Đoàn công tác do đồng chí Dương Quốc Huy - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai làm Trưởng đoàn; cùng đi có các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy và lãnh đạo một số sở, ngành.
Từ những gì mắt thấy, tai nghe
Điểm đến đầu tiên của đoàn là Khu công nghiệp Long Đức, xã Bình An và Công ty TNHH TERUMO BCT Việt Nam tại Khu công nghiệp Long Thành. Tại đây, đoàn tìm hiểu những kinh nghiệm có thể vận dụng phù hợp với Lào Cai từ cách tổ chức, quản lý hạ tầng, thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp công nghệ cao đến tổ chức sản xuất, kết nối doanh nghiệp.
Đi giữa những tuyến đường nội bộ, nhà xưởng đang vận hành, có thể thấy phía sau một khu công nghiệp không chỉ là quỹ đất và dự án được cấp phép, mà là cả hệ thống hạ tầng, dịch vụ, logistics, môi trường đầu tư và nguồn nhân lực. Muốn thu hút dự án công nghệ hiện đại, địa phương phải chuẩn bị nhiều hơn một mặt bằng sạch.
Đồng Nai cho thấy quy mô của một trung tâm công nghiệp lớn qua cả sản xuất và năng lực kết nối. 9 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,5%; tổng kim ngạch xuất - nhập khẩu ước đạt 46,7 tỷ USD; vốn đầu tư trong nước khoảng 865.000 tỷ đồng, vốn đầu tư nước ngoài đạt 2,341 tỷ USD.
Hệ thống hạ tầng cũng đang được đầu tư theo hướng kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành với cao tốc, vành đai, đường sắt, cảng biển, logistics, khu công nghiệp và đô thị.
Từ công nghiệp, câu chuyện chuyển sang một nguồn lực khác: dữ liệu. Tại Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) thành phố Đồng Nai, dữ liệu từ nhiều lĩnh vực được tích hợp vào một hệ thống phục vụ điều hành. Thành phố đã xây dựng 20 nền tảng dùng chung, tích hợp 134 cơ sở dữ liệu của 12 cơ quan; 100% hồ sơ thủ tục hành chính được số hóa, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 99,86%.
Điều đáng chú ý không nằm ở phần mềm hay thiết bị, mà ở cách chính quyền sử dụng dữ liệu để nhìn thấy vấn đề nhanh hơn và hỗ trợ quyết định.
Với Lào Cai, trong quá trình đổi mới phương thức hoạt động của bộ máy sau sắp xếp, câu hỏi lớn hơn việc số hóa bao nhiêu hồ sơ là dữ liệu có thực sự trở thành công cụ phục vụ lãnh đạo, điều hành và người dân hay không.
Tại Không gian đổi mới sáng tạo Trường Đại học Lạc Hồng, một cách tiếp cận khác được mở ra: nhà trường, doanh nghiệp, chuyên gia và các chủ thể đổi mới sáng tạo cùng tham gia một hệ sinh thái, đưa nghiên cứu gần sản xuất và ý tưởng gần thị trường.
Ông Trần Ngọc Luận - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai nhìn nhận, điều quan trọng không chỉ là có thêm mô hình để tham khảo, mà là kết nối khoa học, công nghệ với doanh nghiệp, thị trường và những bài toán cụ thể của địa phương. Khi những thế mạnh về nông nghiệp, du lịch, logistics, cửa khẩu hay công nghiệp được đặt trong một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khoa học và công nghệ mới có thể trở thành nguồn lực mở rộng không gian phát triển.
Từ Long Đức, Long Thành đến IOC và Không gian đổi mới sáng tạo Lạc Hồng, những câu chuyện khác nhau cùng gặp ở một điểm: nguồn lực chỉ tạo ra giá trị lớn hơn khi được tổ chức và kết nối đúng cách.
Từ “có gì” đến “làm được gì”
Đồng Nai có công nghiệp, logistics, hạ tầng và cộng đồng doanh nghiệp. Lào Cai có kinh tế cửa khẩu, logistics biên giới, khoáng sản, nông - lâm nghiệp, du lịch và bản sắc văn hóa. Khoảng cách địa lý là rất lớn, nhưng những lợi thế ấy có thể bổ trợ cho nhau nếu được đặt trong một mạng lưới rộng hơn.
Bí thư Tỉnh ủy Dương Quốc Huy đặt vấn đề chuyển từ tư duy phát triển riêng lẻ theo địa giới hành chính sang liên kết, bổ trợ và cùng tạo lập giá trị mới. Khi đó, cửa khẩu không chỉ là nơi giao nhận hàng hóa, vùng nguyên liệu không chỉ dừng ở sản xuất, du lịch không chỉ là đón khách, mà mỗi lợi thế có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị.
Tại cuộc làm việc với cán bộ chủ chốt Thành phố Hồ Chí Minh, câu hỏi được đặt ra rất cụ thể: “Hợp tác bằng cách nào, ai làm, bắt đầu từ đâu và sản phẩm, kết quả đạt được là gì?”
Trong giai đoạn 2021 - 2025, hai địa phương Lào Cai và Thành phố Hồ Chí Minh đã có nhiều hoạt động liên kết, xúc tiến du lịch, kết nối cung - cầu, hội chợ và chương trình chung. Tuy nhiên, thương mại và đầu tư trực tiếp giữa doanh nghiệp hai địa phương chưa tương xứng với tiềm năng; việc đo lường hiệu quả qua hợp đồng, doanh thu, dự án đầu tư hay giao dịch duy trì cũng chưa đầy đủ.
Từ thực tế đó, Lào Cai đề xuất 5 định hướng hợp tác trọng tâm: kết nối kinh tế, doanh nghiệp và đầu tư; quy hoạch, đô thị, khu công nghiệp; văn hóa, du lịch và công nghiệp văn hóa; quản trị, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.
AI, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học trong nông nghiệp; số hóa cửa khẩu; logistics thông minh; thương mại điện tử; truy xuất nguồn gốc; kết nối vùng nguyên liệu với năng lực chế biến, công nghệ và mạng lưới phân phối của Thành phố Hồ Chí Minh... được đặt vào những bài toán hợp tác cụ thể.
Đồng chí Nguyễn Văn Được - Ủy viên Ban Chấp Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng hai địa phương có nhiều lợi thế bổ trợ: Lào Cai có địa lý, cảnh quan, văn hóa, du lịch và sản phẩm nông nghiệp; Thành phố Hồ Chí Minh có hạ tầng công nghiệp, thương mại, dịch vụ, tài chính cùng hệ thống viện, trường, chuyên gia và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Từ phía Thành phố Hồ Chí Minh, hợp tác chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chính quyền hai địa phương dẫn dắt từ chủ trương đến việc cụ thể. Sau mỗi thỏa thuận, các sở, ngành phải vào cuộc, xác định chương trình, doanh nghiệp, sản phẩm và cơ quan theo dõi, thúc đẩy.
Với du lịch, có thể kết nối doanh nghiệp hai địa phương xây dựng tour, tuyến và sản phẩm liên vùng. Với nông nghiệp, kết nối sản phẩm Lào Cai vào hệ thống phân phối của Thành phố Hồ Chí Minh, xác định rõ sản phẩm, doanh nghiệp, sản lượng và thị trường. Trong công nghiệp và thu hút đầu tư, định hướng chung cũng phải được cụ thể hóa thành từng dự án, đối tác và điều kiện tham gia.
Chính quyền không làm thay doanh nghiệp, nhưng phải tạo được “đường ray” để doanh nghiệp đi nhanh hơn: mở thông tin, kết nối nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn và theo dõi đến cùng. Hiệu quả hợp tác vì thế không đo bằng số cuộc gặp, mà bằng những gì được tạo ra sau cuộc gặp.
Đi xa để nhìn rõ hơn con đường của mình
Chiều muộn ở Thành phố Hồ Chí Minh, sau hai ngày làm việc liên tục, những hình ảnh của chuyến đi dần lắng lại: những tuyến đường giữa các khu công nghiệp, dây chuyền sản xuất, màn hình dữ liệu ở IOC, không gian nơi nhà trường và doanh nghiệp cùng tìm kiếm ý tưởng mới. Điều đáng mang về hơn cả là một cách nhìn rõ hơn về chính mình.
Lào Cai có những lợi thế riêng, nhưng để biến lợi thế thành động lực tăng trưởng, vùng nguyên liệu phải gắn với công nghệ, chế biến và thị trường; kinh tế cửa khẩu với logistics và phân phối; du lịch với sản phẩm, doanh nghiệp và thị trường; chuyển đổi số với dữ liệu phục vụ quản trị và phát triển.
Thời gian qua, từ Vân Nam (Trung Quốc) đến các tỉnh, thành trong nước, Lào Cai đã chủ động mở rộng các kênh hợp tác về thương mại, đầu tư, du lịch, khoa học - công nghệ và kết nối doanh nghiệp. Đồng Nai đem đến góc nhìn về công nghiệp, hạ tầng, logistics và tổ chức nguồn lực; Thành phố Hồ Chí Minh mở ra không gian về thị trường, doanh nghiệp, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Những không gian khác nhau ấy có thể gặp nhau ở chính những lợi thế Lào Cai đang sở hữu.
Điều quan trọng tiếp theo là tổ chức những mối liên kết ấy thành các dòng chảy cụ thể: hàng hóa từ vùng sản xuất đến thị trường và cửa khẩu; khách du lịch từ các trung tâm lớn đến Lào Cai; vốn, công nghệ và tri thức đến những lĩnh vực có lợi thế; dữ liệu kết nối chính quyền với doanh nghiệp và người dân.
Khi ấy, kết nối không còn là hoạt động đối ngoại đơn thuần, mà trở thành một phương thức tổ chức lại nguồn lực phát triển. Chính quyền mở đường và tháo gỡ; doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường; nhà khoa học cung cấp tri thức, công nghệ; thị trường kiểm chứng giá trị. Khi các vai trò ấy gặp nhau trong những chương trình, dự án, sản phẩm cụ thể, những lợi thế đang nằm riêng lẻ mới có thể cộng hưởng thành sức mạnh mới.
Hai ngày ở Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh vì thế không chỉ để tham khảo mô hình, mà để Lào Cai nhìn rõ hơn cách tổ chức nguồn lực trong không gian phát triển mới. Đi xa để thấy rộng hơn; gặp nhau để mở thêm những kết nối; và trở về để biến những điều đã thấy thành những việc cụ thể trên con đường phát triển của Lào Cai.
