Xăng dầu, điện đồng loạt giảm giá
Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP, đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng về 0% từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027, thay cho mức thuế 7-10% trước đó.
Cùng với chính sách giảm thuế, giá xăng dầu trong nước liên tiếp đi xuống. Sau ba lần điều chỉnh từ đầu tháng 11, giá xăng E5 RON92 và E10 RON95-III giảm lần lượt 5.129 đồng/lít và 4.578 đồng/lít so với cuối tháng 10. Riêng kỳ điều hành ngày 12/11, hai mặt hàng này lần lượt giảm 1.500 đồng và 1.310 đồng/lít.
Bên cạnh đó, từ ngày 1/11/2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân, xuống còn 2.159,9037 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng).
Theo EVN, tổng chi phí mua điện của các nhóm khách hàng dự kiến giảm khoảng 1.531,89 tỷ đồng mỗi tháng. Trong đó, nhóm sản xuất giảm 578 tỷ đồng, kinh doanh dịch vụ giảm 433,02 tỷ đồng và sinh hoạt giảm 424,13 tỷ đồng; các nhóm còn lại giảm khoảng 96,54 tỷ đồng. Với hộ gia đình, mức tiết kiệm tiền điện dự kiến khoảng 11.600-31.100 đồng/tháng, tùy mức tiêu thụ. Tuy nhiên, một số hộ sử dụng điện cao có thể phải trả nhiều hơn do thay đổi cơ cấu các bậc giá.
Việc giảm giá xăng, điện được kỳ vọng góp phần tiết giảm chi phí sản xuất, kinh doanh và giảm áp lực chi tiêu cho người dân.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ, trong đó giá nhiên liệu tăng 13,09%, thuộc nhóm tác động mạnh nhất đến chỉ số chung.
Giảm áp lực CPI qua hai kênh trực tiếp và gián tiếp
PGS.TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường Giá cả (Bộ Tài chính) cho rằng, trong bối cảnh dư địa của chính sách kiểm soát lạm phát rất hạn hẹp, chỉ có 2 tháng cuối năm, nếu không kiểm soát được giá năng lượng thì sẽ tạo áp lực lớn đến lạm phát và khó có khả năng thực hiện được chỉ tiêu của Quốc hội.
Theo ông Long, một trong những yếu tố quan trọng có thể kiểm soát là giá năng lượng, bao gồm giá điện và giá xăng dầu. Đây cũng là cơ sở đặt ra yêu cầu phải giảm giá các mặt hàng này.
"Giá xăng dầu, giá điện là những mặt hàng quan trọng đối với đời sống, sản xuất và tiêu dùng khi giảm giá thì sức mua sẽ tăng lên, giúp tăng trưởng ổn định, kinh tế vĩ mô được ổn định", ông Long nói.
Vị chuyên gia đánh giá, việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng và giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân là hai quyết sách kịp thời, có ý nghĩa cả về kinh tế, xã hội và điều hành chính sách vĩ mô. Chính phủ đã chia sẻ khó khăn với người dân và doanh nghiệp đúng thời điểm áp lực chi phí sinh hoạt đang đè nặng lên nhiều gia đình.
Theo PGS.TS Ngô Trí Long, việc giảm giá điện và giảm thuế xăng thể hiện sự chủ động, linh hoạt trong điều hành kinh tế vĩ mô, đặc biệt là phối hợp chính sách giá, thuế và an sinh xã hội. Hai chính sách này có thể tác động đến lạm phát qua hai kênh trực tiếp và gián tiếp.
“Kênh thứ nhất là trực tiếp, khi giá điện sinh hoạt và giá xăng giảm, góp phần kéo giảm mức giá của những nhóm hàng tương ứng trong rổ CPI. Kênh thứ hai là gián tiếp, thông qua tiết giảm chi phí sản xuất và vận chuyển, từ đó góp phần hạn chế áp lực tăng giá của hàng hóa, dịch vụ trong những tháng tiếp theo”, PGS.TS Ngô Trí Long phân tích.
Việc giảm chi phí năng lượng không chỉ hỗ trợ người tiêu dùng mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tiết giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao sức cạnh tranh. Khi sức mua được cải thiện, hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng có thêm động lực, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, ông Long lưu ý, hai chính sách này không đủ để tự mình giải quyết toàn bộ áp lực lạm phát. Giá cả trong nước còn phụ thuộc vào giá năng lượng thế giới, tỷ giá, cung cầu hàng hóa, chi phí nhập khẩu và nhiều yếu tố khác.
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng Ban Thống kê Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) đánh giá, việc điều chỉnh giảm giá điện và xăng dầu trong thời điểm hiện nay là động thái tích cực, kịp thời, thể hiện sự quan tâm của Chính phủ đến đời sống người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh và mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Theo đại diện Cục Thống kê, điện sinh hoạt có quyền số 4,81%, xăng dầu có quyền số 4,53% trong rổ hàng hóa và dịch vụ tính CPI. Như vậy, riêng hai nhóm mặt hàng này chiếm 9,34% quyền số CPI. Biến động giá điện và xăng dầu vì thế có ảnh hưởng đáng kể đến mặt bằng giá tiêu dùng.
“Việc giảm giá hai mặt hàng sẽ góp phần hạn chế áp lực tăng CPI trong những tháng cuối năm, đồng thời hỗ trợ ổn định kỳ vọng lạm phát. Đặc biệt, với xăng dầu, tác động không chỉ trực tiếp đến chi phí đi lại mà còn lan tỏa qua hoạt động vận tải, lưu thông và phân phối hàng hóa. Khi giá nhiên liệu giảm, chi phí vận chuyển có điều kiện giảm theo, góp phần hạn chế áp lực tăng giá của các hàng hóa, dịch vụ khác”, bà Nguyễn Thu Oanh nhận định.
Ở góc độ doanh nghiệp, giá điện giảm sẽ hỗ trợ các ngành sử dụng nhiều điện như công nghiệp chế biến, chế tạo, sản xuất vật liệu xây dựng và một số ngành dịch vụ. Trong khi đó, giảm giá xăng dầu tạo điều kiện tiết giảm chi phí vận tải, logistics và lưu thông hàng hóa.
Bà Nguyễn Thu Oanh cho rằng, khi chi phí đầu vào giảm, doanh nghiệp có thêm điều kiện cải thiện hiệu quả hoạt động, nâng cao khả năng cạnh tranh, duy trì và mở rộng sản xuất, kinh doanh. Việc tiết giảm chi phí cũng góp phần hạn chế áp lực tăng giá thành sản phẩm và giá bán hàng hóa, dịch vụ trên thị trường. Tuy nhiên, mức độ tác động đến mặt bằng giá tiêu dùng còn phụ thuộc vào diễn biến giá các hàng hóa, dịch vụ khác và khả năng chuyển phần chi phí đầu vào tiết giảm thành mức giảm giá bán trên thị trường.
Áp lực lạm phát cuối năm vẫn hiện hữu
Nhận định về triển vọng giá cả những tháng cuối năm, bà Nguyễn Thu Oanh cho rằng, áp lực lạm phát vẫn còn khá rõ. Trước hết là rủi ro từ giá năng lượng và nguyên nhiên vật liệu thế giới trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, gián đoạn các tuyến vận tải và chi phí logistics còn cao.
Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và dịch vụ thường tăng vào dịp cuối năm có thể tạo thêm sức ép lên một số nhóm hàng hóa, dịch vụ. Biến động giá nguyên liệu nhập khẩu, tỷ giá và chi phí vận chuyển cũng có thể tiếp tục truyền dẫn vào giá thành sản xuất trong nước.
Dù vậy, vẫn có những yếu tố giúp hạn chế áp lực tăng giá. Nguồn cung hàng hóa trong nước nhìn chung được bảo đảm; công tác điều hành giá các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là xăng dầu và năng lượng, tiếp tục được thực hiện chủ động. Đồng thời, việc phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp ổn định thị trường có vai trò quan trọng trong hạn chế tác động bất lợi từ bên ngoài.
Trong bối cảnh áp lực lạm phát từ giá năng lượng, nhiên liệu và chi phí đầu vào vẫn hiện hữu, việc giảm thuế xăng và giá điện được kỳ vọng góp phần ổn định mặt bằng giá, giảm gánh nặng chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, để kiểm soát lạm phát hiệu quả trong những tháng cuối năm, cần tiếp tục phối hợp đồng bộ các chính sách điều hành, bảo đảm nguồn cung hàng hóa và ổn định thị trường.