Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng đời sống gia đình, tăng cường bảo vệ phụ nữ, trẻ em, đồng thời đóng góp tích cực vào xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Hành trình 15 năm của "5 không, 3 sạch"
Tại Đồng Tháp, cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch” gắn với xây dựng nông thôn mới không chỉ dừng ở phong trào mà được cụ thể hóa bằng nhiều mô hình, công trình, phần việc thiết thực, từng bước đi vào nếp sống của mỗi gia đình. Các mô hình không chỉ mang lại hiệu quả thực tế mà còn khơi dậy trách nhiệm, vai trò của phụ nữ trong việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới.
Xã Tân Thạnh có bảy ấp với hơn 26.000 hộ dân, đa số sống bằng nghề nông, buôn bán nhỏ và lao động thuê, nên đời sống của nhiều gia đình còn khó khăn. Triển khai mô hình “Gia đình số” của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, nhiều hộ đã mạnh dạn ứng dụng khoa học-kỹ thuật vào sản xuất, bán hàng trực tuyến, từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống.
Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Nguyễn Thị Mai Trang cho biết, mô hình “Gia đình số” gắn với phong trào xây dựng nông thôn mới, giúp người dân tiếp cận thông tin hữu ích, phát triển kinh tế qua kinh doanh online, sáng tạo sản phẩm, đồng thời nâng cao cảnh giác trước các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.
Từ năm 2025, thông qua các mô hình như “Tổ phụ nữ tiết kiệm”, “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp”, “Gia đình số”… các cấp Hội Phụ nữ tỉnh đã giúp hàng nghìn hộ gia đình thoát nghèo. Tiêu chí “không vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội” cũng được duy trì hiệu quả nhờ sự phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an trong các mô hình phụ nữ tham gia phòng, chống tội phạm tại địa phương.
Bước sang giai đoạn triển khai mô hình “Xây dựng gia đình 5 có, 3 sạch” tại các xã nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu (bổ sung các tiêu chí: có nhà an toàn, sinh kế bền vững, sức khỏe, kiến thức và nếp sống văn hóa), phong trào tiếp tục hướng tới phát triển bền vững. Đến nay, tỷ lệ hộ gia đình đạt đủ tám tiêu chí trên toàn tỉnh Đồng Tháp duy trì ổn định ở mức hơn 90%.
Là một trong những điển hình tiêu biểu thực hiện cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn 3, xã Xuân Hồng, tỉnh Ninh Bình Đặng Thị Đào luôn gương mẫu, sâu sát cơ sở, gắn phong trào phụ nữ với nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Theo chị Đào, việc triển khai cuộc vận động ở cơ sở còn gặp nhiều khó khăn khi một bộ phận phụ nữ cho rằng các tiêu chí chỉ mang tính nhất thời, trong khi điều kiện kinh tế không đồng đều khiến việc duy trì chưa thật sự bền vững.
Trước thực tế đó, chị lựa chọn cách làm bền bỉ, sáng tạo: Lấy sự gương mẫu của cán bộ Hội để thuyết phục, lấy mô hình điểm để lan tỏa. Nhiều năm qua, chị cùng Chi hội kiên trì tuyên truyền, hướng dẫn hội viên phân loại rác thải tại nguồn, tạo sinh kế bền vững; đồng thời nhân rộng các mô hình như “Chi hội sống xanh”, “Gia đình hạnh phúc”, “Chi hội 5 có, 3 sạch”. Chi hội cũng thường xuyên tổ chức “Ngày Chủ nhật xanh”, vệ sinh đường làng, ngõ xóm, góp phần thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.
Đưa "3 an" vào chiều sâu cuộc vận động
Nhìn lại 15 năm, dấu ấn của cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch” được khắc họa qua những mô hình giản dị nhưng giàu ý nghĩa. Từ những ngôi nhà “3 sạch” gọn gàng, ấm áp; những tuyến đường hoa rực rỡ khắp miền quê; các mô hình “Phụ nữ sống xanh”, “Biến rác thải thành tiền” lan tỏa lối sống thân thiện với môi trường, đến “Ngôi nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” trở thành điểm tựa cho những hoàn cảnh dễ tổn thương.
Giai đoạn 2010-2020, cuộc vận động thật sự bén rễ vào đời sống với nhiều việc làm thiết thực: Những con đường hoa do phụ nữ chăm sóc, các “Mái ấm tình thương” dựng lên nơi vùng lũ; hơn 90 nghìn hộ nghèo do phụ nữ làm chủ thoát nghèo, cùng hàng vạn tuyến đường tự quản và mô hình “5 không, 3 sạch” được hình thành, góp phần tạo nên diện mạo mới cho nông thôn và khẳng định vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới.
Bước sang giai đoạn 2021-2025, cuộc vận động có bước chuyển mạnh mẽ với nhiều sáng kiến, đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới. Hơn 18 nghìn công trình, phần việc tham gia xây dựng nông thôn mới được hoàn thành; hơn 10 nghìn mô hình bảo vệ môi trường thích ứng biến đổi khí hậu ra đời; hàng triệu phụ nữ được hỗ trợ an sinh, tiếp cận bảo hiểm y tế. Cuộc vận động dần vượt ra khỏi phạm vi từng gia đình, trở thành động lực cộng đồng, gắn trách nhiệm của phụ nữ với mục tiêu phát triển bền vững.
Tuy nhiên, thực tiễn đời sống gia đình hiện nay cũng đặt ra nhiều thách thức mới như bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ và trẻ em, rủi ro trên không gian mạng, suy giảm sức khỏe tinh thần và môi trường sống thiếu an toàn. Điều này đòi hỏi các phong trào, cuộc vận động tiếp tục được đổi mới theo hướng toàn diện, thực chất và bền vững hơn.
Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền cho biết, việc nâng cấp Cuộc vận động thành “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an” với ba nội dung “An toàn-An tâm-An sinh” là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm an toàn, ổn định đời sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của mỗi gia đình. Ngày 29/12/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, trong đó tiêu chí “Tỷ lệ hộ đạt chuẩn 5 không, 3 sạch, 3 an” được giao Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam hướng dẫn thực hiện.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hiền, thực tiễn triển khai các mô hình hỗ trợ thời gian qua cho thấy công tác bảo vệ, hỗ trợ phụ nữ và trẻ em tại cộng đồng cần được đổi mới theo hướng chủ động hơn, sớm hơn, liên thông và bền vững hơn. Hoàn thiện nội hàm các tiêu chí chỉ là điều kiện cần; vấn đề then chốt là tổ chức thực hiện hiệu quả, để các tiêu chí “3 an” thực sự đi vào đời sống gia đình và cộng đồng thông qua những mô hình, giải pháp cụ thể, khả thi ngay từ cơ sở.
Còn theo bà Thái Ngọc Bảo Trâm, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đồng Tháp cho biết, để cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an” thực sự trở thành đòn bẩy trong chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026- 2030 thì việc chuyển trọng tâm sang chiều sâu, đưa các giá trị “thấm” vào từng nếp nhà và cộng đồng. Bà đề cập rõ hơn, trong đó có tiêu chí “3 an” là yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành và sự thay đổi từ nhận thức đến hành động của mỗi thành viên trong gia đình.
Thời gian qua, các cấp Hội Phụ nữ tỉnh Đồng Tháp đã chú trọng yếu tố “An toàn” trên không gian mạng, hướng dẫn phụ nữ cách nhận diện lừa đảo trực tuyến, bảo vệ thông tin cá nhân và sử dụng mạng xã hội hiệu quả. Điều này giúp các gia đình đạt được tiêu chí “An tâm” và “An toàn” trong thời đại số. “Việc thực hiện tốt “3 an” không chỉ giúp đạt tiêu chí nông thôn mới mà còn xây dựng một môi trường sống đáng tin cậy, nơi mỗi người dân đều cảm thấy được bảo vệ và chăm sóc”, bà Thái Ngọc Bảo Trâm khẳng định.
