Độc đáo phong tục Tết của người Dao tuyển

Người Dao tuyển sinh sống ở các xã Bát Xát, Bảo Thắng, Bảo Yên, Mường Khương, Bắc Hà và phường Lào Cai. Đồng bào có nghi lễ đón Tết độc đáo và các sinh hoạt văn hóa dân gian giàu tính nghệ thuật, nhân văn và tính giáo dục.

0:00 / 0:00
0:00

Hằng năm, cứ đến trung tuần tháng 12 âm lịch, người Dao Tuyển bắt đầu bận rộn với những công việc chuẩn bị để đón Tết cầu mong cho năm mới gặp nhiều may mắn. Các thiếu nữ tự chuẩn bị cho mình bộ váy áo mới, một quả còn để đi chơi hội. Gia đình nào cũng làm 2 loại bánh để dâng cúng tổ tiên, loại bánh chưng đen và bánh mật gói lá chuối.

baolaocai-br_z7504925255313-01476b8cab002fb6ea0e78bcd0ed7c86.jpg
Bà con dân tộc Dao tuyển may quả còn để đi chơi hội đầu Xuân.

Vào ngày 30 Tết, ngay từ buổi sáng sớm, chủ nhà lấy 6 chiếc bánh chia làm 2 phần, mỗi phần 3 chiếc được đặt ở bên trái và bên phải bát hương trên bàn thờ. Chủ nhà thắp 3 nén hương mời tổ tiên về ăn tết và phù hộ cho con cháu trong gia đình. Buổi chiều, bà chủ nhà vào rừng lấy cây rau cải, củ gừng tươi để làm lễ vật cúng các thần Bàn Vương, Ngọc Vương, Mụ Vương...

baolaocai-br_z7502870373351-9edc0281cfb9c74b92556ebda68365b3.jpg
Cũng như nhiều dân tộc khác, bà con người Dao tuyển cũng gói các loại bánh truyền thống trong ngày Tết cổ truyền.

Vào thời khắc giao thừa, gia chủ bày lễ vật lên bàn thờ rồi thỉnh mời các thần. Chủ nhà, thường là đàn ông trong gia đình sẽ gọi các thần xuống ăn tết và phù hộ cho gia đình mình, con cháu mình. Khi thỉnh mời các thần vào nhà mình, chủ nhà sẽ dải gạo từ cửa vào trong nhà để các thần biết đường vào nhà mình. Chủ nhà cầu khấn Ngọc Vương sau đó đến Bàn Vương, cuối cùng đến Tay Mụ, phù hộ cho các thành viên trong gia đình được mạnh khoẻ, may mắn, vật nuôi không bị dịch bệnh... Sau khi cầu khấn các thần, chủ nhà cầm chổi quét nhà, công việc này có ý nghĩa tiễn năm cũ qua đi, nhưng rác trong nhà sau khi quét xong được cho gọn vào chiếc rổ để ở góc nhà.

Người Dao tuyển có tục lệ dán giấy bản lên cửa nhà và các dụng cụ lao động sản xuất như cuốc, xẻng và cả chuồng trâu, lợn, gà với ý nghĩa cấm ma quỷ vào nhà mình.

baolaocai-br_z7502870375583-8201021bb516c5775ef0899902e500b5.jpg
Người Dao tuyển có tục đi lấy nước vào ngày đầu tiên của năm mới.

Sáng sớm mùng 1 Tết, chủ nhà dậy sớm để đi "mua" nước với quan niệm ai lấy nước đầu tiên, năm đó sẽ gặp nhiều may mắn. Khi đi, chủ nhà đem theo 1 que hương, 1 tờ giấy bản, 1 bát con, bật lửa để thắp hương. Chủ nhà khấn nói với Ngọc Vương, năm mới tôi có hương và giấy tiền cho thần nhận, xin thần phù hộ cho gia đình tôi ăn nước không bị dịch bệnh, mưa gió thuận hòa, mùa màng tươi tốt. Khấn xong, chủ nhà sẽ lấy nước vào bát con và mang về nhà mình, để chứng tỏ rằng gia đình mình đã "mua" nước của các thần, nước đó được dùng để đun nước uống và nấu cơm.

Sáng mùng 2 Tết, toàn thôn tổ chức lễ cúng làng. Già làng lấy cây cỏ gianh bện dây và buộc dao, súng gỗ vào giữa chiếc dây, dây bện dài vài mét đủ chăng ngang con đường chính vào làng. Người Dao tuyển quan niệm căng sợi dây ở cổng làng sẽ chắn được cái xấu, ma quỷ vào hại làng. Thầy cúng, già làng và các chủ gia đình xua đuổi cái xấu, ma tà ra khỏi làng bằng cách người thì mang mặt nạ, người thì mang dao, xua đuổi ma từ đầu làng cho đến cuối làng, từ trên xuống dưới.

Người Dao có truyền thống chúc tết bố mẹ, người già, người thân và thầy. Lễ vật chúc tết bố, mẹ gồm có: 1 đôi gà (1 gà trống, 1 gà mái), 1 chai rượu mang đến chúc tết nhà bố mẹ, sau đến anh em và láng giềng với lời chúc sức khỏe, làm ăn may mắn. Đối với những người theo thầy học chữ Nôm Dao, dịp này các trò chuẩn bị 1 chai rượu, chừng 1 kg thịt đi chúc Tết sư phụ.

baolaocai-br_z7502870345520-150a1a5cd0887fa2ad316b17b8345a46.jpg
Bà con chơi trò chơi ném còn trong ngày Tết.
baolaocai-br_z7502870334403-3b58e1efce471d3a99f3a690443cc00c.jpg
Trò chơi dân gian trong ngày Tết ở bản người Dao tuyển.

Trong ngày Tết cổ truyền, người Dao tuyển thường tổ chức các trò chơi dân gian hấp dẫn như đi cà kheo, ném còn, đánh quay, thi bắn nỏ… thu hút đông người dân tham gia.

baolaocai-br_z7502870449709-fb38f701fab0c20062cd2d343a953d44.jpg
Trò chơi đi cà kheo.

Người Dao yêu thích văn nghệ, vào dịp Tết, các làng người Dao tuyển đều gói thuốc lào vào giấy hồng để gửi đến các làng khác mời họ về hát giao duyên; đồng thời tổ chức lễ nhảy đồng bắt bói... Ngày nay, tại các thôn bản người Dao tuyển ở Lào Cai vẫn gìn giữ được phong tục đón Tết độc đáo này.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bánh Sú chiên - Hương vị chợ phiên Bắc Hà

Bánh Sú chiên - Hương vị chợ phiên Bắc Hà

Có dịp đi qua khu ẩm thực ở chợ Bắc Hà, du khách thường bị thu hút bởi mùi thơm lan tỏa trong không gian, vô cùng kích thích vị giác. Đó là hương thơm từ chảo bánh Sú chiên vàng ruộm, nóng hổi - món quà mộc mạc đã gắn bó với đời sống của người Tày, người Nùng qua bao thế hệ.

Giữ hồn Then, ngân điệu Tính nơi vùng đất Ngọc

Giữ hồn Then, ngân điệu Tính nơi vùng đất Ngọc

Ở vùng đất Ngọc, những câu hát Then, tiếng đàn Tính của đồng bào dân tộc Tày vẫn ngân vang giữa nhịp sống mới. Qua nhiều thế hệ, những giá trị văn hóa đặc sắc ấy được gìn giữ, trao truyền, để không chỉ còn trong ký ức mà tiếp tục hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng hôm nay.

Yên Thành giữ gìn bản sắc văn hóa từ trường học

Yên Thành giữ gìn bản sắc văn hóa từ trường học

Thời gian qua, xã Yên Thành luôn chú trọng việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc. Trong đó, các trường học trên địa bàn đã tạo dựng môi trường giáo dục gắn với hoạt động thiết thực để học sinh được tiếp cận, trải nghiệm và góp phần giữ gìn nét văn hóa của cha ông.

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và chào mừng “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy sẽ tổ chức Tọa đàm khoa học “Văn nghệ sĩ và những đóng góp trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai” vào tháng 11/2026.

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

Từ những đường kim, mũi chỉ gắn liền với bản sắc văn hóa của dân tộc Mông Hoa, Ly Thị Rua và Sùng Thị Xoa đang từng bước đưa thổ cẩm Bản Phố (xã Bắc Hà) trở thành sản phẩm hàng hóa gắn với du lịch trải nghiệm.

Vẽ sáp ong, nhuộm chàm giữa sắc vàng Tả Van

Vẽ sáp ong, nhuộm chàm giữa sắc vàng Tả Van

Đưa nghề thủ công truyền thống vào các sản phẩm trải nghiệm đang tạo thêm sức hút cho du lịch cộng đồng tại Tả Van (Lào Cai). Từ các buổi vẽ sáp ong, nhuộm chàm, du khách trực tiếp khám phá văn hóa địa phương và đời sống cộng đồng qua những thao tác thực hành gần gũi.

Từ rừng xuống bãi tập

Từ rừng xuống bãi tập

Giữa sân tập ở Phong Dụ Hạ, tiếng dây nỏ bật lên gọn, đanh; những mũi tên nối nhau tìm đến hồng tâm. Với các thành viên Câu lạc bộ (CLB) bắn nỏ truyền thống xã Phong Dụ Hạ, mỗi lần giương nỏ là một lần rèn sức, luyện mắt và giữ vững tâm thế. Từ những buổi tập đều đặn, môn thể thao truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Mạch sống bất tận dưới núi Hoàng Liên

Mạch sống bất tận dưới núi Hoàng Liên

Dưới chân dãy Hoàng Liên, có một vùng đất đã đi qua nhiều biến động, nhưng qua bao thời gian rừng vẫn xanh ngát, ruộng bậc thang vẫn tươi sắc vàng mỗi mùa gặt và nét văn hóa của người Dao đỏ vẫn lặng lẽ truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đó là Nậm Cang, xã Mường Bo.

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Con đường về thôn Việt Cường 6, xã Việt Hồng uốn lượn giữa những triền núi xanh. Trong làn sương bảng lảng buổi sớm, khói bếp từ những nếp nhà người Dao quần chẹt bay lên quyện với mùi lá rừng và hương vị thức ăn. Ở nơi ấy, một mâm cơm không chỉ để thưởng thức mà còn là cách người Dao kể câu chuyện về quê hương, núi rừng và những điều cha ông truyền lại.

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai giám sát thực hiện Dự án 6 tại phường Nghĩa Lộ

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai giám sát thực hiện Dự án 6 tại phường Nghĩa Lộ

Chiều 28/9, tại phường Nghĩ Lộ, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai tiến hành giám sát việc thực hiện Dự án 6 về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2025 – 2026.

fb yt zl tw