có hơn 25,7% là đồng bào dân tộc thiểu số.
Trước đây, kinh tế của người dân xã Mậu A chủ yếu dựa vào canh tác lúa, màu và trồng rừng, đời sống còn nhiều khó khăn. Nhưng khoảng 5 năm trở lại đây, với chủ trương và định hướng phát triển mới, chính quyền xã đã đẩy mạnh thực hiện các phong trào thi đua trong vùng đồng bào DTTS, tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất, khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng hàng hóa. Nhờ vậy, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của xã giảm còn 4,31%, thuộc nhóm thấp trong khu vực miền núi phía Bắc.
Theo ông Lưu Quang Lợi - Phó Chủ tịch UBND xã Mậu A, công tác thi đua phát triển kinh tế thời gian qua đã “thổi luồng sinh khí" mới vào nhận thức của người DTTS, đồng thời tạo điều kiện để các mô hình sản xuất mới được nhân rộng.
Từ chỗ sản xuất tự cung tự cấp, nhiều hộ dân nay đã trở thành chủ cơ sở chế biến lâm sản, chủ mô hình sản xuất hàng hóa, có hộ thu nhập vài trăm triệu mỗi năm. Đây là kết quả rất đáng khích lệ, phản ánh sự chuyển biến từ phong trào thi đua vào đời sống thực tế
Ở thôn Ngòi A, mô hình phát triển kinh tế của ông Hoàng Văn Tâm được xem là điển hình. Với tinh thần “Nông dân đổi mới, sáng tạo, hội nhập”, gia đình ông Tâm đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương. Nhận thấy nhu cầu vận chuyển hàng hóa nhất là vận chuyển nông - lâm sản của người dân lớn, ông Tâm đã mạnh dạn vay vốn ngân hàng mua xe tải làm dịch vụ vận chuyển hàng hóa. Đồng thời, với nguồn gỗ rừng trồng ở địa phương cùng nhu cầu của thị trường đối với sản phẩm gỗ thanh ngày càng lớn, gia đình ông mở xưởng chế biến gỗ rừng trồng cho thu nhập từ 300 triệu đồng/năm trở lên, tạo việc làm ổn định cho 3 lao động.
Ông Tâm chia sẻ: “Tôi đã áp dụng mô hình trồng quế theo hướng an toàn sinh học, sử dụng phân bón hữu cơ, giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, nhờ đó giá trị cây quế được nâng cao, góp phần tăng thu nhập cho gia đình. Hiện nay, gia đình tôi đã có thu nhập khá ở địa phương. Nhờ đó, đời sống gia đình được nâng lên, con cái học hành đầy đủ, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp”.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất nông nghiệp truyền thống, nhiều người DTTS tại Mậu A đã vươn lên làm chủ doanh nghiệp, hợp tác xã, tham gia chế biến, xuất khẩu sản phẩm địa phương. Điển hình như anh Nông Văn Thành - Giám đốc Công ty TNHH sản xuất nông sản Tiến Thành tại thôn Cầu Vải, với hoạt động sơ chế và chế biến quế, hồi, thảo quả - các loại cây trồng đặc hữu cho giá trị kinh tế cao. Chị Lò Thị Phương - người Dao ở thôn Cổng Trào thành lập Công ty TNHH xuất khẩu Việt Phát, từng bước đưa nông sản địa phương tham gia thị trường tiêu thụ rộng hơn.
Các hợp tác xã như: Hợp tác xã dâu tằm Yên Thái, Tổ hợp tác du lịch thác Khe Cam đã mở ra hướng phát triển mới, kết hợp giữa kinh tế rừng và du lịch cộng đồng. Chị Bàn Thị Nái - Tổ phó Tổ hợp tác Du lịch Khe Cam cho biết: “Tổ hợp tác hiện có 6 thành viên, vào mùa hè sẽ hoạt động được khoảng 5 tháng với mức thu nhập được gần 10 triệu đồng/thành viên/tháng”.
Một yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy phong trào thi đua là vai trò của những người có uy tín trong cộng đồng. Họ vừa là tấm gương, vừa là cầu nối để chính sách đến gần hơn với người dân. Tiêu biểu như ông Hoàng Ngọc Khoán ở thôn Làng Cau, người thường xuyên vận động bà con thay đổi cách nghĩ, mạnh dạn áp dụng kỹ thuật mới, nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo trong thôn năm 2025 giảm còn 2%. Hay ông Trần Thế Nga ở thôn An Thịnh, người tiên phong trồng dâu nuôi tằm với thu nhập khoảng 200 triệu đồng/năm.
Ông Nga chia sẻ: “Bà con mình nếu không mạnh dạn làm thì cứ mãi nghèo. Tôi làm trước để chứng minh rằng mô hình này hiệu quả, từ đó bà con mới tin và làm theo”.
Sự chuyển biến trong phát triển kinh tế không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần xây dựng nông thôn mới. Khi kinh tế khởi sắc, người dân sẵn sàng hiến đất làm đường, tham gia mở rộng nhà văn hóa, đóng góp ngày công xây dựng các công trình phúc lợi. Nhiều gia đình người DTTS không chỉ thoát nghèo mà đã vươn lên khá giả, tích cực đóng góp xây dựng cộng đồng. Nhờ đó, giai đoạn 2020 - 2025 thu nhập bình quân trên địa bàn xã đạt 65 triệu đồng/người/năm.
Thực tế cũng đặt ra những thử thách mới. Hiện, trên địa bàn Mậu A vẫn còn một bộ phận người dân chưa mạnh dạn trong chuyển đổi sản xuất; việc ứng dụng công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp còn hạn chế; thị trường đầu ra chưa thật bền vững. Mậu A phấn đấu trong năm 2025, toàn xã giảm 85 hộ nghèo và giảm 27 hộ cận nghèo. Do đó, thời điểm này chính quyền địa phương tập trung đẩy mạnh đào tạo nghề, hỗ trợ kết nối tiêu thụ nông sản, nhân rộng các mô hình hiệu quả. Đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào lĩnh vực chế biến, nâng cao giá trị cây quế, hồi, dược liệu… là những lợi thế đặc trưng của vùng.
Mậu A đang từng bước hình thành tư duy kinh tế hàng hóa hiện đại. Thành quả đó bắt nguồn từ tinh thần thi đua yêu nước được cụ thể hóa bằng những mô hình kinh tế thiết thực, những người dám nghĩ, dám làm. Khi phong trào thi đua trở thành động lực tự thân, người dân Mậu A, nhất là người DTTS nơi đây không chỉ vượt qua rào cản tâm lý e ngại đổi mới, mà còn tự tin khẳng định họ hoàn toàn có thể làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương.
