Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thực hiện Luật Báo chí năm 2016 và các văn bản quy định chi tiết thi hành đã đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập khuôn khổ pháp lý cho hoạt động báo chí và các hoạt động liên quan đến báo chí phát triển, quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của nhân dân được bảo đảm và phát huy trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về báo chí.
Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, các văn bản này đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn của hoạt động báo chí và sự phát triển của khoa học, công nghệ, truyền thông.
Cụ thể: chưa phân biệt rõ báo và tạp chí, dẫn tới tình trạng cơ quan tạp chí lợi dụng chức năng, nhiệm vụ nói chung của báo chí để hoạt động như cơ quan báo; quy định điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí áp dụng chung cho tất cả các đối tượng dẫn tới tình trạng buông lỏng quản lý, không đảm đương vai trò cơ quan chủ quản báo chí của các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; chưa quy định điều kiện cấp phép kinh doanh dịch vụ phát hành báo chí nhập khẩu và cho phép xuất khẩu nội dung phát thanh, truyền hình; thực tế hoạt động báo chí trên không gian mạng đang phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua...
Do đó, để tạo thuận lợi trong việc triển khai các quy định pháp luật về báo chí, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, việc xây dựng và ban hành Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí thực sự cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng đối với hoạt động quản lý nhà nước về báo chí; hoàn thiện hệ thống pháp luật tạo hành lang pháp lý để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí.
Bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất hiệu lực thi hành giữa Luật Báo chí và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, không để khoảng trống pháp luật sau khi Luật được ban hành.
Điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp
Dự thảo Nghị định bổ sung quy định chi tiết điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp để đảm bảo điều kiện, quản lý hoạt động tạp chí thuộc tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp:
Cụ thể, về thời gian hoạt động và số lượng hội viên: Tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có thời gian hoạt động ít nhất 3 năm. Số lượng hội viên tối thiểu là 150.
Về nhân sự cơ quan báo chí: Có tối thiểu 7 nhân sự, trong đó tối thiểu có 3 nhà báo.
Về điều kiện về cơ sở vật chất: Đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật cho hoạt động của cơ quan báo chí. Có trụ sở ổn định 2 năm trở lên do cơ quan chủ quản bố trí hoặc cơ quan chủ quản thuê.
Về tài chính: Đảm bảo kinh phí để trả lương, nhuận bút, chế độ bảo hiểm cho các nhân sự của cơ quan báo chí, chi phí in ấn đối với báo chí in; chi phí thuê đường truyền, sever/máy chủ đối với báo chí điện tử ít nhất 2 năm tương ứng với quy mô của cơ quan báo chí.
Thu hồi giấy phép hoạt động báo chí
Tại Luật Báo chí năm 2016, quy định về thu hồi giấy phép hoạt động báo chí được quy định rải rác tại các Điều: Điều 29 về thực hiện thêm loại hình báo chí, Điều 31 về cấp giấy phép xuất bản thêm ấn phẩm báo chí, phụ trương; mở chuyên trang của báo điện tử.
Điều 59 Luật Báo chí 2016 quy định hình thức thu hồi giấy phép, song chưa có quy định cụ thể các trường bị thu hồi khi vi phạm.
Để phù hợp với quy định mới tại Luật Báo chí năm 2025, dự thảo Nghị định quy định chi tiết việc thu hồi giấy phép hoạt động của cơ quan báo chí trong trường hợp không hoạt động, không đảm bảo điều kiện hoạt động, có hành vi vi phạm nhiều lần. Đây là nội dung quy định mới của Luật Báo chí năm 2025 so với Luật Báo chí năm 2016, cụ thể:
1. Cơ quan báo chí có giấy phép hoạt động báo chí nhưng không hoạt động, bị thu hồi giấy phép trong các trường hợp sau đây:
a) Sau 3 tháng đối với báo in và báo chí điện tử, 9 tháng đối với phát thanh, truyền hình và tạp chí in kể từ ngày giấy phép hoạt động báo chí có hiệu lực, cơ quan báo chí không được thành lập hoặc không có sản phẩm báo chí.
b) Sau 02 tháng kể từ ngày giấy phép xuất bản thêm ấn phẩm báo, phụ trương, mở chuyên trang của báo chí điện tử, 06 tháng kể từ ngày giấy phép sản xuất thêm ấn phẩm tạp chí in có hiệu lực, cơ quan báo chí không có sản phẩm báo chí.
c) Trong quá trình hoạt động, cơ quan báo chí tạm ngừng quá 03 tháng hoạt động loại hình, xuất bản ấn phẩm báo in, phụ trương, sản xuất chuyên trang của báo chí điện tử; tạm ngừng quá 09 tháng đối với hoạt động xuất bản ấn phẩm tạp chí in.
2. Cơ quan báo chí không đảm bảo một trong các điều kiện hoạt động sau thì bị thu hồi giấy phép hoạt động báo chí:
a) Về nhân sự người đứng đầu cơ quan báo chí: Trong thời hạn 06 tháng cơ quan chủ quản không lựa chọn được người có đủ điều kiện, tiêu chuẩn và thực hiện được quy trình bổ nhiệm giữ chức vụ người đứng đầu, người được giao nhiệm vụ người đứng đầu cơ quan báo chí để đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có ý kiến bổ nhiệm theo quy định.
b) Không đảm bảo một trong các điều kiện sau để duy trì hoạt động của cơ quan báo chí:
- Nợ ngân sách nhà nước: Thuế theo quy định của pháp luật về thuế; tiền phạt, nghĩa vụ tài chính với nhà nước theo quy định về xử lý vi phạm trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
3. Cơ quan báo chí bị thu hồi giấy phép hoạt động báo chí nếu trong 1 năm, đã bị xử lý vi phạm hành chính tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn lại tiếp tục có vi phạm bị xử lý tước quyền sử dụng giấy phép hoặc vi phạm quy định thông tin sai sự thật gây ảnh hưởng nghiêm trọng trở lên; hoặc trong 1 năm cơ quan báo chí để xảy ra 2 vụ việc phóng viên bị xử lý vi phạm pháp luật hình sự liên quan đến hành vi lợi dụng hoạt động tác nghiệp báo chí.
4. Trường hợp không còn nhu cầu hoạt động báo chí, chậm nhất 30 ngày trước ngày dự kiến chấm dứt hoạt động, cơ quan chủ quản báo chí thông báo bằng văn bản cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để thu hồi giấy phép hoạt động.
Cơ quan báo chí bị thu hồi giấy phép hoạt động báo chí thì toàn bộ các giấy phép liên quan khác hết hiệu lực.
5. Trường hợp không còn nhu cầu thực hiện thêm loại hình báo chí, xuất bản ấn phẩm báo chí, phụ trương, chuyên trang của báo chí điện tử, chậm nhất là 30 ngày trước ngày dự kiến chấm dứt hoạt động, cơ quan báo chí thông báo bằng văn bản cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để thu hồi giấy phép hoạt động.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ.
