Bên cạnh những tiện ích to lớn mà công nghệ số mang lại là sự gia tăng đáng lo ngại của các luồng thông tin xấu độc, tin giả, tin sai sự thật, các hành vi lệch chuẩn văn hóa, xâm hại thuần phong mỹ tục, tác động trực tiếp đến an ninh văn hóa, trật tự xã hội và nền tảng tư tưởng của Đảng. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp bách phải chủ động xây dựng những “vùng xanh văn hóa” trên không gian mạng. Đây không chỉ là môi trường an toàn cho người dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên, mà còn là “lá chắn” tư tưởng vững chắc, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và tạo nền tảng phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Lào Cai là tỉnh vùng cao, biên giới có vị trí đặc biệt quan trọng, với 49 dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc đều mang đậm bản sắc văn hóa riêng, góp phần hình thành kho tàng văn hóa phong phú, đa dạng.
Song, trước làn sóng xâm nhập văn hóa và sự nhiễu loạn của thông tin tiêu cực trên không gian mạng, nhiều giá trị đang đứng trước nguy cơ mai một. Do đó, việc xây dựng “vùng xanh văn hóa” trên mạng xã hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Ở chiều tích cực, không gian mạng đã trở thành “cầu nối” quảng bá hình ảnh văn hóa, các sản phẩm, dịch vụ du lịch, nông sản, lễ hội… ra thị trường trong nước và quốc tế. Xây dựng “vùng xanh văn hóa” giúp nâng cao uy tín, thương hiệu địa phương, thu hút đầu tư, phát triển du lịch bền vững, tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc, góp phần giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Những năm qua, nhiều bạn trẻ Lào Cai đã dần trở thành những “đại sứ số” trên mạng xã hội. Nhiều bạn trẻ đã chủ động làm video về hướng dẫn mặc trang phục truyền thống, sử dụng nhạc cụ, giới thiệu nghi lễ của dân tộc mình, các sản phẩm đặc trưng của địa phương, chia sẻ câu chuyện văn hóa qua các trang mạng xã hội như: Tiktok, Facebook, YouTube… góp phần khơi dậy niềm tự hào và lan tỏa rộng rãi nét đẹp văn hóa của dân tộc mình tới bạn bè trong và ngoài nước.
Điển hình như Tiktoker Chảo Thị Yến, người Dao tuyển ở xã Bát Xát. Với những video ngắn, hài hước, chia sẻ nhiều nét văn hóa đặc sắc của người Dao tuyển như lá tắm người Dao, hành trình kiếm mật ong khoái rừng, cách người Dao giải rượu, sự kỳ diệu của sắn dây rừng... đã “biến” Chảo Yến trở thành hot Tiktoker sở hữu lượng theo dõi “khủng”, những video triệu view. Đến nay, kênh TikTok của Yến có hơn 87.700 người theo dõi và hơn 1,7 triệu người yêu thích.
Hay cô gái Bàn Thị Duyên, người dân tộc Dao đỏ ở Châu Quế Hạ với kênh TikTok và Facebook mang tên “Cô gái Dao đỏ”, đăng những video mộc mạc giới thiệu về cuộc sống thường ngày, các phong tục tập quán của người Dao đỏ, về cây quế, các sản phẩm từ quế của gia đình, bà con trong xã. Sự chân thật, mộc mạc cùng năng lượng tích cực được chị truyền tải qua những video đã thu hút sự quan tâm của cộng đồng mạng.
Kênh TikTok “Cô gái Dao đỏ” đã có hơn 144.900 người theo dõi và 3,5 triệu lượt thích, Facebook nhận được hơn 343.000 lượt theo dõi.
Bàn Thị Duyên chia sẻ: “Em làm các clip ngắn về bản sắc địa phương không chỉ là một trào lưu, mà từ tình yêu quê hương. Động lực lớn nhất thúc đẩy em chính là niềm tự hào dân tộc và khao khát được làm “đại sứ văn hóa” cho chính vùng đất mình sinh ra”.
Những câu chuyện thành công của Chảo Thị Yến, Bàn Thị Duyên và nhiều bạn trẻ khác ở Lào Cai là minh chứng rõ ràng cho thấy sức sáng tạo, nhạy bén của thanh niên trong việc tận dụng các nền tảng số để phát triển kinh tế, quảng bá văn hóa. Họ không chỉ tìm được con đường khởi nghiệp cho bản thân mà còn tạo ra sinh kế mới, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân trên chính mảnh đất quê hương mình.
Thanh niên luôn là lực lượng xung kích, sáng tạo, tình nguyện, đi đầu trong các phong trào hành động cách mạng, xây dựng quê hương giàu đẹp, văn minh, hiện đại. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, một bộ phận thanh thiếu niên chưa hiểu sâu về văn hóa dân tộc mình, thậm chí chạy theo các trào lưu lệch chuẩn trên mạng xã hội, xâm hại thuần phong mỹ tục, dẫn đến nguy cơ mai một các giá trị truyền thống.
Tình trạng “nghiện” mạng xã hội, sự lan truyền nhanh chóng của các nội dung “rác”, tin giả, tin xuyên tạc, tác động tiêu cực đến an ninh văn hóa, trật tự xã hội và nền tảng tư tưởng của Đảng. Đặc biệt, với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, công nghệ deepfake, các sản phẩm giả mạo ngày càng tinh vi, khó nhận diện, ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức, lối sống, giá trị văn hóa của giới trẻ.
Anh Đồng Mạnh Linh - Phó Bí thư Tỉnh đoàn cho biết: Thế hệ trẻ có vai trò nòng cốt trong xây dựng “vùng xanh văn hóa” trên mạng xã hội. Với vai trò xung kích, họ chính là những “đại sứ số” góp phần quảng bá bản sắc dân tộc đến bạn bè trong và ngoài nước.
Thời gian tới, Tỉnh đoàn tiếp tục nâng cao năng lực số và hiểu biết văn hóa cho thanh niên; xây dựng hệ sinh thái nội dung số mang bản sắc Lào Cai; phát triển mạng lưới “đại sứ số” văn hóa; hỗ trợ khởi nghiệp số gắn với văn hóa bản địa; tạo lập cơ chế phối hợp và bảo vệ “vùng xanh văn hóa” mà trọng tâm là cơ chế phối hợp giữa đoàn thanh niên - công an - truyền thông, để giám sát, xử lý nội dung xấu độc.
Xây dựng “vùng xanh văn hóa” trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ bản sắc dân tộc, mà còn là cơ hội để thế hệ trẻ Lào Cai khẳng định vai trò tiên phong trong kỷ nguyên số. Khi mỗi bạn trẻ trở thành một “đại sứ số”, văn hóa địa phương sẽ được làm mới bằng công nghệ, lan tỏa mạnh mẽ tới cộng đồng trong và ngoài nước. Đó chính là con đường để Lào Cai vừa gìn giữ di sản, vừa tạo sinh kế bền vững, từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm du lịch văn hóa - sinh thái - thông minh của vùng Tây Bắc.