Vẻ đẹp qua từng khung hình
Trong suốt chiều dài phát triển, điện ảnh Việt Nam đã không ít lần ghi dấu ấn trên bản đồ nghệ thuật thế giới. Từ những bộ phim thời chiến như “Cánh đồng hoang” (giải Bông sen vàng, Huy chương vàng Liên hoan phim Moskva 1980) hay “Bao giờ cho đến tháng Mười” (lọt top 18 phim châu Á xuất sắc nhất mọi thời đại do CNN bình chọn), hình ảnh đất nước Việt Nam kiên cường, giàu tình người đã chạm đến trái tim khán giả quốc tế.
Bước vào giai đoạn đổi mới, phim Việt dần hướng đến đời sống đương đại với những tác phẩm giàu chất thơ và đậm bản sắc quê hương. Bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” của Victor Vũ, chuyển thể từ truyện dài của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, không chỉ thành công tại phòng vé mà còn khiến khán giả nước ngoài say mê cảnh sắc bình dị, xanh mướt của Phú Yên.
Hay như bộ phim “Đêm tối rực rỡ” của đạo diễn người Mỹ Aaron Toronto và bộ phim “Tro tàn rực rỡ” của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên. Điểm chung của 2 bộ phim này là đều đưa nhiều dấu ấn bản địa vào bối cảnh diễn ra chuyện phim. Bộ phim“Đêm tối rực rỡ”lấy bối cảnh là một đám tang kiểu miền Nam. Trong tang lễ, những vị khách đến tiễn đưa người đã khuất được “thưởng thức” những màn biểu diễn giải trí. Trong khi đó, bộ phim “Tro tàn rực rỡ” tái hiện đời sống sông nước miền Tây độc đáo. Nhà làm phim đã chăm chút, kỳ công đưa vào nhiều hình ảnh, chi tiết mang dấu ấn bản địa như hình ảnh những đứa trẻ con nhảy cầu khỉ tắm sông, nghề đáy hàng khơi…
Không chỉ nghệ thuật, điện ảnh còn gắn liền với du lịch. Sau khi bộ phim “Kong: Đảo đầu lâu” chọn Ninh Bình, Hạ Long làm bối cảnh, lượng khách du lịch quốc tế đến những địa phương này tăng mạnh. Dù phim do Hollywood sản xuất, nhưng tác động đến quảng bá hình ảnh Việt Nam là không thể phủ nhận. Điều đó cho thấy, chỉ cần một khung hình đẹp cũng có thể trở thành lời mời gọi du khách bốn phương.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Tình - nguyên Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ VHTTDL) cho rằng, điện ảnh Việt Nam thực sự là một lĩnh vực công nghiệp giải trí có vai trò và ý nghĩa hết sức quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam. Ra đời trong khói lửa của các cuộc chiến tranh giành độc lập và thống nhất Tổ quốc cũng như trong công cuộc xây dựng phát triển đất nước, nhất là trong bối cảnh vươn mình của đất nước hôm nay, điện ảnh Việt Nam đã luôn luôn hoàn thành xuất sắc sứ mệnh và nhiệm vụ của mình trong việc góp phần giới thiệu hình ảnh vô cùng tươi đẹp của đất nước, con người Việt Nam và bản sắc văn hóa Việt Nam độc đáo, đa sắc màu với thế giới. Qua đó, góp phần thúc đẩy quan hệ giao lưu hợp vì hòa bình, hữu nghị và phát triển bền vững giữa Việt Nam với cộng đồng quốc tế.
Cần chiến lược dài hơi
Dù tiềm năng lớn, nhưng để điện ảnh thực sự trở thành công cụ quảng bá văn hoá, Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm. Thực tế cho thấy, số lượng phim Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế còn hạn chế, phần lớn mới dừng lại ở việc tham gia các liên hoan phim, ít có tác phẩm được phát hành rộng rãi. Nguyên nhân đến từ kịch bản chưa khai thác sâu giá trị văn hoá, khâu sản xuất còn manh mún, thiếu nguồn vốn lớn và nhân lực được đào tạo bài bản.
Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, khi Hàn Quốc, Thái Lan hay Nhật Bản đã biến phim ảnh thành “cẩm nang du lịch” và công cụ khẳng định thương hiệu quốc gia, Việt Nam cần một chiến lược bài bản hơn. Theo các chuyên gia, Nhà nước nên tiếp tục có chính sách hỗ trợ điện ảnh, từ quỹ đầu tư sản xuất đến đào tạo nguồn nhân lực. Doanh nghiệp, đặc biệt là các hãng phim tư nhân, cần mạnh dạn đầu tư vào kịch bản khai thác bản sắc văn hoá một cách sáng tạo, hấp dẫn mà vẫn gần gũi với thị hiếu quốc tế.
Theo Thạc sĩ Huỳnh Công Khôi Nguyên - Giám đốc Nhà văn hóa Điện ảnh tại thành phố Hồ Chí Minh, để điện ảnh Việt Nam thực hiện tốt hơn nữa sứ mệnh là nhịp cầu kết nối, lan tỏa sâu rộng giá trị văn hóa dân tộc theo định hướng “quốc tế hóa bản sắc văn hóa Việt Nam”, cần bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách về điện ảnh là nền tảng. Nâng cao chất lượng tác phẩm phim truyện điện ảnh khai thác sâu đề tài văn hóa Việt Nam với trọng tâm là nâng chất tầm văn hóa của những người làm phim. Đồng thời, đa dạng hóa hoạt động phát hành và phổ biến phim nhằm khai thác tối đa giá trị tác phẩm điện ảnh và để phim nhanh chóng tiếp cận được đông đảo người xem trên mọi phương tiện, nền tảng có thể, đồng thời tiếp tục tăng cường sự hiện diện của phim Việt Nam trên trường quốc tế.
Như vậy, muốn quảng bá văn hóa Việt bằng điện ảnh, cần sự chung tay của nhiều phía: chính sách hỗ trợ từ nhà nước, sự dấn thân của giới làm phim, sự đồng hành của doanh nghiệp và sự ủng hộ từ công chúng. Khi hội tụ đủ yếu tố, điện ảnh Việt Nam hoàn toàn có thể toả sáng, trở thành “tấm hộ chiếu văn hóa” giàu sức nặng trong hành trình hội nhập quốc tế.
