế. Ngày 30/6/2022, sau khi vượt qua quy trình kiểm nghiệm vô cùng khắt khe với hơn 600 chỉ tiêu, gạo Việt Nam xuất khẩu bằng thương hiệu của chính mình. Từ đây, danh tiếng hạt gạo Việt lan tỏa nhanh trên thế giới.

Vươn ra thế giới, không thể quên ngày 12/11/2019, hạt gạo ST25 do kỹ sư Hồ Quang Cua (Sóc Trăng) lai tạo lần đầu tiên được vinh danh tại Giải “World's Best Rice” - Gạo ngon nhất thế giới, tại Manila (Philippines) và lần thứ hai, gạo ST25 lại lên đỉnh vinh quang khi đoạt giải nhất năm 2023! Một khởi đầu mới cho hạt gạo Việt Nam trên hành trình tạo danh, lập tiếng trên phạm vi toàn cầu. Khi đón nhận danh hiệu này, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ: “Xuất phát từ lòng tự tôn dân tộc, tình yêu tha thiết với hạt gạo, tôi nghĩ Thái Lan làm được, sao mình không làm được! Vì vậy, tôi đặt quyết tâm, gắng sức để lai tạo thành công giống lúa thơm Việt Nam. Tôi tin ST25 sẽ mở ra trang mới trong phát triển thị trường lúa gạo Việt Nam”.

Câu chuyện gạo Việt không chỉ dừng lại trên cánh đồng mà nó còn là câu chuyện về thị trường, giá cả, cạnh tranh, lựa thời và đón thế, có khi là vì nghĩa, vì tình! Ví như tháng 7/2023, Ấn Độ ban hành lệnh cấm xuất khẩu gạo trắng Non-Basmati. Quyết định này đã tạo ra những cơ hội lớn cho xuất khẩu. Chớp thời cơ ấy, Việt Nam tăng tốc, xuất khẩu thêm 1,2 triệu tấn gạo, thu về khoảng 780 triệu USD, nâng tổng mức xuất khẩu cả năm lên 8,3 triệu tấn gạo, trị giá 4,78 tỷ USD, tăng 38,4% so với năm 2022.

Nhờ có danh, có tiếng, hạt thóc, hạt gạo của Đồng bằng sông Cửu Long ngày thêm trỗi dậy. Các doanh nghiệp Việt như Tập đoàn Lộc Trời, Công ty Cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Trung An, Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam-Vinaseed, Tập đoàn Tân Long... thêm tự tin đầu tư, liên kết với nông dân, hợp tác xã xây dựng vùng lúa chuyên canh, vùng nguyên liệu gạo xuất khẩu và xây dựng thương hiệu gạo, nhằm tận dụng lợi thế của các hiệp định thương mại tự do (FTA), thâm nhập những thị trường lớn như Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Mỹ... mở rộng cánh cửa cho hạt gạo Việt đi vào thị trường châu Phi, Trung Đông... tạo lực đẩy cho năm 2024 xuất khẩu khoảng 9 triệu tấn gạo, trị giá khoảng 5,7 tỷ USD. Giá gạo xuất khẩu bình quân đạt mức cao nhất với 627,9USD/tấn, tăng 10,6% so với năm 2023 và liên tiếp có mặt trên 150 thị trường quốc gia, khu vực toàn cầu. Thế giới mỗi khi nói về hạt gạo là nghĩ đến Việt Nam!

Nông dân huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thu hoạch lúa.

Nông dân huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thu hoạch lúa.

Tiếng gọi trưởng thành...

Nhìn lại hành trình 50 năm, dường như, cứ qua một chu kỳ 10 năm, hạt gạo Việt lại tự nâng mình lên một tầm cao mới. Việt Nam trở thành cường quốc sản xuất, kinh doanh gạo, là mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng, an ninh lương thực toàn cầu. Hành trình của hạt gạo cũng là hành trình không ngừng nghỉ của Chính phủ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong đàm phán, khơi thông, phát triển thị trường; sự "vào trận" linh hoạt, quyết đoán của các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, dịch vụ hậu cần phục vụ phát triển ngành gạo và Hiệp hội Lương thực Việt Nam. Vượt lên tất cả là sự cần cù đến nhẫn nại, dẻo dai của người nông dân, của lớp lớp người cầm súng chiến đấu, hy sinh cho độc lập, tự do để có hôm nay, đồng xanh đã thành tiếng hát.

Tuy nhiên, trong chuỗi giá trị, người trồng lúa mới chỉ thu nhận được 20 - 27% giá trị, doanh nghiệp thu nhận 13 - 27%, phần sinh lời cao nhất 20 - 32% vẫn thuộc về nhà phân phối quốc tế. Hạt gạo Việt mới chỉ làm cho người trồng lúa hết đói, giảm nghèo, chuyện làm giàu từ hạt gạo còn lắm truân chuyên, người nông dân vẫn còn những mùa vụ "lắc lư", "nghiêng ngả", nông nghiệp vẫn khó vào “đường băng cất cánh” khi người nông dân vẫn chưa chủ động được đầu ra của sản phẩm.

Bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc, nghề trồng lúa không chỉ trông chờ vào đôi tay tần tảo mà phải biết dựa thêm vào khoa học-công nghệ, nhà khoa học và người trồng lúa. Và gần hơn là xây dựng được hệ sinh thái tận dụng hiệu quả lợi thế của các FTA thế hệ mới, giúp xuất khẩu gạo tiếp tục vươn xa, viết nên chương mới về kỳ tích gạo Việt Nam.

Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Xã Hạnh Phúc ra quân trồng cây theo mô hình nông - lâm kết hợp

Xã Hạnh Phúc ra quân trồng cây theo mô hình nông - lâm kết hợp

Ngày 30/6, xã Hạnh Phúc phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Lào Cai, Tổ chức Bánh Mỳ cho Thế giới và Tổ chức Nghiên cứu Nông lâm quốc tế tổ chức lễ ra quân trồng cây theo mô hình nông - lâm kết hợp. Hoạt động nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp sinh thái, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao.

Bài 2: “Điểm nghẽn” của chuỗi quế Lào Cai

Từ “vàng xanh” đến bài toán giá trị Bài 2: “Điểm nghẽn” của chuỗi quế Lào Cai

Quế là cây trồng có giá trị kinh tế cao, mang lại nguồn thu nhập lớn, tạo sinh kế cho hàng chục nghìn hộ dân từ vùng thấp đến vùng cao trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, việc phát triển ngành hàng quế Lào Cai hiện vẫn đang đối mặt với một số “điểm nghẽn” lớn như: chất lượng vùng nguyên liệu chưa đồng đều; liên kết chuỗi giá trị còn yếu; chế biến sâu còn hạn chế và đặc biệt là thị trường xuất khẩu thiếu sự đa dạng…

Bài 1: “Vàng xanh” phủ kín những triền đồi

Từ “vàng xanh” đến bài toán giá trị Bài 1: “Vàng xanh” phủ kín những triền đồi

Từ vùng thấp đến vùng cao, cây quế vươn lên trở thành “vàng xanh” mang lại sinh kế cho hàng chục nghìn hộ dân và đóng góp lớn cho xuất khẩu nông - lâm sản. Nhưng phía sau sự tăng trưởng mạnh về diện tích và sản lượng là những “điểm nghẽn” về chất lượng, chế biến và thị trường. Khi giá trị vẫn dừng ở mức thấp, bài toán đặt ra là làm thế nào để ngành quế phát triển bền vững, nâng tầm trên chuỗi giá trị toàn cầu.

Lào Cai khẩn trương giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt tại một số địa phương

Lào Cai khẩn trương giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt tại một số địa phương

Những ngày nắng nóng, khi nhu cầu sử dụng nước tăng cao cũng là lúc nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt kéo dài. Trước thực trạng đó, tỉnh Lào Cai đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đáp ứng nhu cầu nước sinh hoạt trước mắt, đồng thời hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh nguồn nước bền vững.

Khai thác bền vững tài nguyên nước khoáng nóng

Khai thác bền vững tài nguyên nước khoáng nóng

Giữa các bản làng phía Tây của tỉnh, những mạch nước khoáng nóng tự nhiên vẫn ngày đêm chảy từ lòng đất. Nguồn tài nguyên quý giá ấy từ lâu đã trở thành món quà thiên nhiên ban tặng cho các địa phương. Thế nhưng, trong khi người dân và doanh nghiệp khát khao biến khoáng nóng thành sản phẩm du lịch đặc sắc, thì những vướng mắc về quy hoạch và thủ tục cấp phép lại đang khiến nhiều dự án phải dừng bước.

Từ "2 giờ làm nông dân" đến những mùa vụ đổi thay ở Lao Chải

Từ "2 giờ làm nông dân" đến những mùa vụ đổi thay ở Lao Chải

Những ngày cuối tuần ở xã Lao Chải, trên những thửa ruộng bậc thang hay nương đồi phủ xanh màu cây trồng mới, hình ảnh cán bộ xã cùng bà con trực tiếp làm đất, xuống giống, chăm sóc và thu hoạch nông sản đã trở nên quen thuộc. Từ mô hình “2 giờ làm nông dân” gắn với phong trào “Ngày cuối tuần cùng dân”, khoảng cách giữa chính quyền và Nhân dân từng bước được thu hẹp.

Công an xã Phong Dụ Thượng hỗ trợ sinh kế cho hộ nghèo, lan tỏa phong trào thi đua "Ba nhất"

Công an xã Phong Dụ Thượng hỗ trợ sinh kế cho hộ nghèo, lan tỏa phong trào thi đua "Ba nhất"

Ngày 25/6, Công an xã Phong Dụ Thượng tổ chức chương trình hỗ trợ sinh kế cho 5 hộ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại thôn Khe Dẹt. Đây là hoạt động thiết thực nhằm hưởng ứng phong trào thi đua "Ba nhất" với phương châm "Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất".

Đồng hành với nông dân làm giàu trên quê hương

Đồng hành với nông dân làm giàu trên quê hương

Từ những trang trại chăn nuôi quy mô lớn ở xã Mậu A đến những vùng dâu xanh mướt trải dài bên triền sông Hồng ở xã Đông Cuông, dấu ấn của tổ chức Hội Nông dân đang hiện hữu rõ nét trong hành trình hỗ trợ hội viên phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới và thực hiện các nhiệm vụ đột phá của tỉnh.

Việt Hồng hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế gắn với giảm nghèo bền vững

Việt Hồng hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế gắn với giảm nghèo bền vững

Là vùng quê giàu truyền thống cách mạng, nơi thành lập chi bộ Đảng đầu tiên của Đảng bộ Yên Bái trước đây, Việt Hồng đã có nhiều đổi thay sau công cuộc đổi mới, đời sống người dân từng bước được cải thiện và xã đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, xuất phát điểm kinh tế còn thấp, đời sống của một bộ phận người dân vẫn còn khó khăn. Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, địa phương đang tập trung khai thác tiềm năng, lợi thế để tạo động lực tăng trưởng kinh tế gắn với giảm nghèo bền vững.

Nông dân xã Tú Lệ hối hả nối nhịp mùa vàng

Nông dân xã Tú Lệ hối hả nối nhịp mùa vàng

Tranh thủ thời tiết thuận lợi, những ngày cuối tháng 6, nông dân xã Tú Lệ tập trung thu hoạch lúa vụ xuân, đồng thời khẩn trương giải phóng đất, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để bước vào sản xuất vụ mùa năm 2026. Trên khắp các cánh đồng, không khí lao động diễn ra khẩn trương, thể hiện quyết tâm hoàn thành kế hoạch sản xuất đúng khung thời vụ.

Hạnh Phúc ra quân trồng 100 ha cây dược liệu

Hạnh Phúc ra quân trồng 100 ha cây dược liệu

Sáng 24/6, tại chòm Cu Vai, thôn Háng Xê, xã Hạnh Phúc phối hợp với Đoàn Thanh niên Cục Cảnh sát kinh tế (Bộ Công an) và Đoàn Thanh niên Công an tỉnh Lào Cai tổ chức lễ ra quân trồng 100 ha cây dược liệu, gồm cây dổi xanh Hòa Bình và cây hồi Lạng Sơn, trên diện tích đất nương đồi của địa phương.

Hành trình tạo dựng thương hiệu lúa chất lượng cao

Hành trình tạo dựng thương hiệu lúa chất lượng cao

Trên những cánh đồng lúa tại xã Cảm Nhân, không khí hội thảo đầu bờ diễn ra sôi nổi với sự tham gia của các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật và đông đảo nông dân địa phương. Đây không chỉ là dịp đánh giá kết quả sản xuất vụ xuân 2026 mà còn đánh giá hiệu quả của công tác nghiên cứu, chọn tạo giống lúa chất lượng cao đang được ngành nông nghiệp và môi trường đẩy mạnh thực hiện.

 Tiếp sức hội viên từ quỹ tín dụng xanh

Tiếp sức hội viên từ quỹ tín dụng xanh

Thông qua Chương trình Quỹ hỗ trợ phát triển rừng và trang trại (FFF II), các cấp Hội Nông dân trong tỉnh đã xây dựng và vận hành Quỹ tín dụng xanh nhằm hỗ trợ hội viên, tổ hợp tác và hợp tác xã phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp bền vững. Nguồn quỹ đang góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ rừng và môi trường trong cộng đồng dân cư.

Khoa học bén rễ từ đồng đất quê hương

Khoa học bén rễ từ đồng đất quê hương

Với sự đồng hành của khoa học công nghệ, nông dân Lào Cai đã phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch, bền vững - vừa làm giàu, vừa giữ gìn cảnh quan, môi trường và bản sắc. Hành trình đó luôn có sự sát cánh của 4 nhà: Nhà nước - Nhà nông - Doanh nghiệp - Nhà khoa học.

fb yt zl tw