Độc đáo phong tục Tết của người Dao tuyển

Người Dao tuyển sinh sống ở các xã Bát Xát, Bảo Thắng, Bảo Yên, Mường Khương, Bắc Hà và phường Lào Cai. Đồng bào có nghi lễ đón Tết độc đáo và các sinh hoạt văn hóa dân gian giàu tính nghệ thuật, nhân văn và tính giáo dục.

0:00 / 0:00
0:00

Hằng năm, cứ đến trung tuần tháng 12 âm lịch, người Dao Tuyển bắt đầu bận rộn với những công việc chuẩn bị để đón Tết cầu mong cho năm mới gặp nhiều may mắn. Các thiếu nữ tự chuẩn bị cho mình bộ váy áo mới, một quả còn để đi chơi hội. Gia đình nào cũng làm 2 loại bánh để dâng cúng tổ tiên, loại bánh chưng đen và bánh mật gói lá chuối.

baolaocai-br_z7504925255313-01476b8cab002fb6ea0e78bcd0ed7c86.jpg
Bà con dân tộc Dao tuyển may quả còn để đi chơi hội đầu Xuân.

Vào ngày 30 Tết, ngay từ buổi sáng sớm, chủ nhà lấy 6 chiếc bánh chia làm 2 phần, mỗi phần 3 chiếc được đặt ở bên trái và bên phải bát hương trên bàn thờ. Chủ nhà thắp 3 nén hương mời tổ tiên về ăn tết và phù hộ cho con cháu trong gia đình. Buổi chiều, bà chủ nhà vào rừng lấy cây rau cải, củ gừng tươi để làm lễ vật cúng các thần Bàn Vương, Ngọc Vương, Mụ Vương...

baolaocai-br_z7502870373351-9edc0281cfb9c74b92556ebda68365b3.jpg
Cũng như nhiều dân tộc khác, bà con người Dao tuyển cũng gói các loại bánh truyền thống trong ngày Tết cổ truyền.

Vào thời khắc giao thừa, gia chủ bày lễ vật lên bàn thờ rồi thỉnh mời các thần. Chủ nhà, thường là đàn ông trong gia đình sẽ gọi các thần xuống ăn tết và phù hộ cho gia đình mình, con cháu mình. Khi thỉnh mời các thần vào nhà mình, chủ nhà sẽ dải gạo từ cửa vào trong nhà để các thần biết đường vào nhà mình. Chủ nhà cầu khấn Ngọc Vương sau đó đến Bàn Vương, cuối cùng đến Tay Mụ, phù hộ cho các thành viên trong gia đình được mạnh khoẻ, may mắn, vật nuôi không bị dịch bệnh... Sau khi cầu khấn các thần, chủ nhà cầm chổi quét nhà, công việc này có ý nghĩa tiễn năm cũ qua đi, nhưng rác trong nhà sau khi quét xong được cho gọn vào chiếc rổ để ở góc nhà.

Người Dao tuyển có tục lệ dán giấy bản lên cửa nhà và các dụng cụ lao động sản xuất như cuốc, xẻng và cả chuồng trâu, lợn, gà với ý nghĩa cấm ma quỷ vào nhà mình.

baolaocai-br_z7502870375583-8201021bb516c5775ef0899902e500b5.jpg
Người Dao tuyển có tục đi lấy nước vào ngày đầu tiên của năm mới.

Sáng sớm mùng 1 Tết, chủ nhà dậy sớm để đi "mua" nước với quan niệm ai lấy nước đầu tiên, năm đó sẽ gặp nhiều may mắn. Khi đi, chủ nhà đem theo 1 que hương, 1 tờ giấy bản, 1 bát con, bật lửa để thắp hương. Chủ nhà khấn nói với Ngọc Vương, năm mới tôi có hương và giấy tiền cho thần nhận, xin thần phù hộ cho gia đình tôi ăn nước không bị dịch bệnh, mưa gió thuận hòa, mùa màng tươi tốt. Khấn xong, chủ nhà sẽ lấy nước vào bát con và mang về nhà mình, để chứng tỏ rằng gia đình mình đã "mua" nước của các thần, nước đó được dùng để đun nước uống và nấu cơm.

Sáng mùng 2 Tết, toàn thôn tổ chức lễ cúng làng. Già làng lấy cây cỏ gianh bện dây và buộc dao, súng gỗ vào giữa chiếc dây, dây bện dài vài mét đủ chăng ngang con đường chính vào làng. Người Dao tuyển quan niệm căng sợi dây ở cổng làng sẽ chắn được cái xấu, ma quỷ vào hại làng. Thầy cúng, già làng và các chủ gia đình xua đuổi cái xấu, ma tà ra khỏi làng bằng cách người thì mang mặt nạ, người thì mang dao, xua đuổi ma từ đầu làng cho đến cuối làng, từ trên xuống dưới.

Người Dao có truyền thống chúc tết bố mẹ, người già, người thân và thầy. Lễ vật chúc tết bố, mẹ gồm có: 1 đôi gà (1 gà trống, 1 gà mái), 1 chai rượu mang đến chúc tết nhà bố mẹ, sau đến anh em và láng giềng với lời chúc sức khỏe, làm ăn may mắn. Đối với những người theo thầy học chữ Nôm Dao, dịp này các trò chuẩn bị 1 chai rượu, chừng 1 kg thịt đi chúc Tết sư phụ.

baolaocai-br_z7502870345520-150a1a5cd0887fa2ad316b17b8345a46.jpg
Bà con chơi trò chơi ném còn trong ngày Tết.
baolaocai-br_z7502870334403-3b58e1efce471d3a99f3a690443cc00c.jpg
Trò chơi dân gian trong ngày Tết ở bản người Dao tuyển.

Trong ngày Tết cổ truyền, người Dao tuyển thường tổ chức các trò chơi dân gian hấp dẫn như đi cà kheo, ném còn, đánh quay, thi bắn nỏ… thu hút đông người dân tham gia.

baolaocai-br_z7502870449709-fb38f701fab0c20062cd2d343a953d44.jpg
Trò chơi đi cà kheo.

Người Dao yêu thích văn nghệ, vào dịp Tết, các làng người Dao tuyển đều gói thuốc lào vào giấy hồng để gửi đến các làng khác mời họ về hát giao duyên; đồng thời tổ chức lễ nhảy đồng bắt bói... Ngày nay, tại các thôn bản người Dao tuyển ở Lào Cai vẫn gìn giữ được phong tục đón Tết độc đáo này.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nghề sáng tạo phía sau sân khấu

Nghề sáng tạo phía sau sân khấu

Đằng sau mỗi tiết mục ca múa ấn tượng trên sân khấu, bên cạnh nỗ lực của diễn viên là tâm huyết của người biên đạo. Họ là người đứng phía sau, miệt mài ấp ủ và chăm chút từng động tác, sắp xếp đội hình, lựa chọn âm nhạc, ánh sáng, trang phục… để tất cả hòa quyện thành một tổng thể hài hòa, tạo nên những tác phẩm giàu cảm xúc, chạm tới người xem.

Cung điện thế kỷ 15 ở Venice trở thành không gian triển lãm nghệ thuật Việt Nam

Cung điện thế kỷ 15 ở Venice trở thành không gian triển lãm nghệ thuật Việt Nam

Sau hơn 1 năm cải tạo và trùng tu, cung điện lịch sử Ca' Giustinian Faccanon tại Venice (Italy) đã chính thức mở cửa trở lại. Điều đặc biệt là không gian này sẽ trở thành địa điểm tổ chức triển lãm nghệ thuật Việt Nam trong khuôn khổ Venice Art Biennale 2026 - một trong những sự kiện nghệ thuật danh giá.

Tình yêu Tổ quốc trong các tác phẩm đoạt Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật tỉnh

Tình yêu Tổ quốc trong các tác phẩm đoạt Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật tỉnh

Đi qua những cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, tình yêu Tổ quốc vẫn luôn là ngọn lửa rực cháy trong tâm khảm những người nghệ sĩ. Tại Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật tỉnh năm 2025, một lần nữa, tình yêu Tổ quốc được khẳng định mạnh mẽ. Đó là sự kết nối giữa quá khứ hào hùng và hiện tại kiên trung, được các tác giả tái hiện bằng tất cả sự trân trọng, lòng biết ơn và ý thức gìn giữ giá trị thiêng liêng của dân tộc.

Gìn giữ múa Mường

Gìn giữ múa Mường

Trong đời sống của đồng bào Mường, các điệu múa truyền thống không chỉ là nghệ thuật biểu diễn mà còn là cách lưu giữ ký ức cộng đồng. Qua bao thế hệ, những bước múa mộc mạc nhưng giàu sức biểu đạt vẫn “sống” mãnh liệt, góp phần khẳng định bản sắc riêng văn hóa Mường tại vùng đất Liên Sơn.

Thư viện tỉnh Lào Cai trưng bày ấn phẩm chào mừng cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Thư viện tỉnh Lào Cai trưng bày ấn phẩm chào mừng cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Nhằm đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Thư viện tỉnh Lào Cai tổ chức trưng bày, giới thiệu ấn phẩm tư liệu chuyên đề phục vụ bạn đọc.

Trưng bày 300 tài liệu sách, báo chủ đề 'Quốc hội Việt Nam trong tiến trình đổi mới đất nước'

Trưng bày 300 tài liệu sách, báo chủ đề 'Quốc hội Việt Nam trong tiến trình đổi mới đất nước'

Hướng tới cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, từ ngày 10 đến 20/3, Trung tâm Văn hóa và Thư viện Hà Nội tổ chức trưng bày sách, báo với chủ đề “Quốc hội Việt Nam trong tiến trình đổi mới đất nước” tại địa chỉ 54E Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, Hà Nội).

Tháng 3 thắm đỏ nơi đầu nguồn biên giới

Tháng 3 thắm đỏ nơi đầu nguồn biên giới

Tháng 3, mùa xuân đã vào “độ chín”, khắp các bản làng nơi rẻo cao Tây Bắc ngập tràn trong sắc hoa đào, hoa mận. Tháng 3 cũng là mùa của những lễ hội tưng bừng mở ra khắp nơi. Giữa bầu không khí rộn ràng của mùa xuân, tôi ngược dòng sông Hồng, ngắm những hàng cây mộc miên (hoa gạo) đang “thắp lửa” đỏ rực giữa trời biên giới mà nhớ về những năm tháng lịch sử hào hùng của quân và dân ta bảo vệ từng tấc đất biên cương.

Bắc Ninh tổ chức lễ đón bằng UNESCO ghi danh nghề làm tranh dân gian Đông Hồ

Bắc Ninh tổ chức lễ đón bằng UNESCO ghi danh nghề làm tranh dân gian Đông Hồ

Tỉnh Bắc Ninh sẽ tổ chức lễ đón nhận bằng của UNESCO ghi danh nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, đồng thời công bố Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn - Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới và khai mạc Festival “Về miền di sản - 2026”.

'Việt Nam trên hành trình đổi mới' qua góc nhìn ảnh báo chí

'Việt Nam trên hành trình đổi mới' qua góc nhìn ảnh báo chí

Cuộc thi ảnh báo chí “Việt Nam trên hành trình đổi mới” do Báo Nhân Dân phối hợp với Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức, đã ghi nhận nhiều tác phẩm chất lượng, phản ánh sinh động diện mạo Việt Nam hiện đại, năng động, phát triển bền vững và giàu bản sắc dân tộc.

Tưng bừng lễ hội đền Hai Cô

Tưng bừng lễ hội đền Hai Cô

Ngày 09/3 (tức ngày 21 tháng giêng năm Bính Ngọ), UBND xã Bảo Hà tưng bừng tổ chức lễ hội đền Hai Cô năm 2026. Dự lễ hội có lãnh đạo cấp ủy, chính quyền xã Bảo Hà cùng đông đảo người dân và du khách thập phương.

Người thắp lửa đam mê nhạc cụ dân tộc

Người thắp lửa đam mê nhạc cụ dân tộc

Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, khi những giai điệu sôi động của âm nhạc đương đại chiếm ưu thế, tại Trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, vẫn có một người phụ nữ lặng lẽ nhưng bền bỉ gìn giữ và lan tỏa giá trị của âm nhạc truyền thống. Đó là cô giáo Trần Huyền Trang. Với cô, tiếng đàn không chỉ là âm thanh, mà là mạch nguồn văn hóa cần được gìn giữ và trao truyền qua các thế hệ.

fb yt zl tw