Dự thảo được Bộ GDĐT xây dựng nhằm triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới thi, kiểm tra và tuyển sinh theo hướng thực chất, gọn nhẹ, giảm chi phí. Theo Bộ GD&ĐT, các điều chỉnh không nhằm thu hẹp cơ hội của thí sinh hay làm giảm quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo, mà hướng tới đưa thí sinh dự tuyển cùng ngành về một chuẩn đánh giá chung.
Trong giai đoạn 2022-2026, các điều chỉnh về tuyển sinh như bỏ xét tuyển sớm, quy đổi tương đương, giới hạn số phương thức, quy định ngưỡng đầu vào và mức điểm cộng tối đa đã tạo chuyển biến tích cực.
Đặc biệt, với các kỳ thi có bảng quy đổi chính thức, khoảng cách điểm với kênh thi tốt nghiệp THPT đã giảm từ 2,6 xuống 1,2 điểm. Tuy nhiên, sự tương đương chưa đồng đều, thống kê cho thấy trên 40% số tổng số chương trình đào tạo sử dụng từ hai phương thức vẫn có biên độ điểm từ 3 điểm trở lên.
Dự thảo tập trung vào bốn nhóm điều chỉnh gồm giảm và chuẩn hóa phương thức xét tuyển; không sử dụng điểm cộng ngoài điểm ưu tiên theo chính sách; xác định rõ nguồn tuyển và ngưỡng đầu vào; hoàn thiện điều kiện dự tuyển liên thông lên đại học.
Theo lộ trình, năm 2027 áp dụng tối đa ba phương thức đăng ký xét tuyển. Từ năm 2028, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo chỉ đăng ký một phương thức xét tuyển. Ở cấp cơ sở đào tạo, trường vẫn được sử dụng tối đa năm phương thức. Các kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố.
Một nội dung đáng chú ý là đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung. Quy định này không ảnh hưởng đến điểm ưu tiên khu vực, đối tượng chính sách và xét tuyển thẳng theo quy chế.
Trên thực tế, điểm cộng có thể tạo chênh lệch cơ hội tiếp cận giữa thí sinh, đồng thời cách quy đổi và mức cộng khác nhau giữa các trường có thể làm sai lệch thứ tự xét tuyển. Với chứng chỉ ngoại ngữ, thí sinh vẫn có thể được quy đổi vào môn ngoại ngữ trong tổ hợp hoặc sử dụng để chứng minh yêu cầu đầu vào phù hợp.
Đối với đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ, dự thảo chuyển từ cách quy định một mức trần kỹ thuật sang nguyên tắc số lượng tuyển sinh không vượt quá năng lực đào tạo thực tế. Năng lực này được xác định dựa trên đội ngũ giảng viên, người hướng dẫn, chương trình, cơ sở vật chất, nghiên cứu khoa học, bảo đảm chất lượng và kết quả đào tạo.
Dự thảo hiện vẫn đang được lấy ý kiến. Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục đánh giá và tiếp thu ý kiến của thí sinh, cơ sở đào tạo và chuyên gia trước khi ban hành.
