Hành trình “hạt gạo làng ta” vươn ra thế giới

50 năm sau Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hạt thóc (hạt lúa) của Việt Nam tiếp tục hành trình vươn xa, giúp người dân thoát nghèo, có cuộc sống no đủ, viết tiếp câu chuyện kỳ tích mới...

Cựa mình - thức dậy - vươn xa

Những sóng gió từ “khoán chui”, “khoán 10” của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc (Vĩnh Phú) được tổng kết, làm nền tảng để sau này Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 5/4/1988 về Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp. Nghị quyết 10 đã đi vào lịch sử cách mạng thời kỳ đổi mới, tạo ra hướng đi tích cực trong tìm tòi cách thức quản lý mới trong nông nghiệp, gắn lợi ích của người nông dân với kết quả lao động, làm thay đổi cấu trúc sản xuất nông nghiệp; nâng cao động lực lao động và gia tăng sản lượng, tự túc được lương thực, dẫn đến nguồn cung gạo dồi dào, đặt nền tảng cho nông nghiệp thị trường, chuyển từ tự cung tự cấp sang sản xuất gắn với tiêu thụ và định hướng “kinh tế gạo” hàng hóa cho xuất khẩu. Nhìn nhận về cống hiến của Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc khi ấy, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết: "Đất nước phải biết ơn anh Kim Ngọc. Một người tâm huyết dám đưa ra cái mới, đến bây giờ đất nước có phát triển là nhờ có lúa gạo mà anh Ngọc đã đi tiên phong".

Nông dân huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa.

Nông dân huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa.

Bước ngoặt trong thương mại và dấu ấn hành trình vươn ra thế giới của hạt gạo Việt Nam phải kể đến mốc lịch sử ngày 23/8/1989, khi chuyến hàng đầu tiên lên tới 10.000 tấn gạo 35% tấm, với giá 235USD/tấn, xuất sang Ấn Độ. Chỉ trong hơn 4 tháng cuối năm 1989, Việt Nam đã xuất khẩu được 1,4 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch 322 triệu USD, với giá xuất khẩu bình quân 226USD/tấn. Sự kiện trên đánh dấu bước khởi đầu hành trình của hạt gạo Việt Nam liên tục suốt mấy thập kỷ không ngừng phát triển và tác động không nhỏ đến thị trường gạo thế giới.

10 năm sau (năm 1999), hạt gạo Việt tự đánh dấu một cột mốc lịch sử mới bằng kim ngạch xuất khẩu lần đầu vượt 1 tỷ USD, với sản lượng 4,6 triệu tấn và giá xuất khẩu bình quân 227USD/tấn. Việt Nam chính thức trở thành một trong những cường quốc về xuất khẩu gạo trên thế giới. 10 năm sau (năm 2009), sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam lần đầu tiên vượt 6 triệu tấn, với kim ngạch gần 2,5 tỷ USD.

Năm 2011, hạt gạo Việt lập kỷ lục về sản lượng khi đạt tới 7,1 triệu tấn, với kim ngạch 3,65 tỷ USD, giá xuất khẩu bình quân 495USD/tấn. Thời điểm này cũng là khởi sự cho việc nâng cao chất lượng hạt gạo và xây dựng thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế. Ngày 30/6/2022, sau khi vượt qua quy trình kiểm nghiệm vô cùng khắt khe với hơn 600 chỉ tiêu, gạo Việt Nam xuất khẩu bằng thương hiệu của chính mình. Từ đây, danh tiếng hạt gạo Việt lan tỏa nhanh trên thế giới.

Vươn ra thế giới, không thể quên ngày 12/11/2019, hạt gạo ST25 do kỹ sư Hồ Quang Cua (Sóc Trăng) lai tạo lần đầu tiên được vinh danh tại Giải “World's Best Rice” - Gạo ngon nhất thế giới, tại Manila (Philippines) và lần thứ hai, gạo ST25 lại lên đỉnh vinh quang khi đoạt giải nhất năm 2023! Một khởi đầu mới cho hạt gạo Việt Nam trên hành trình tạo danh, lập tiếng trên phạm vi toàn cầu. Khi đón nhận danh hiệu này, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ: “Xuất phát từ lòng tự tôn dân tộc, tình yêu tha thiết với hạt gạo, tôi nghĩ Thái Lan làm được, sao mình không làm được! Vì vậy, tôi đặt quyết tâm, gắng sức để lai tạo thành công giống lúa thơm Việt Nam. Tôi tin ST25 sẽ mở ra trang mới trong phát triển thị trường lúa gạo Việt Nam”.

Câu chuyện gạo Việt không chỉ dừng lại trên cánh đồng mà nó còn là câu chuyện về thị trường, giá cả, cạnh tranh, lựa thời và đón thế, có khi là vì nghĩa, vì tình! Ví như tháng 7/2023, Ấn Độ ban hành lệnh cấm xuất khẩu gạo trắng Non-Basmati. Quyết định này đã tạo ra những cơ hội lớn cho xuất khẩu. Chớp thời cơ ấy, Việt Nam tăng tốc, xuất khẩu thêm 1,2 triệu tấn gạo, thu về khoảng 780 triệu USD, nâng tổng mức xuất khẩu cả năm lên 8,3 triệu tấn gạo, trị giá 4,78 tỷ USD, tăng 38,4% so với năm 2022.

Nhờ có danh, có tiếng, hạt thóc, hạt gạo của Đồng bằng sông Cửu Long ngày thêm trỗi dậy. Các doanh nghiệp Việt như Tập đoàn Lộc Trời, Công ty Cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Trung An, Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam-Vinaseed, Tập đoàn Tân Long... thêm tự tin đầu tư, liên kết với nông dân, hợp tác xã xây dựng vùng lúa chuyên canh, vùng nguyên liệu gạo xuất khẩu và xây dựng thương hiệu gạo, nhằm tận dụng lợi thế của các hiệp định thương mại tự do (FTA), thâm nhập những thị trường lớn như Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Mỹ... mở rộng cánh cửa cho hạt gạo Việt đi vào thị trường châu Phi, Trung Đông... tạo lực đẩy cho năm 2024 xuất khẩu khoảng 9 triệu tấn gạo, trị giá khoảng 5,7 tỷ USD. Giá gạo xuất khẩu bình quân đạt mức cao nhất với 627,9USD/tấn, tăng 10,6% so với năm 2023 và liên tiếp có mặt trên 150 thị trường quốc gia, khu vực toàn cầu. Thế giới mỗi khi nói về hạt gạo là nghĩ đến Việt Nam!

Nông dân huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thu hoạch lúa.

Nông dân huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương thu hoạch lúa.

Tiếng gọi trưởng thành...

Nhìn lại hành trình 50 năm, dường như, cứ qua một chu kỳ 10 năm, hạt gạo Việt lại tự nâng mình lên một tầm cao mới. Việt Nam trở thành cường quốc sản xuất, kinh doanh gạo, là mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng, an ninh lương thực toàn cầu. Hành trình của hạt gạo cũng là hành trình không ngừng nghỉ của Chính phủ, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong đàm phán, khơi thông, phát triển thị trường; sự "vào trận" linh hoạt, quyết đoán của các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, dịch vụ hậu cần phục vụ phát triển ngành gạo và Hiệp hội Lương thực Việt Nam. Vượt lên tất cả là sự cần cù đến nhẫn nại, dẻo dai của người nông dân, của lớp lớp người cầm súng chiến đấu, hy sinh cho độc lập, tự do để có hôm nay, đồng xanh đã thành tiếng hát.

Tuy nhiên, trong chuỗi giá trị, người trồng lúa mới chỉ thu nhận được 20 - 27% giá trị, doanh nghiệp thu nhận 13 - 27%, phần sinh lời cao nhất 20 - 32% vẫn thuộc về nhà phân phối quốc tế. Hạt gạo Việt mới chỉ làm cho người trồng lúa hết đói, giảm nghèo, chuyện làm giàu từ hạt gạo còn lắm truân chuyên, người nông dân vẫn còn những mùa vụ "lắc lư", "nghiêng ngả", nông nghiệp vẫn khó vào “đường băng cất cánh” khi người nông dân vẫn chưa chủ động được đầu ra của sản phẩm.

Bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc, nghề trồng lúa không chỉ trông chờ vào đôi tay tần tảo mà phải biết dựa thêm vào khoa học-công nghệ, nhà khoa học và người trồng lúa. Và gần hơn là xây dựng được hệ sinh thái tận dụng hiệu quả lợi thế của các FTA thế hệ mới, giúp xuất khẩu gạo tiếp tục vươn xa, viết nên chương mới về kỳ tích gạo Việt Nam.

Báo Quân đội nhân dân

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Đồng bào Mông Xanh ở Tu Thượng lần đầu trồng cây vụ đông

Đồng bào Mông Xanh ở Tu Thượng lần đầu trồng cây vụ đông

Vụ đông năm nay, xã Nậm Xé triển khai trồng 20 ha rau, đậu các loại, trong đó thôn Tu Thượng thực hiện 5 ha. Đây là lần đầu đồng bào Mông Xanh tại thôn đưa cây vụ đông vào trồng trên đất ruộng một vụ, từng bước thay đổi tập quán canh tác, tạo thêm nguồn thu cho gia đình.

Lào Cai giới thiệu 98 sản phẩm đặc trưng tại Hội chợ Làng nghề Việt Nam 2026

Lào Cai giới thiệu 98 sản phẩm đặc trưng tại Hội chợ Làng nghề Việt Nam 2026

Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 năm 2026 diễn ra từ ngày 7 - 13/10 tại Hà Nội, thu hút sự tham gia của nhiều địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất trên cả nước. Tại hội chợ, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai tổ chức 2 gian hàng, trưng bày, giới thiệu 98 sản phẩm của các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong tỉnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Giàng Quốc Hưng định hướng nhân rộng mô hình trồng cây bồ đề tại Bảo Yên

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Giàng Quốc Hưng định hướng nhân rộng mô hình trồng cây bồ đề tại Bảo Yên

Chiều 8/10, đồng chí Giàng Quốc Hưng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh kiểm tra tình hình triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh tại xã Bảo Yên; đánh giá kết quả bước đầu của mô hình trồng cây bồ đề, định hướng phát triển, nhân rộng mô hình phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Phường Trung Tâm tiên phong mở hướng phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị

Phường Trung Tâm tiên phong mở hướng phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị

Chiều 7/10, UBND phường Trung Tâm tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch phát triển cây dược liệu trên địa bàn. Đây là địa phương đầu tiên trong 99 xã, phường của tỉnh triển khai hội nghị về phát triển dược liệu trong thực hiện Đề án 48, mở hướng xây dựng vùng nguyên liệu gắn với sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Bản Xèo: Để những tuyến đường nối dài thôn, bản

Bản Xèo: Để những tuyến đường nối dài thôn, bản

Nhiều năm qua, giao thông nông thôn là một trong những “điểm nghẽn” ảnh hưởng đến đi lại, giao thương và phát triển sản xuất ở xã Bản Xèo. Từ nguồn lực Nhà nước cùng sự chung sức của tổ chức, cá nhân và Nhân dân, nhiều tuyến đường đang được đầu tư, nâng cấp, từng bước hoàn thiện kết nối giữa các khu dân cư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Bảo Hà mở rộng nghề trồng dâu nuôi tằm

Bảo Hà mở rộng nghề trồng dâu nuôi tằm

Từ những mô hình cho thu nhập khá, nghề trồng dâu, nuôi tằm đang được người dân xã Bảo Hà quan tâm mở rộng. Địa phương chú trọng phát triển vùng nguyên liệu, hỗ trợ kỹ thuật, đồng thời tăng cường liên kết tiêu thụ, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân.

Khơi dậy sức dân trong xây dựng nông thôn mới

Khơi dậy sức dân trong xây dựng nông thôn mới

Phát huy vai trò chủ thể của nông dân trong xây dựng nông thôn mới, các cấp Hội Nông dân trong tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên tham gia bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Từ hiến đất, đóng góp ngày công đến sửa chữa đường giao thông, kênh mương, cầu dân sinh..., sự chung sức của người dân đang góp phần hoàn thiện hạ tầng, tạo thuận lợi cho sản xuất, đi lại và nâng cao chất lượng cuộc sống ở nông thôn.

Hướng đi mới giúp nâng giá trị nông sản

Hướng đi mới giúp nâng giá trị nông sản

Ghi lại quy trình sản xuất, hoặc livestream giới thiệu, đăng sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội là cách người dân xã Bảo Ái (Lào Cai) từng bước đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh. Từ thay đổi cách quảng bá, kết nối khách hàng đến chủ động mở rộng thị trường, tư duy số đang mở thêm hướng đi mới, góp phần nâng cao giá trị nông sản và hiệu quả sản xuất, kinh doanh tại địa phương.

Khát vọng đổi thay nơi thượng nguồn sông Chảy

Khát vọng đổi thay nơi thượng nguồn sông Chảy

Si Ma Cai - nơi thượng nguồn sông Chảy nổi tiếng với địa hình cheo leo, khí hậu khắc nghiệt. Từ lâu, đời sống đồng bào các dân tộc nơi đây gặp nhiều khó khăn do chủ yếu trông vào cây ngô, cây lúa. Với khát vọng đổi thay, mấy năm trở lại đây, nhiều thanh niên đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để nâng cao thu nhập, làm giàu trên chính mảnh đất vùng cao biên cương của Tổ quốc.

Nuôi chim bồ câu quy mô lớn

Hướng đi mới từ mô hình nuôi chim bồ câu Pháp ở xã Bảo Hà

Những năm gần đây, phong trào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, đổi mới tư duy sản xuất diễn ra mạnh mẽ tại nhiều địa phương trong tỉnh . Nổi bật là câu chuyện lập nghiệp của anh Trịnh Ngọc Liêm ở thôn Hồng Sơn, xã Bảo Hà. Mạnh dạn chuyển từ làm vườn sang chăn nuôi, anh Liêm đã thành công với mô hình nuôi chim bồ câu Pháp quy mô lớn, mở ra cơ hội phát triển kinh tế đầy triển vọng cho bà con nông dân ở địa phương.

Lục Yên bảo vệ đàn vật nuôi trước bệnh dịch tả lợn châu Phi

Lục Yên bảo vệ đàn vật nuôi trước bệnh dịch tả lợn châu Phi

Trước nguy cơ bệnh dịch tả lợn châu Phi có khả năng phát sinh, ảnh hưởng đến hoạt động chăn nuôi, nguồn cung thực phẩm và môi trường, các hộ chăn nuôi, kinh doanh, giết mổ, vận chuyển lợn trên địa bàn xã Lục Yên cần nâng cao ý thức, chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ đàn vật nuôi.

Lào Cai dẫn đầu cả nước về xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai

Lào Cai dẫn đầu cả nước về xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai

Với gần 4,9 triệu thửa đất được rà soát, hơn 3,18 triệu thửa được chuẩn hóa theo tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”, Lào Cai đang dẫn đầu cả nước về tiến độ xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Kết quả này tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, đẩy mạnh chuyển đổi số và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Nghề trồng lanh, dệt vải đang tạo việc làm thường xuyên cho trên 1.200 lao động xã Lao Chải, chủ yếu là phụ nữ.

Giữ nghề truyền thống, mở hướng sinh kế

Muốn văn hóa được gìn giữ lâu bền, trước hết phải để văn hóa tiếp tục hiện diện trong đời sống của người dân. Ở Lao Chải, những giá trị ấy đang được khơi dậy từ những điều gần gũi: cây lanh, tấm vải chàm, cây sơn tra, tri thức sản xuất dưới tán rừng và không gian bản làng. Khi những giá trị từng chủ yếu phục vụ đời sống từng bước trở thành sản phẩm, tạo việc làm và thu nhập, bảo tồn văn hóa không còn là câu chuyện tách rời cuộc sống mà trở thành một phần của sinh kế.

Cuộc sống mới ở Khao Mang

Cuộc sống mới ở Khao Mang

Khao Mang đang từng ngày đổi thay diện mạo. Những tuyến đường bê tông uốn lượn qua sườn núi, những ngôi nhà mới khang trang dần hiện hữu, mở ra diện mạo mới cho vùng cao. Từ những đổi thay ấy, cuộc sống của người dân nơi đây cũng từng bước khởi sắc, ngày càng ấm no, phát triển.

fb yt zl tw