Những năm gần đây, nhờ nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, diện mạo nông thôn vùng cao Nậm Có từng bước khởi sắc; các chính sách đúng và trúng đã trở thành đòn bẩy quan trọng khơi dậy nội lực cộng đồng, thúc đẩy khát vọng vươn lên thoát nghèo của người dân.
Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn I (2021 - 2025) là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm ưu tiên nguồn lực đầu tư cho các địa phương vùng cao, vùng khó khăn. Tại xã Nậm Có, với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở, cùng sự tham gia của doanh nghiệp và người dân, các nguồn lực của chương trình đã được triển khai hiệu quả. Hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước được đầu tư, nhiều tuyến đường liên thôn, trục xã được cứng hóa; công trình thủy lợi, cầu cống được duy tu, nâng cấp; trường học, trạm y tế, nhà văn hóa được sửa chữa, cải tạo. Nhờ đó, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới.
Đến nay, xã Nậm Có đã đạt 8 tiêu chí trong Bộ tiêu chí nông thôn mới. Hệ thống giao thông nông thôn từng bước được cải thiện, trong đó nhiều tuyến đường đã được bê tông hóa theo tiêu chuẩn giao thông miền núi; hệ thống thủy lợi đảm bảo chủ động nước tưới cho 100% diện tích sản xuất nông nghiệp. Các công trình hạ tầng thiết yếu như nhà văn hóa, trường học, trạm y tế được duy tu, sửa chữa hàng năm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, học tập và chăm sóc sức khỏe của người dân.
Đi đôi với đó, các chương trình, dự án được lồng ghép hỗ trợ sinh kế thiết thực cho người dân. Riêng trong năm 2025, xã đã hỗ trợ 250 con giống trâu, bò, ngựa cho các hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo, tạo thêm nguồn lực phát triển kinh tế hộ gia đình. Đặc biệt, Đề án "Xóa nhà tạm, nhà dột nát" cho hộ nghèo trên địa bàn xã được triển khai quyết liệt và đã hoàn thành đưa vào sử dụng 109 nhà, trong đó làm mới 103 nhà, sửa chữa 6 nhà; đồng thời hoàn thành xóa 15 nhà tạm nhà dột nát ngoài đề án.
Từ chỗ còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước như trước đây, người dân đã dần thay đổi nhận thức, chủ động hơn trong lao động sản xuất, đồng thời tích cực tham gia các phong trào xây dựng nông thôn mới tại địa phương. Thôn Tà Ghênh là một ví dụ điển hình. Năm 2024, Tà Ghênh trở thành một trong hai thôn đầu tiên của xã được công nhận đạt chuẩn thôn nông thôn mới.
Nhiều hộ gia đình ở xã Nậm Có đã có thu nhập trên 100 triệu đồng mỗi năm từ kinh doanh
hàng tạp hóa kết hợp trồng rừng, phát triển chăn nuôi.
Ông Giàng A Vảng - Bí thư Chi bộ thôn chia sẻ: Trước kia, Tà Ghênh cũng như nhiều thôn khác của xã có tỷ lệ hộ nghèo rất cao. Người dân sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp truyền thống. Nhưng từ khi được Nhà nước hỗ trợ làm đường, đầu tư hạ tầng, bà con đã thay đổi nhận thức, tích cực góp công, góp sức xây dựng nông thôn mới. Hiện, thôn có 178 hộ dân, trong đó chỉ còn 18 hộ nghèo. Kinh tế của địa phương vẫn chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, với các hoạt động chính như làm ruộng, trồng ngô và bảo vệ rừng. Tuy nhiên, tư duy và nhận thức của người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực. Toàn thôn có 60% lao động là nam giới và người trẻ tham gia vào thị trường lao động trong và ngoài tỉnh, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Nhờ đó, đời sống kinh tế của người dân từng bước khởi sắc. Ở Tà Ghênh, không ít hộ đã có thu nhập ổn định trên 100 triệu đồng mỗi năm từ trồng rừng, làm dịch vụ vận tải và buôn bán tạp hóa…
Chú trọng khơi dậy nội lực cộng đồng, xã Nậm Có đã chủ động huy động sức dân để cải thiện hạ tầng, duy tu, sửa chữa nhiều công trình dân sinh. Người dân tích cực tham gia hàng nghìn ngày công để phát quang đường làng, khơi thông cống rãnh, sửa chữa các tuyến đường nội thôn, đảm bảo giao thông thuận lợi, nhất là trong mùa mưa lũ. Hiện nay, xã tiếp tục triển khai các tuyến đường bê tông mới tại thôn Đá Đen, thôn Nậm Păng, từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông.
Những nỗ lực đó đã mang lại kết quả tích cực trong công tác giảm nghèo. Hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã còn 46,39% với 842 hộ; tỷ lệ hộ cận nghèo chỉ còn 0,33%.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Nậm Có - Khang A Chua: Chương trình mục tiêu quốc gia là chính sách thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế vùng cao, đáp ứng nguyện vọng người dân và là nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình bền vững, giúp đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên thoát nghèo. Nguồn lực từ chương trình đã giúp địa phương duy tu, sửa chữa nhiều công trình hạ tầng quan trọng, phục vụ trực tiếp đời sống của người dân như đường giao thông, nhà văn hóa, trường học và trạm y tế. Tuy nhiên, do phần lớn nguồn vốn vẫn là vốn sự nghiệp nên việc đầu tư xây dựng các công trình lớn như cầu, đường giao thông vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Từ nền tảng kết quả đạt được, Nậm Có tiếp tục đặt ra những mục tiêu phát triển mới cho giai đoạn tới, phấn đấu duy trì và nâng cao các tiêu chí nông thôn mới đã đạt, đồng thời hoàn thành thêm các tiêu chí còn lại theo lộ trình; tích cực vận động Nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, lựa chọn các giống cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, phấn đấu tổng sản lượng lương thực có hạt cả năm đạt trên 7.500 tấn; tổng đàn gia súc chính đạt hơn 12.500 con.
Năm 2026, xã dự kiến thành lập thêm 2 hợp tác xã và 7 tổ hợp tác nhằm thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi, nâng cao giá trị nông sản. Các chỉ tiêu về văn hóa - xã hội cũng được đặt ra khá cụ thể như tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 40%, tạo việc làm mới cho khoảng 120 lao động mỗi năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều khoảng 13%. Đặc biệt, với lợi thế cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số, địa phương đang từng bước phát triển du lịch cộng đồng, kỳ vọng trong năm nay đón khoảng 40.000 lượt khách, doanh thu từ du lịch đạt khoảng 55 tỷ đồng.
Những tuyến đường bê tông mới được mở, những công trình hạ tầng nông thôn được đầu tư đồng bộ, cùng với sự hình thành của các bản làng du lịch sinh thái và ngày càng nhiều hộ dân vươn lên thoát nghèo - đó là kỳ vọng của cấp ủy, chính quyền địa phương và cũng là khát vọng vươn lên xây dựng cuộc sống ấm no, bền vững của mỗi người dân Nậm Có. Hy vọng từ các chính sách lớn của Đảng và Nhà nước sẽ tiếp thêm động lực để đồng bào các dân tộc thiểu số nơi đây đồng lòng xây dựng nông thôn mới hạnh phúc, giàu đẹp.
