Điện mặt trời nông nghiệp - giải pháp cho năng lượng sạch và sinh kế bền vững

Kết hợp điện mặt trời với sản xuất nông nghiệp đang trở thành hướng đi chiến lược của nhiều quốc gia trong quá trình chuyển dịch năng lượng xanh. Tại Việt Nam, mô hình điện mặt trời nông nghiệp không chỉ giúp tạo nguồn điện sạch mà còn nâng cao năng suất, đa dạng hóa sinh kế và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Làn sóng năng lượng sạch từ ruộng đồng Việt

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu năng lượng tăng nhanh, việc tìm kiếm mô hình phát triển bền vững là yêu cầu cấp thiết. Mô hình điện mặt trời nông nghiệp hay còn gọi là agrivoltaics đang được xem như giải pháp đột phá, kết hợp hai mục tiêu: Sản xuất năng lượng tái tạo và canh tác nông nghiệp trên cùng diện tích đất.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để ứng dụng và nhân rộng mô hình điện mặt trời nông nghiệp.
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để ứng dụng và nhân rộng mô hình điện mặt trời nông nghiệp.

Theo báo cáo của Newstrail (2025), thị trường điện mặt trời nông nghiệp toàn cầu đạt 5 tỷ USD năm 2023 và dự kiến tăng lên 21 tỷ USD vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 16%/năm. Sự bùng nổ này phản ánh xu hướng tất yếu khi quỹ đất canh tác ngày càng thu hẹp, trong khi nhu cầu năng lượng sạch và an ninh lương thực cùng tăng.

Các quốc gia như Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc đã ban hành chính sách tích hợp, cho phép lắp đặt pin mặt trời trên đất nông nghiệp nhưng phải đảm bảo tỷ lệ che phủ, đồng thời hỗ trợ tín dụng carbon, kỹ thuật và bảo hiểm rủi ro cho nông dân.

Tại Việt Nam, ngày 9/9/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Hợp tác phát triển Đức (GIZ) khởi động Dự án “Canh tác nông nghiệp kết hợp điện mặt trời cho nông thôn Việt Nam”. Dự án đặt mục tiêu triển khai ít nhất 10 mô hình thí điểm giai đoạn 2025 - 2027, tập trung tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, các vùng có bức xạ mặt trời cao nhất cả nước.

Theo Viện Kinh tế và Thể chế Nông nghiệp (AMI), các mô hình thí điểm cho kết quả tích cực, nhiệt độ môi trường giảm 6 - 7°C dưới mái pin khi trồng nấm, 1 - 3°C trong chăn nuôi; vật nuôi giảm stress nhiệt, tăng năng suất và tiết kiệm chi phí thức ăn. Tại Khánh Hòa, mô hình “gà hạnh phúc” tăng lợi nhuận 20 - 30% so với cách nuôi thường. Ở Đắk Lắk, năng suất nấm tăng 15 - 20% nhờ vi khí hậu ổn định. Tại An Giang, mô hình nuôi cá tra kết hợp điện mặt trời nông nghiệp công suất 1 MWp giúp trang trại có thêm doanh thu hơn 2 tỷ đồng/năm từ bán điện mà không ảnh hưởng hoạt động nuôi cá.

Những kết quả này cho thấy, điện mặt trời nông nghiệp không chỉ là mô hình năng lượng, mà còn là giải pháp thích ứng khí hậu và gia tăng giá trị sản xuất. Các hệ thống pin mặt trời giúp giảm bức xạ trực tiếp, hạn chế bay hơi nước, giữ ẩm đất - yếu tố đặc biệt quan trọng với các vùng khô hạn như Ninh Thuận, Bình Thuận hay Tây Nguyên.

Từ thách thức đến triển vọng phát triển bền vững

Mô hình điện mặt trời nông nghiệp được đánh giá là có hiệu quả kinh tế cao khi có thể “nhân đôi lợi nhuận”, vừa thu từ năng lượng, vừa có nguồn thu từ sản xuất nông nghiệp. Theo Viện AMI, một hệ thống công suất 1 MWp có thể mang lại trên 2 tỷ đồng mỗi năm từ điện mặt trời, trong khi hoạt động nông nghiệp bên dưới mang về thêm từ 1 - 3 tỷ đồng/ha/năm, tùy loại hình sản xuất.

Không chỉ gia tăng thu nhập, các trang trại còn được hưởng lợi từ việc giảm chi phí điện, ổn định sản xuất ở vùng xa lưới và tạo việc làm cho lao động địa phương, đặc biệt là lao động nữ.

Ứng dụng mô hình điện mặt trời nông nghiệp trong sản xuất nấm mối tại HTX Tà Đảnh (huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang).
Ứng dụng mô hình điện mặt trời nông nghiệp trong sản xuất nấm mối tại HTX Tà Đảnh (huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang).

Tuy nhiên, để mô hình này thực sự phát triển, nhiều rào cản vẫn cần được tháo gỡ. Chi phí đầu tư ban đầu cao, ước tính khoảng 10 - 12 tỷ đồng cho 1 MWp khiến nông dân và hợp tác xã khó tiếp cận vốn. Bên cạnh đó, khung pháp lý về đất nông nghiệp đa mục đích vẫn chưa rõ ràng, khiến nhà đầu tư e dè. Nghị định 135/2024/NĐ-CP chỉ cho phép bán tối đa 20% sản lượng điện lên lưới, nên phần lớn mô hình hiện nay mới dừng lại ở quy mô tự sản - tự tiêu.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng, nếu có chính sách phù hợp, điện mặt trời nông nghiệp hoàn toàn có thể trở thành trụ cột của nông thôn mới xanh. Trước hết, cần hoàn thiện cơ chế tín dụng xanh, giúp người dân và hợp tác xã dễ dàng vay vốn ưu đãi để đầu tư hệ thống điện mặt trời. Các ngân hàng chính sách hoặc quỹ môi trường có thể tham gia hỗ trợ lãi suất, tương tự cách một số nước châu Âu đang làm.

Song song đó, Việt Nam cần xây dựng cơ sở khoa học về cây trồng - vật nuôi thích hợp dưới tấm pin. Kết quả khảo sát của Viện AMI cho thấy, những mô hình như trồng nấm, nuôi lươn, nuôi gà “hạnh phúc” hay trồng đinh lăng đều đạt hiệu quả cao nhờ đặc tính ưa bóng, nhu cầu nhiệt độ ổn định.

Tại HTX Tà Đảnh (An Giang), mô hình trồng nấm kết hợp điện mặt trời giúp giảm chi phí năng lượng 30% và tăng năng suất nấm 40%, mang lại doanh thu khoảng 1,5 tỷ đồng/năm từ bán điện. Đây được coi là ví dụ điển hình về nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng tối đa tài nguyên và giảm phát thải.

Một yếu tố quan trọng khác là kết nối giữa nhà đầu tư năng lượng và các đơn vị sản xuất nông nghiệp. Nếu có cơ chế hợp tác rõ ràng, hai bên có thể chia sẻ lợi ích, nhà đầu tư tận dụng đất nông nghiệp để phát triển năng lượng, còn nông dân có thêm nguồn thu ổn định. Theo đó, Viện AMI đề xuất hình thành nền tảng trực tuyến nhằm kết nối các doanh nghiệp điện mặt trời với hợp tác xã, qua đó mở ra các hình thức hợp tác như cho thuê hạ tầng, chia sẻ doanh thu hay phát triển chứng chỉ carbon.

Theo Quy hoạch điện VIII (Quyết định 500/QĐ-TTg, 2023), đến năm 2050, tỷ trọng điện mặt trời trong tổng nguồn điện Việt Nam dự kiến đạt trên 33%, trong đó khuyến khích các mô hình sản xuất - tiêu thụ tại chỗ ở khu vực nông thôn. Với ưu thế về bức xạ, quỹ đất và hạ tầng nông nghiệp quy mô lớn, Việt Nam đang có cơ hội trở thành quốc gia tiên phong trong khu vực về mô hình “điện - nông” kép. Nếu được đầu tư đồng bộ và quản lý minh bạch, điện mặt trời nông nghiệp không chỉ góp phần trung hòa carbon vào năm 2050 mà còn mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn xanh, thông minh và bền vững.

baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Từ “Bình dân học vụ số” đến động lực phát triển kinh tế

Từ “Bình dân học vụ số” đến động lực phát triển kinh tế

Không dừng ở phổ cập kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ, phong trào “Bình dân học vụ số” trong ngành ngân hàng trên địa bàn tỉnh đang từng bước tạo ra những thay đổi trong phương thức giao dịch, quản lý tài chính và tiếp cận các dịch vụ. Khi người dân làm chủ các tiện ích số, dòng vốn được quản lý minh bạch hơn, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, mở ra thêm cơ hội tham gia nền kinh tế số.

Trang bị kỹ năng cho đội ngũ “Người bản số”

Trang bị kỹ năng cho đội ngũ “Người bản số”

Sau đợt đào tạo, tập huấn, trang bị kiến thức, kỹ năng số, 1.200 “Người bản số” trên địa bàn tỉnh đã trở về địa phương và được kỳ vọng sẽ phát huy vai trò nòng cốt trong phổ cập kỹ năng số, giúp người dân từng bước sử dụng thành thạo các tiện ích phục vụ đời sống, sản xuất.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ về chuyển đổi số và quản lý trí tuệ nhân tạo

Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ về chuyển đổi số và quản lý trí tuệ nhân tạo

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, ngày 12/11, sau phiên chất vấn nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính, Quốc hội tiến hành chất vấn nhóm vấn đề thứ hai thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trực tiếp trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội.

Để kích hoạt VNeID mức độ 2 không còn là bài toán khó ở vùng cao

Để kích hoạt VNeID mức độ 2 không còn là bài toán khó ở vùng cao

Địa hình cách trở, trình độ tiếp cận công nghệ còn hạn chế khiến việc kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2 ở một số địa bàn vùng cao gặp không ít khó khăn. Bằng những cách làm linh hoạt, sát cơ sở, Công an tỉnh đang từng bước tháo gỡ vướng mắc, đưa tiện ích số đến gần hơn với người dân.

Kinh tế số từ những việc làm thiết thực

Kinh tế số từ những việc làm thiết thực

Không chỉ hiện diện trong những nền tảng công nghệ hiện đại, kinh tế số đang từng bước đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội ở Lào Cai. Những thay đổi thiết thực đang mở ra phương thức phát triển mới cho nền kinh tế địa phương.

Người bản số - Cầu nối chuyển đổi số ở Phong Dụ Thượng

Người bản số - Cầu nối chuyển đổi số ở Phong Dụ Thượng

Ở xã vùng cao Phong Dụ Thượng, việc sử dụng các tiện ích số còn là trở ngại đối với nhiều người dân, nhất là người cao tuổi, người chưa quen dùng điện thoại thông minh. Bằng sự kiên trì và cách hướng dẫn gần gũi, những “người bản số” đang giúp bà con từng bước làm quen với công nghệ, ứng dụng vào cuộc sống.

“4 rõ” ở xã Việt Hồng - khi thước đo cán bộ bằng sản phẩm thực tế

“4 rõ” ở xã Việt Hồng - khi thước đo cán bộ bằng sản phẩm thực tế

Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Việt Hồng triển khai phương châm “4 rõ”: Giao việc, theo dõi, kiểm tra, đánh giá; gắn với ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành. Cách làm này đang tạo ra luồng sinh khí mới, xóa bỏ tư duy “tròn vai”, lấy sản phẩm thực tế và sự hài lòng của người dân làm thước đo cao nhất đối với mỗi cán bộ, công chức.

Hội thảo thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao công nghệ trong doanh nghiệp Lào Cai

Hội thảo thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao công nghệ trong doanh nghiệp Lào Cai

Sáng 11/11, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh phối hợp với Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam tổ chức Hội thảo “Ứng dụng và chuyển giao công nghệ - động lực đổi mới và phát triển doanh nghiệp Lào Cai”, nhằm kết nối nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp với các giải pháp khoa học, công nghệ có tính ứng dụng thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Đưa kiến thức an toàn số đến với người dân

Đưa kiến thức an toàn số đến với người dân

Việc triển khai khóa học trực tuyến “An toàn số” là bước đi mang tính chiến lược, không chỉ trang bị lá chắn bảo mật tài sản trực tuyến cho người dân mà còn góp phần quan trọng vào công cuộc thu hẹp khoảng cách số và bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên địa bàn toàn tỉnh.

KPI - từ giao việc đến đo lường hiệu quả công vụ

KPI - từ giao việc đến đo lường hiệu quả công vụ

Tại Lào Cai, việc triển khai thí điểm phần mềm đánh giá cán bộ, công chức theo chỉ số đo lường hiệu quả công việc từng bước đưa các tiêu chí định lượng vào quản lý công vụ, tạo cơ sở xác định rõ trách nhiệm và đo lường hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của từng cá nhân.

fb yt zl tw