Nội dung trên nằm trong dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định tuyển sinh và đào tạo đại học, do Bộ công bố chiều 17/9.
Cụ thể, Bộ dự kiến từ năm 2027 sẽ chỉ còn điểm ưu tiên theo khu vực, đối tượng chính sách. Các trường không được sử dụng điểm cộng do mình tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung.
Đây là điểm mới nổi bật, bên cạnh việc siết phương thức xét tuyển theo mỗi ngành.
Như năm ngoái, ngoài điểm ưu tiên khu vực, đối tượng, thí sinh có 3 loại điểm cộng do các đại học quy định, gồm: điểm thưởng với giải học sinh giỏi quốc gia nhưng không dùng quyền xét tuyển thẳng (tối đa 3 điểm); điểm xét thưởng với nhóm có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt (tối đa 1,5); điểm khuyến khích với nhóm có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế (tối đa 1,5).
Tổng điểm cộng tối đa với một thí sinh năm nay là 3/30. Vì vậy, dù cả nước chỉ có 5 thủ khoa đạt 30/30 điểm tổ hợp ba môn thi tốt nghiệp THPT, các trường vẫn ghi nhận hàng trăm thí sinh có điểm xét tuyển đạt tuyệt đối, thậm chí cao hơn nhờ có các loại điểm cộng nói trên.
Lý giải vào tối 17/9, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, nói thực tế cho thấy điểm cộng có thể tạo bất bình đẳng. Bởi cơ hội tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hoặc hoạt động được cộng điểm của các thí sinh là khác nhau, theo điều kiện kinh tế, địa bàn và khả năng chi trả. Hơn nữa, cùng một loại chứng chỉ nhưng mức quy đổi, mức cộng và tổ hợp áp dụng lại khác nhau giữa các trường.
Ngoài ra, việc tính điểm cộng có thể khiến một năng lực được ghi nhận hai lần khi nó vừa là thành phần điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm. Việc này làm sai lệch thứ tự thí sinh.
Cuối cùng, ông Thảo cho rằng sự bất bình đẳng còn thể hiện ở nhóm điểm cao, chỉ một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể thay đổi kết quả trúng tuyển, trong khi chưa chứng minh được mức điểm đó phản ánh tốt hơn khả năng học tập.
"Cách xử lý phù hợp hơn là đánh giá đúng năng lực, đúng chỗ", ông Thảo nhìn nhận.
Thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi thành môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc dùng để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ. Khi đó, chứng chỉ như một minh chứng năng lực có liên quan trực tiếp, thay vì trở thành một khoản điểm cộng ngoài thang đo.
Bộ lấy ý kiến góp ý dự thảo đến ngày 23/9.
