Độc đáo phong tục Tết của người Dao tuyển

Người Dao tuyển sinh sống ở các xã Bát Xát, Bảo Thắng, Bảo Yên, Mường Khương, Bắc Hà và phường Lào Cai. Đồng bào có nghi lễ đón Tết độc đáo và các sinh hoạt văn hóa dân gian giàu tính nghệ thuật, nhân văn và tính giáo dục.

0:00 / 0:00
0:00

Hằng năm, cứ đến trung tuần tháng 12 âm lịch, người Dao Tuyển bắt đầu bận rộn với những công việc chuẩn bị để đón Tết cầu mong cho năm mới gặp nhiều may mắn. Các thiếu nữ tự chuẩn bị cho mình bộ váy áo mới, một quả còn để đi chơi hội. Gia đình nào cũng làm 2 loại bánh để dâng cúng tổ tiên, loại bánh chưng đen và bánh mật gói lá chuối.

baolaocai-br_z7504925255313-01476b8cab002fb6ea0e78bcd0ed7c86.jpg
Bà con dân tộc Dao tuyển may quả còn để đi chơi hội đầu Xuân.

Vào ngày 30 Tết, ngay từ buổi sáng sớm, chủ nhà lấy 6 chiếc bánh chia làm 2 phần, mỗi phần 3 chiếc được đặt ở bên trái và bên phải bát hương trên bàn thờ. Chủ nhà thắp 3 nén hương mời tổ tiên về ăn tết và phù hộ cho con cháu trong gia đình. Buổi chiều, bà chủ nhà vào rừng lấy cây rau cải, củ gừng tươi để làm lễ vật cúng các thần Bàn Vương, Ngọc Vương, Mụ Vương...

baolaocai-br_z7502870373351-9edc0281cfb9c74b92556ebda68365b3.jpg
Cũng như nhiều dân tộc khác, bà con người Dao tuyển cũng gói các loại bánh truyền thống trong ngày Tết cổ truyền.

Vào thời khắc giao thừa, gia chủ bày lễ vật lên bàn thờ rồi thỉnh mời các thần. Chủ nhà, thường là đàn ông trong gia đình sẽ gọi các thần xuống ăn tết và phù hộ cho gia đình mình, con cháu mình. Khi thỉnh mời các thần vào nhà mình, chủ nhà sẽ dải gạo từ cửa vào trong nhà để các thần biết đường vào nhà mình. Chủ nhà cầu khấn Ngọc Vương sau đó đến Bàn Vương, cuối cùng đến Tay Mụ, phù hộ cho các thành viên trong gia đình được mạnh khoẻ, may mắn, vật nuôi không bị dịch bệnh... Sau khi cầu khấn các thần, chủ nhà cầm chổi quét nhà, công việc này có ý nghĩa tiễn năm cũ qua đi, nhưng rác trong nhà sau khi quét xong được cho gọn vào chiếc rổ để ở góc nhà.

Người Dao tuyển có tục lệ dán giấy bản lên cửa nhà và các dụng cụ lao động sản xuất như cuốc, xẻng và cả chuồng trâu, lợn, gà với ý nghĩa cấm ma quỷ vào nhà mình.

baolaocai-br_z7502870375583-8201021bb516c5775ef0899902e500b5.jpg
Người Dao tuyển có tục đi lấy nước vào ngày đầu tiên của năm mới.

Sáng sớm mùng 1 Tết, chủ nhà dậy sớm để đi "mua" nước với quan niệm ai lấy nước đầu tiên, năm đó sẽ gặp nhiều may mắn. Khi đi, chủ nhà đem theo 1 que hương, 1 tờ giấy bản, 1 bát con, bật lửa để thắp hương. Chủ nhà khấn nói với Ngọc Vương, năm mới tôi có hương và giấy tiền cho thần nhận, xin thần phù hộ cho gia đình tôi ăn nước không bị dịch bệnh, mưa gió thuận hòa, mùa màng tươi tốt. Khấn xong, chủ nhà sẽ lấy nước vào bát con và mang về nhà mình, để chứng tỏ rằng gia đình mình đã "mua" nước của các thần, nước đó được dùng để đun nước uống và nấu cơm.

Sáng mùng 2 Tết, toàn thôn tổ chức lễ cúng làng. Già làng lấy cây cỏ gianh bện dây và buộc dao, súng gỗ vào giữa chiếc dây, dây bện dài vài mét đủ chăng ngang con đường chính vào làng. Người Dao tuyển quan niệm căng sợi dây ở cổng làng sẽ chắn được cái xấu, ma quỷ vào hại làng. Thầy cúng, già làng và các chủ gia đình xua đuổi cái xấu, ma tà ra khỏi làng bằng cách người thì mang mặt nạ, người thì mang dao, xua đuổi ma từ đầu làng cho đến cuối làng, từ trên xuống dưới.

Người Dao có truyền thống chúc tết bố mẹ, người già, người thân và thầy. Lễ vật chúc tết bố, mẹ gồm có: 1 đôi gà (1 gà trống, 1 gà mái), 1 chai rượu mang đến chúc tết nhà bố mẹ, sau đến anh em và láng giềng với lời chúc sức khỏe, làm ăn may mắn. Đối với những người theo thầy học chữ Nôm Dao, dịp này các trò chuẩn bị 1 chai rượu, chừng 1 kg thịt đi chúc Tết sư phụ.

baolaocai-br_z7502870345520-150a1a5cd0887fa2ad316b17b8345a46.jpg
Bà con chơi trò chơi ném còn trong ngày Tết.
baolaocai-br_z7502870334403-3b58e1efce471d3a99f3a690443cc00c.jpg
Trò chơi dân gian trong ngày Tết ở bản người Dao tuyển.

Trong ngày Tết cổ truyền, người Dao tuyển thường tổ chức các trò chơi dân gian hấp dẫn như đi cà kheo, ném còn, đánh quay, thi bắn nỏ… thu hút đông người dân tham gia.

baolaocai-br_z7502870449709-fb38f701fab0c20062cd2d343a953d44.jpg
Trò chơi đi cà kheo.

Người Dao yêu thích văn nghệ, vào dịp Tết, các làng người Dao tuyển đều gói thuốc lào vào giấy hồng để gửi đến các làng khác mời họ về hát giao duyên; đồng thời tổ chức lễ nhảy đồng bắt bói... Ngày nay, tại các thôn bản người Dao tuyển ở Lào Cai vẫn gìn giữ được phong tục đón Tết độc đáo này.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Dấu ấn đổi mới tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII

Dấu ấn đổi mới tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII

Lần đầu tiên đưa hạng mục Podcast vào nội dung dự thi, mở rộng các cơ quan báo chí tham gia và có sự góp mặt của giám khảo quốc tế, Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII-Quảng Ninh 2026 ghi dấu bước chuyển mạnh mẽ của báo chí phát thanh trong kỷ nguyên số, hướng tới tính chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập.

Giữ "hồn" trang phục bản địa

Giữ "hồn" trang phục bản địa

Trong quá trình phát triển du lịch, việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đang được các địa phương và ngành chức năng của tỉnh chú trọng thực hiện, trong đó, bảo tồn trang phục các dân tộc thiểu số là nội dung được quan tâm.

Giỗ Tổ Hùng Vương 2026: Khôi phục lại lễ hội dân gian đường phố

Giỗ Tổ Hùng Vương 2026: Khôi phục lại lễ hội dân gian đường phố

Năm 2026, tại lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa - Du lịch đất Tổ năm Bính Ngọ 2026, tỉnh Phú Thọ sẽ khôi phục Lễ hội văn hóa dân gian đường phố, kết nối với chương trình “Sắc màu du lịch” và công diễn các tiết mục xuất sắc tại Liên hoan văn nghệ quần chúng, tạo chuỗi hoạt động văn hóa - nghệ thuật liên hoàn phục vụ nhân dân và du khách.

Các thành viên Câu lạc bộ Minh Tân 3 hội họp, trao đổi kinh nghiệm, kỹ thuật và nét văn hoá đặc sắc của môn thể thao truyền thống bắn nỏ

Giữ lửa văn hóa từ những cánh nỏ

Vào mỗi buổi chiều, sân tập nhỏ của tổ dân phố Minh Tân 3, phường Yên Bái (Lào Cai) lại vang lên tiếng dây nỏ bật mạnh, mũi tên lao vun vút và tiếng cười nói rộn ràng. Từ vài người yêu thích ban đầu, Câu lạc bộ bắn nỏ Minh Tân 3 đã trở thành điểm hẹn văn hóa, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc truyền thống của đồng bào các dân tộc miền núi.

fb yt zl tw