Hành trình “hạt gạo làng ta” vươn ra thế giới

50 năm sau Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hạt thóc (hạt lúa) của Việt Nam tiếp tục hành trình vươn xa, giúp người dân thoát nghèo, có cuộc sống no đủ, viết tiếp câu chuyện kỳ tích mới...

Cựa mình - thức dậy - vươn xa

Những sóng gió từ “khoán chui”, “khoán 10” của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc (Vĩnh Phú) được tổng kết, làm nền tảng để sau này Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 5/4/1988 về Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp. Nghị quyết 10 đã đi vào lịch sử cách mạng thời kỳ đổi mới, tạo ra hướng đi tích cực trong tìm tòi cách thức quản lý mới trong nông nghiệp, gắn lợi ích của người nông dân với kết quả lao động, làm thay đổi cấu trúc sản xuất nông nghiệp; nâng cao động lực lao động và gia tăng sản lượng, tự túc được lương thực, dẫn đến nguồn cung gạo dồi dào, đặt nền tảng cho nông nghiệp thị trường, chuyển từ tự cung tự cấp sang sản xuất gắn với tiêu thụ và định hướng “kinh tế gạo” hàng hóa cho xuất khẩu. Nhìn nhận về cống hiến của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc khi ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết: "Đất nước phải biết ơn anh Kim Ngọc. Một người tâm huyết dám đưa ra cái mới, đến bây giờ đất nước có phát triển là nhờ có lúa gạo mà anh Ngọc đã đi tiên phong".

Nông dân huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa.

Nông dân huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa.

Bước ngoặt trong thương mại và dấu ấn hành trình vươn ra thế giới của hạt gạo Việt Nam phải kể đến mốc lịch sử ngày 23/8/1989, khi chuyến hàng đầu tiên lên tới 10.000 tấn gạo 35% tấm, với giá 235USD/tấn, xuất sang Ấn Độ. Chỉ trong hơn 4 tháng cuối năm 1989, Việt Nam đã xuất khẩu được 1,4 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch 322 triệu USD, với giá xuất khẩu bình quân 226USD/tấn. Sự kiện trên đánh dấu bước khởi đầu hành trình của hạt gạo Việt Nam liên tục suốt mấy thập kỷ không ngừng phát triển và tác động không nhỏ đến thị trường gạo thế giới.

10 năm sau (năm 1999), hạt gạo Việt tự đánh dấu một cột mốc lịch sử mới bằng kim ngạch xuất khẩu lần đầu vượt 1 tỷ USD, với sản lượng 4,6 triệu tấn và giá xuất khẩu bình quân 227USD/tấn. Việt Nam chính thức trở thành một trong những cường quốc về xuất khẩu gạo trên thế giới. 10 năm sau (năm 2009), sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam lần đầu tiên vượt 6 triệu tấn, với kim ngạch gần 2,5 tỷ USD.

Năm 2011, hạt gạo Việt lập kỷ lục về sản lượng khi đạt tới 7,1 triệu tấn, với kim ngạch 3,65 tỷ USD, giá xuất khẩu bình quân 495USD/tấn. Thời điểm này cũng là khởi sự cho việc nâng cao chất lượng hạt gạo và xây dựng thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế. Ngày 30/6/2022, sau khi vượt qua quy trình kiểm nghiệm vô cùng khắt khe với hơn 600 chỉ tiêu, gạo Việt Nam xuất khẩu bằng thương hiệu của chính mình. Từ đây, danh tiếng hạt gạo Việt lan tỏa nhanh trên thế giới.

Vươn ra thế giới, không thể quên ngày 12/11/2019, hạt gạo ST25 do kỹ sư Hồ Quang Cua (Sóc Trăng) lai tạo lần đầu tiên được vinh danh tại Giải “World's Best Rice” - Gạo ngon nhất thế giới, tại Manila (Philippines) và lần thứ hai, gạo ST25 lại lên đỉnh vinh quang khi đoạt giải nhất năm 2023! Một khởi đầu mới cho hạt gạo Việt Nam trên hành trình tạo danh, lập tiếng trên phạm vi toàn cầu. Khi đón nhận danh hiệu này, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ: “Xuất phát từ lòng tự tôn dân tộc, tình yêu tha thiết với hạt gạo, tôi nghĩ Thái Lan làm được, sao mình không làm được! Vì vậy, tôi đặt quyết tâm, gắng sức để lai tạo thành công giống lúa thơm Việt Nam. Tôi tin ST25 sẽ mở ra trang mới trong phát triển thị trường lúa gạo Việt Nam”.

Câu chuyện gạo Việt không chỉ dừng lại trên cánh đồng mà nó còn là câu chuyện về thị trường, giá cả, cạnh tranh, lựa thời và đón thế, có khi là vì nghĩa, vì tình! Ví như tháng 7/2023, Ấn Độ ban hành lệnh cấm xuất khẩu gạo trắng Non-Basmati. Quyết định này đã tạo ra những cơ hội lớn cho xuất khẩu. Chớp thời cơ ấy, Việt Nam tăng tốc, xuất khẩu thêm 1,2 triệu tấn gạo, thu về khoảng 780 triệu USD, nâng tổng mức xuất khẩu cả năm lên 8,3 triệu tấn gạo, trị giá 4,78 tỷ USD, tăng 38,4% so với năm 2022.

Nhờ có danh, có tiếng, hạt thóc, hạt gạo của Đồng bằng sông Cửu Long ngày thêm trỗi dậy. Các doanh nghiệp Việt như Tập đoàn Lộc Trời, Công ty Cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Trung An, Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam-Vinaseed, Tập đoàn Tân Long... thêm tự tin đầu tư, liên kết với nông dân, hợp tác xã xây dựng vùng lúa chuyên canh, vùng nguyên liệu gạo xuất khẩu và xây dựng thương hiệu gạo, nhằm tận dụng lợi thế của các hiệp định thương mại tự do (FTA), thâm nhập những thị trường lớn như Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Mỹ... mở rộng cánh cửa cho hạt gạo Việt đi vào thị trường châu Phi, Trung Đông... tạo lực đẩy cho năm 2024 xuất khẩu khoảng 9 triệu tấn gạo, trị giá khoảng 5,7 tỷ USD. Giá gạo xuất khẩu bình quân đạt mức cao nhất với 627,9USD/tấn, tăng 10,6% so với năm 2023 và liên tiếp có mặt trên 150 thị trường quốc gia, khu vực toàn cầu. Thế giới mỗi khi nói về hạt gạo là nghĩ đến Việt Nam!

Nông dân huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thu hoạch lúa.

Nông dân huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thu hoạch lúa.

Tiếng gọi trưởng thành...

Nhìn lại hành trình 50 năm, dường như, cứ qua một chu kỳ 10 năm, hạt gạo Việt lại tự nâng mình lên một tầm cao mới. Việt Nam trở thành cường quốc sản xuất, kinh doanh gạo, là mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng, an ninh lương thực toàn cầu. Hành trình của hạt gạo cũng là hành trình không ngừng nghỉ của Chính phủ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong đàm phán, khơi thông, phát triển thị trường; sự "vào trận" linh hoạt, quyết đoán của các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, dịch vụ hậu cần phục vụ phát triển ngành gạo và Hiệp hội Lương thực Việt Nam. Vượt lên tất cả là sự cần cù đến nhẫn nại, dẻo dai của người nông dân, của lớp lớp người cầm súng chiến đấu, hy sinh cho độc lập, tự do để có hôm nay, đồng xanh đã thành tiếng hát.

Tuy nhiên, trong chuỗi giá trị, người trồng lúa mới chỉ thu nhận được 20 - 27% giá trị, doanh nghiệp thu nhận 13 - 27%, phần sinh lời cao nhất 20 - 32% vẫn thuộc về nhà phân phối quốc tế. Hạt gạo Việt mới chỉ làm cho người trồng lúa hết đói, giảm nghèo, chuyện làm giàu từ hạt gạo còn lắm truân chuyên, người nông dân vẫn còn những mùa vụ "lắc lư", "nghiêng ngả", nông nghiệp vẫn khó vào “đường băng cất cánh” khi người nông dân vẫn chưa chủ động được đầu ra của sản phẩm.

Bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc, nghề trồng lúa không chỉ trông chờ vào đôi tay tần tảo mà phải biết dựa thêm vào khoa học-công nghệ, nhà khoa học và người trồng lúa. Và gần hơn là xây dựng được hệ sinh thái tận dụng hiệu quả lợi thế của các FTA thế hệ mới, giúp xuất khẩu gạo tiếp tục vươn xa, viết nên chương mới về kỳ tích gạo Việt Nam.

Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải: Không xảy ra cháy rừng trong mùa khô hanh 2025 - 2026

Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải: Không xảy ra cháy rừng trong mùa khô hanh 2025 - 2026

Trong mùa khô hanh năm 2025 - 2026, Ban Quản lý rừng phòng hộ Mù Cang Chải đã triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR). Nhờ chủ động phòng ngừa, tăng cường tuần tra, kiểm soát, toàn bộ diện tích rừng do đơn vị quản lý được bảo vệ an toàn, không để xảy ra cháy rừng.

Đông Cuông khơi sức dân, tạo đà xây dựng nông thôn mới nâng cao

Đông Cuông khơi sức dân, tạo đà xây dựng nông thôn mới nâng cao

Phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới, Hội Nông dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, từ hỗ trợ phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập đến vận động hội viên hiến đất, góp công xây dựng hạ tầng và bảo vệ môi trường. Những việc làm cụ thể đã góp phần khơi dậy sức dân, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng, chung tay cùng địa phương phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao năm 2026.

Chấn Thịnh đưa nghị quyết vào thực tiễn sản xuất

Chấn Thịnh đưa nghị quyết vào thực tiễn sản xuất

Sau Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Chấn Thịnh đã nhanh chóng cụ thể hóa các mục tiêu phát triển kinh tế bằng Đề án phát triển các mô hình kinh tế chủ lực, hướng tới hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, từng bước nâng cao thu nhập cho người dân.

Nâng tầm giá trị cây chè

Nâng tầm giá trị cây chè

Với hơn 15.000 ha, cây chè giữ vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, tạo sinh kế cho người dân ở nhiều địa phương của tỉnh. Tuy nhiên, sản lượng lớn chưa đồng nghĩa với giá trị kinh tế cao khi chè xuất khẩu vẫn chủ yếu ở dạng thô, vùng nguyên liệu có nơi bị thu hẹp, thiếu chăm sóc. Chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu đang là yêu cầu cấp thiết để cây chè phát huy hết tiềm năng.

Cần có giải pháp đồng bộ

Xây dựng hạ tầng cấp nước sinh hoạt tại các đô thị nhỏ: Cần có giải pháp đồng bộ

Hiện nay, tại các đô thị lớn trên địa bàn tỉnh, hệ thống cấp nước sinh hoạt cơ bản đáp ứng nhu cầu của người dân. Tuy nhiên, ở nhiều đô thị nhỏ và khu vực trung tâm các xã được định hướng phát triển đô thị, hạ tầng cấp nước vẫn thiếu hoặc chưa theo kịp tốc độ phát triển, làm ảnh hưởng đến đời sống, đồng thời trở thành “điểm nghẽn” đối với phát triển kinh tế - xã hội, du lịch và thu hút đầu tư.

UBND tỉnh Lào Cai làm việc với Đoàn công tác Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam - Đài Loan (Trung Quốc)

UBND tỉnh Lào Cai làm việc với Đoàn công tác Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam - Đài Loan (Trung Quốc)

Sáng 9/11, tại Vườn quốc gia Hoàng Liên, đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đã có buổi làm việc với Đoàn công tác Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam – Đài Loan (Trung Quốc) do ông Lin, Chin -Chang, Chủ tịch Tập đoàn Eastern Ever International Co., Ltd làm Trưởng đoàn.

Kiên quyết chống lấn chiếm, san lấp hành lang dòng chảy, ao, hồ

Kiên quyết chống lấn chiếm, san lấp hành lang dòng chảy, ao, hồ

Nhằm lập lại kỷ cương không gian mặt nước, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2481/QĐ-UBND, đưa 93 đập thủy điện, 190 hồ, ao tự nhiên cùng hàng trăm tuyến sông, suối vào diện thiết lập hành lang bảo vệ nghiêm ngặt. Qua đó, buộc chính quyền cơ sở phải vào cuộc tháo gỡ những vướng mắc để giữ nguyên vẹn ranh giới hệ thống nguồn nước.

Lào Cai hoàn thành 200 công trình giao thông nông thôn

Lào Cai hoàn thành 200 công trình giao thông nông thôn

Theo báo cáo của 90/99 xã, phường, đến nay, toàn tỉnh Lào Cai có 787 công trình đường giao thông nông thôn, trong đó, 683 công trình đã được phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật, 559 công trình khởi công, 200 công trình đã hoàn thành.

Khe Tối đã sáng

Khe Tối đã sáng

Cuối thu, nắng vàng như mật ong trải xuống những triền rừng quế xanh thẫm. Gió mang theo hương quế thơm nồng bay xa, quyện vào hơi đất ẩm của buổi sớm. Chúng tôi theo anh Hà Văn Ngọt - Bí thư Chi bộ thôn Kiên Lao, xã Quy Mông ngược lên khu Khe Tối - Khe Ba. Tuyến đường bê tông uốn lượn dưới tán rừng, thấp thoáng những ngôi nhà khang trang. Đâu đó, tiếng cười nói của người bóc quế vọng lại giữa đại ngàn. Khe Tối - cái tên từng gắn với đói nghèo, tối tăm và lạc hậu giờ đây đã bừng sáng.

Chăn nuôi bền vững bắt đầu từ an toàn sinh học

Chăn nuôi bền vững bắt đầu từ an toàn sinh học

Dịch tả lợn châu Phi tiếp tục gây sức ép lên ngành chăn nuôi Lào Cai, khiến hàng trăm hộ dân chịu thiệt hại, nhiều gia đình dè dặt trước quyết định tái đàn. Thực tế ấy đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi phương thức sản xuất, từ chăn nuôi theo kinh nghiệm sang chủ động kiểm soát dịch bệnh, coi an toàn sinh học là điều kiện tiên quyết. Phát triển chăn nuôi bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn để bảo vệ sinh kế người dân.

Người dân xã Xuân Quang đóng góp trên 6 tỷ đồng để làm đường giao thông

Người dân xã Xuân Quang đóng góp trên 6 tỷ đồng để làm đường giao thông

Thực hiện Nghị quyết số 46 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về việc phát triển giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2040, từ đầu năm đến nay, xã Xuân Quang triển khai thực hiện 36 công trình đường giao thông nông thôn, với tổng chiều dài trên 52 km, tổng vốn đầu tư hơn 35 tỷ đồng.

Xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai: Kết nối giao thương, mở rộng thị trường nông sản

Xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai: Kết nối giao thương, mở rộng thị trường nông sản

Từ quảng bá sản phẩm đặc trưng đến ký kết các thỏa thuận hợp tác, Hội nghị xúc tiến đầu tư, thương mại lĩnh vực nông nghiệp tỉnh Lào Cai năm 2026 tạo thêm cơ hội kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường và thu hút nguồn lực phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Chăn nuôi đại gia súc - đòn bẩy từ chính sách

Chăn nuôi đại gia súc - đòn bẩy từ chính sách

Từ sự chủ động thay đổi phương thức sản xuất của người dân đến những chính sách hỗ trợ thiết thực của Nhà nước, chăn nuôi đại gia súc ở Lào Cai đang từng bước chuyển dịch theo hướng hàng hóa, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Các nguồn lực hỗ trợ không chỉ giúp người dân có thêm điều kiện đầu tư chuồng trại, mở rộng quy mô đàn vật nuôi mà còn tạo động lực để hình thành những mô hình chăn nuôi an toàn, bền vững.

Trồng cà chua trên đất ruộng thiếu nước ở Cu Vai

Trồng cà chua trên đất ruộng thiếu nước ở Cu Vai

Từ những thửa ruộng bậc thang thiếu nước, sản xuất lúa kém hiệu quả, gia đình chị Giàng Thị Dí ở bản Cu Vai, xã Hạnh Phúc đã mạnh dạn chuyển sang trồng cà chua. Sau gần ba tháng, cây cà chua phát triển tốt, quả sai trĩu cành, mang lại nguồn thu đáng kể. Mô hình không chỉ giúp khai thác hiệu quả diện tích đất canh tác khó khăn, mà còn gợi mở hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở vùng cao.

Thác Bà mùa thu hoạch bưởi “tiến vua”

Thác Bà mùa thu hoạch bưởi “tiến vua”

Thời điểm này, vùng bưởi Đại Minh, xã Thác Bà đang bước vào mùa thu hoạch. Qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ giống bưởi đặc sản được biết đến là bưởi “tiến vua”, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Trấn Yên: Trên 350 người tham gia “Ngày cuối tuần cùng dân”

Trấn Yên: Trên 350 người tham gia “Ngày cuối tuần cùng dân”

Sáng 7/11, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam xã Trấn Yên phối hợp với Trung đoàn 921 tổ chức “Ngày cuối tuần cùng dân” tại thôn Minh Quán 4, thu hút trên 350 người tham gia. Hoạt động gắn với hưởng ứng Tháng cao điểm “Vì người nghèo”, thiết thực chào mừng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

fb yt zl tw