Tham dự buổi làm việc có lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ Dân tộc và Tôn giáo.
Tiếp và làm việc với đoàn, về phía tỉnh Lào Cai, có đồng chí Phan Trung Bá - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ngành liên quan và xã Võ Lao.
Theo báo cáo tại buổi làm việc, sau hợp nhất, tỉnh Lào Cai có 34 thành phần dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 60,9% dân số toàn tỉnh. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều của tỉnh hiện ở mức 11,43%; riêng đồng bào dân tộc thiểu số có 43.303 hộ nghèo và cận nghèo.
Đối với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình 1719) giai đoạn 2021 - 2025, tổng kế hoạch vốn Trung ương giao cho tỉnh Lào Cai là hơn 6.309 tỷ đồng. Tính đến ngày 31/01/2026, tỉnh đã giải ngân hơn 5.329 tỷ đồng, đạt 84,47% kế hoạch vốn giai đoạn do Trung ương giao.
Sau khi rà soát, số vốn được kéo dài thực hiện sang năm 2026 là 979,913 tỷ đồng, chiếm 15,53% tổng nguồn vốn trung ương giao. Trong đó, kinh phí chuyển nguồn chưa được phân bổ chi tiết là 82,729 tỷ đồng, chiếm 8,4% số vốn kéo dài. Đến ngày 07/7/2026, tiến độ giải ngân đối với nguồn vốn kéo dài đạt 88,609 tỷ đồng, tương ứng 9,9% kế hoạch vốn đã được phân bổ chi tiết.
Với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, kết quả thực hiện Chương trình 1719 giai đoạn 2021 - 2025 của tỉnh đã đạt được nhiều kết quả rất tích cực.
Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành và vượt 23/32 chỉ tiêu. Nổi bật là tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm bình quân 6,36%/năm, vượt kế hoạch Trung ương giao.
Cơ sở hạ tầng có bước chuyển biến rõ rệt: 100% xã có đường ô tô đến trung tâm được nhựa hóa hoặc bê tông hóa; 98% xã có trạm y tế kiên cố; tỷ lệ hộ dân được sử dụng điện lưới đạt 99% và nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 98,6%; 99% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia; 98,6% đồng bào dân tộc thiểu số được dùng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số năm 2025 đạt trên 33 triệu đồng/người/năm (tăng gấp 2 lần so với đầu kỳ).
UBND tỉnh Lào Cai đã thành lập Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh và ban hành quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo tỉnh.
UBND tỉnh đã chủ động rà soát, phê duyệt danh sách thôn, xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2030 để làm căn cứ thực hiện các chính sách vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời tỉnh tiếp tục rà soát, xác định lại các thôn sau sáp nhập.
Hiện nay, UBND tỉnh đang chỉ đạo các địa phương hoàn thiện các kế hoạch, nghị quyết, quyết định, quy định thuộc thẩm quyền, trong đó có quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn; cơ chế phân cấp quản lý, tổ chức thực hiện chương trình; mức hỗ trợ dự án phát triển sản xuất; cơ chế lồng ghép nguồn vốn; quy định về lựa chọn dự án liên kết theo chuỗi giá trị; kế hoạch thực hiện chương trình giai đoạn 2026 - 2030 và năm 2026.
Bên cạnh những kết quả đạt được, tỉnh Lào Cai cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn, trong đó, tiến độ giải ngân nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 vẫn còn chậm.
Chương trình 1719 được tích hợp từ nhiều dự án, có quy mô lớn và bao phủ nhiều lĩnh vực, với nhiều đầu mối cơ quan bộ, ngành trung ương tham gia quản lý. Bên cạnh đó, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thay đổi chủ đầu tư, phân cấp và bàn giao dự án đã làm gián đoạn việc triển khai. Đội ngũ cán bộ cấp xã còn thiếu kinh nghiệm, năng lực chưa đồng đều, trong khi việc xây dựng và đề xuất phương án đối với các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng còn gặp khó khăn do năng lực của người dân còn hạn chế, chưa bảo đảm hiệu quả theo yêu cầu của nội dung hỗ trợ. Ngoài ra, ảnh hưởng của thiên tai đã khiến một số công trình đang triển khai bị hư hỏng, dẫn đến chậm tiến độ thi công và hoàn thành.
Tại buổi làm việc, Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã thông tin kết quả kiểm tra việc thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn xã Võ Lao.
Các thành viên cũng yêu cầu tỉnh rà soát lại các mục tiêu, chỉ tiêu, đặc biệt là các chỉ tiêu khó hoàn thành; đôn đốc các xã tổ chức, ban hành kế hoạch tổ chức thực hiện.
Đoàn công tác cũng đề nghị tỉnh cũng cần đảm bảo cân đối giữa đầu tư hạ tầng và sinh kế, phát triển sản xuất, giải quyết nhu cầu thiết yếu ở địa phương; xây dựng nguyên tắc, định mức phù hợp với đặc thù địa phương, tập trung vào hỗ trợ người dân sản xuất; ưu tiên các công trình hạ tầng thiết yếu, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, đưa vào sử dụng nhanh, tránh dàn trải.
Đối với các công trình giao cho cộng đồng quản lý, cần có cơ chế tạo nguồn lực để duy tu, bảo dưỡng, tạo hiệu quả cao trong cộng đồng.
Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Phan Trung Bá, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đã thông tin rõ hơn tình hình triển khai các chương trình trên địa bàn tỉnh, đồng thời thông tin về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải ngân nguồn vốn. Đồng chí yêu cầu các sở, ngành khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai, nghiên cứu điều chỉnh và lựa chọn các hạng mục ưu tiên để tổ chức thực hiện. Trong thời gian tới, tỉnh Lào Cai sẽ quyết liệt chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn theo kế hoạch.
Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng cho biết, hiện nay, tỷ lệ vốn đối ứng ngân sách địa phương của Lào Cai là 71%, khoảng hơn 2.836 tỷ đồng. Đây là áp lực lớn, vượt khả năng cân đối của tỉnh. Vì vậy, tỉnh cũng đề nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo nghiên cứu, xem xét báo cáo Thủ tướng Chính phủ giảm tỷ lệ vốn đối ứng ngân sách địa phương đối với tỉnh Lào Cai.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung ghi nhận những nỗ lực của tỉnh Lào Cai trong triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia.
Đồng chí Thứ trưởng đề nghị tỉnh Lào Cai cần phải tăng tốc tổ chức thực hiện, nâng cao năng lực quản lý, điều hành và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; khẩn trương rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính; tập trung rà soát toàn bộ danh mục dự án, nguồn vốn và đối tượng thụ hưởng; xác định rõ những nhiệm vụ cấp bách, đủ điều kiện triển khai ngay; mạnh dạn loại bỏ những nội dung dàn trải, trùng lặp hoặc chưa thực sự hiệu quả.
Đồng chí nhấn mạnh, việc điều chỉnh cơ cấu đầu tư theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Mọi dự án phải hướng tới đáp ứng nhu cầu thiết yếu, nâng cao đời sống của người dân.
Cùng với đó, tỉnh cần xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng, từng dự án, từng nguồn vốn; phân công rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ; tăng cường đào tạo, hướng dẫn cán bộ; hoàn thiện quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ rõ ràng, bảo đảm chương trình được triển khai thông suốt từ cơ sở.
Đối với các công trình sau đầu tư, cần làm rõ đối tượng thụ hưởng, chủ thể quản lý, phương án vận hành, kinh phí duy tu, bảo dưỡng để bảo đảm phát huy hiệu quả bền vững.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, công khai, minh bạch trong quản lý chương trình; tăng cường giám sát của cộng đồng; đánh giá kết quả bằng các tiêu chí cụ thể như tiến độ giải ngân, số người được thụ hưởng, chất lượng công trình, mức tăng thu nhập và sự hài lòng của người dân.
Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề nghị tỉnh Lào Cai tổng hợp đầy đủ các kiến nghị để Bộ nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới.
