Khắc phục những tồn tại, hạn chế, “điểm nghẽn”
Bộ Tài chính cho biết, theo dự kiến ban đầu, Luật thay thế Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp (Luật số 68/2025/QH15) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Tuy nhiên, với tinh thần kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông tối đa các nguồn lực hiện có của DNNN phục vụ mục tiêu phát triển 8% trong năm 2025, tạo đà tăng trưởng hai con số trong các năm tiếp theo, Chính phủ đã thống nhất và chỉ đạo Bộ Tài chính trình Quốc hội đẩy sớm hiệu lực thi hành của Luật từ ngày 01/8/2025.
Do đó, để triển khai thực hiện Luật số 68/2025/QH15, Bộ Tài chính đã báo cáo Lãnh đạo Chính phủ danh mục văn bản quy định chi tiết thi hành Luật gồm 5 Nghị định của Chính phủ. Theo Bộ Tài chính, để kịp thời ban hành các Nghị định của Chính phủ có hiệu lực đồng thời cùng với hiệu lực của Luật, Lãnh đạo Chính phủ đã cho phép áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong việc xây dựng, ban hành các Nghị định quy định chi tiết Luật.
Lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Nghị định đã thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới, cơ cấu lại và phát triển DNNN, DN có vốn nhà nước; khắc phục những tồn tại, hạn chế, “điểm nghẽn” thời gian vừa qua. Cụ thể, dự thảo kế thừa quy định còn phù hợp về cổ phần hóa (CPH) DN, đồng thời sửa đổi, bổ sung một số nội dung về phương án sử dụng đất sau CPH, việc yêu cầu các DN CPH phải thực hiện đăng ký giao dịch trên Sở Giao dịch chứng khoán để phù hợp với quy định về quản lý, sử dụng tài sản công, quy định của Luật Chứng khoán...
Dự thảo Nghị định cơ bản kế thừa các quy định hiện hành về chuyển đổi DN do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thành công ty TNHH hai thành viên trở lên, về chuyển nhượng vốn nhà nước đầu tư tại công ty cổ phần, công ty TNHH hai thành viên trở lên, về chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại DN, về hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, giải thể DN. Đồng thời, hướng dẫn cụ thể về giải thể công ty nông, lâm nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo các quy định về xử lý tài chính như các DN khác, sau đó mới xác định các khoản kinh phí còn thiếu đề nghị ngân sách nhà nước hỗ trợ.
Ngoài ra, dự thảo Nghị định bổ sung quy định xác định giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thuê hàng năm trong giá khởi điểm; Bổ sung quy định về chuyển giao dự án đầu tư, vốn, tài sản giữa các DN; chuyển giao quyền mua cổ phần, quyền ưu tiên mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp để làm cơ sở thực hiện.
Doanh nghiệp được chủ động sử dụng nguồn vốn
Theo đại diện Cục Phát triển DNNN (Bộ Tài chính), dự thảo Nghị định về quản lý và đầu tư vốn nhà nước đã quy định rõ các nội dung liên quan đến đầu tư, quản lý và phân phối lợi nhuận. Cụ thể, dự thảo Nghị định đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các trường hợp phải lập đề nghị quyết định chủ trương đầu tư, trường hợp thuộc thẩm quyền của cơ quan đại diện chủ sở hữu thì không phải lập đề nghị quyết định chủ trương đầu tư. Đối với trường hợp thuộc thẩm quyền của hội đồng thành viên (HĐTV), Chủ tịch công ty thì giao HĐTV hoặc Chủ tịch Công ty ban hành trình tự, thủ tục quyết định đầu tư của DN.
Lãnh đạo Bộ Tài chính khẳng định, với các quy định nêu trên, dự thảo Nghị định đã quy định phân cấp về thẩm quyền quyết định đầu tư vốn nhà nước vào DN, bảo đảm việc sử dụng các nguồn vốn nội tại của DN sẽ được phân cấp cho HĐTV hoặc Chủ tịch, người đại diện phần vốn nhà nước vào DN.
Ngoài ra, DNNN cũng được tăng quyền tự chủ khi được quyền ban hành chiến lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hằng năm. Trước đây, chiến lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hằng năm do cơ quan đại diện chủ sở hữu ban hành. Tuy nhiên, dự thảo Nghị định đã trao quyền chủ động này cho doanh nghiệp, cho phép DN ban hành chiến lược phát triển 5 năm, 10 năm và kế hoạch kinh doanh hằng năm, từ đó tháo gỡ vướng mắc về việc chậm trễ trong ban hành chiến lược phát triển có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Cơ quan đại diện chủ sở hữu hoặc chủ sở hữu nhà nước sẽ tập trung vào việc quản lý các chỉ tiêu chủ yếu như doanh thu, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận trên vốn.
