Đi tìm vẻ đẹp của chiếc khăn rằn

Cả đời gắn bó với chiếc khăn rằn, tình yêu đó cũng thôi thúc soạn giả Nhâm Hùng - nguyên Phó Giám đốc Nhà hát Tây Đô, viết tới 31 đầu sách, trong đó cuốn sách “Văn hoá khăn rằn”.

Ông Nhâm Hùng.

PV: Thưa ông, bắt nguồn từ đâu mà ông muốn nghiên cứu sâu về chiếc khăn rằn của người dân Nam Bộ?

Soạn giả Nhâm Hùng: Tôi sinh ra ở Cần Thơ, gắn bó với chiếc khăn rằn từ nhỏ. In đậm trong tôi vẫn là hình ảnh chiếc khăn quàng trên cổ các bà, các mẹ. Là mẹ tôi mỗi buổi ra đồng, trong cái nắng gắt oi ả của miền Tây, lúc ngồi nghỉ trưa bà đều đưa chiếc khăn lên chặm mồ hôi. Là ba tôi đội khăn rằn chèo xuồng, lái ghe trong ráng chiều rực rỡ... Không biết tự bao giờ, khăn rằn đã trở thành nét đẹp văn hóa trên trang phục của mỗi người dân miền sông nước Đồng bằng sông Cửu Long.

Rồi những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, khăn rằn theo chân chiến sĩ đi qua các chiến dịch. Cách mạng thành công, khăn theo người chiến sĩ về làng, đẹp bừng lên trong lao động sản xuất và hồn hậu trong cuộc sống thời bình.

Xã hội ngày càng phát triển, cứ ngỡ khăn rằn sẽ dần bị quên lãng, nhưng không, giờ đây những chiếc khăn rằn đã được thổi vào hơi thở mới, trẻ trung, năng động trong nhịp sống đương đại. Cùng với áo bà ba và nón lá, chiếc khăn rằn kết nên mối duyên lành gắn bó với người phương Nam hàng trăm năm qua.

Với cá nhân tôi, chiếc khăn rằn không chỉ là vật dụng thông thường mà nó còn mang giá trị văn hóa sâu sắc, không chỉ sử dụng với người Nam Bộ mà trong nhiều lĩnh vực đời sống. Tính văn hóa lan tỏa rộng khắp, và dù cách tân hay cổ điển, chiếc khăn rằn Nam Bộ vẫn luôn là một hình ảnh đẹp, biểu trưng cho sự nồng hậu, nghĩa tình, chất phác của người dân Nam Bộ.

Trưng bày khăn rằn tại Trường Đại học FPT Cần Thơ.
Trưng bày khăn rằn tại Trường Đại học FPT Cần Thơ.

Chiếc khăn rằn giờ không chỉ hiện diện trong đời sống người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long, mà còn lên sàn diễn thời trang, theo chân các vị chính khách ra nước ngoài, tại các diễn đàn, hội nghị quan trọng. Ông cảm nhận thế nào về việc này?

- Tôi thấy mừng và tự hào. Nhất là mới đây, tại diễn đàn Nông dân quốc gia lần thứ IX năm 2024, một hình ảnh vô cùng đặc biệt có lẽ không chỉ với riêng tôi mà với rất nhiều người dân Nam Bộ, đó là khi hai vị chủ trì diễn đàn - Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cùng quàng trên cổ chiếc khăn rằn.

Mặc dù khi chia sẻ với mọi người, Bộ trưởng Bộ NNPTNT Lê Minh Hoan có lý giải về thông điệp đeo chiếc khăn rằn bởi đó chính là hình ảnh của người nông dân, đại diện cho người nông dân - những hình ảnh vô cùng thân quen với chúng ta, cũng là vật dụng mà người nông dân sử dụng hàng ngày trong cuộc sống, trong lao động. Và ông chọn chiếc khăn rằn để nhắc nhở rằng người nông dân luôn luôn là chủ thể trong mục tiêu phát triển kinh tế nói chung, trong phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn nói riêng… Nhưng với riêng tôi, hình ảnh đó thân thương và gần gũi vô cùng. Nó như nhân lên tình yêu quê hương, đất nước mình.

Được biết, ông vừa làm cố vấn cho nhóm sinh viên Trường Đại học FPT Cần Thơ tổ chức chương trình triển lãm và trình diễn thời trang “Rằn”?

- Làm việc với các bạn trẻ rất thoải mái, họ trẻ trung, năng động và đáng yêu. Mặc dù cuộc sống hôm nay đổi thay rất nhiều, trang phục thời trang cũng vậy, có rất nhiều thứ để người trẻ lựa chọn. Nhưng thật mừng là họ vẫn dành nhiều tình yêu cho văn hóa truyền thống, cho chiếc khăn rằn. Qua ngôn ngữ thời trang, chiếc khăn rằn không chỉ là vật dụng dùng để choàng hay quấn cổ, đội đầu, mà trở nên đa dụng và hiện đại. Đó cũng chính là chất xúc tác để tôi cho ra mắt cuốn sách thứ 31 “Văn hóa khăn rằn”.

Thú thật, nhìn bọn trẻ chau chuốt từng nếp khăn, từng màu chỉ, hào hứng phối khăn rằn với các trang phục để trình diễn… tôi đã rất xúc động. Tôi luôn nói với mọi người là bất cứ trường đại học nào muốn mời tôi về nói chuyện về văn hóa khăn rằn, tôi đều sẵn sàng. Mục đích của tôi chỉ là làm thế nào lan tỏa và nhân lên những nét văn hóa đẹp đó trong cuộc sống hàng ngày.

Tôi rất mừng vì khăn rằn đang chuyển từ giá trị truyền thống kết hợp với những giá trị hiện đại. Và tôi tin sức sống của khăn rằn sẽ còn mãi, như là một biểu tượng văn hóa rất đẹp của vùng sông nước Cửu Long.

Trân trọng cảm ơn ông!

Trước đây, khăn rằn được dệt thủ công bằng tay, nên tạo họa tiết caro, là họa tiết đơn giản, dễ dệt nhất. Về sau, bên cạnh dệt thủ công đã xuất hiện những khung dệt máy. Ngoài 2 màu sắc trắng - đen truyền thống thì khăn rằn ngày nay còn được dệt phối bằng những màu lạ mắt, tinh tế như: hồng - trắng, đen - đỏ, xanh - hồng… Khi đi du lịch miền Tây, người ta vẫn không quên mua về một chiếc khăn rằn làm quà.

Theo daidoanket.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Tối 21/11, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Hà tổ chức Hội thi văn nghệ quần chúng “Âm vang bản sắc cao nguyên” trong khuôn khổ Festival mùa Đông năm 2026. Hội thi mang đến không gian nghệ thuật đặc sắc, giàu cảm xúc, tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc ở Bắc Hà.

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Một ngày dành riêng cho văn hóa mang theo kỳ vọng về những giá trị sẽ được bồi đắp, giữ gìn trong nhiều thế hệ. Khi ngày 24/11 trở thành Ngày Văn hóa Việt Nam, điều cần suy ngẫm là làm sao để sự trân trọng, gìn giữ và trao truyền văn hóa dân tộc được chuyển hóa thành cách ứng xử, sức sáng tạo, nguồn lực to lớn góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Văn hóa Việt Nam, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và quảng bá các hoạt động hưởng ứng, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Thông qua các hoạt động từ cơ sở đến cấp tỉnh, địa phương hướng tới khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc, đồng thời quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai đến với du khách.

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, dậm Then và câu khắp Nôm của dân tộc Tày xã Chấn Thịnh vẫn được giữ gìn và trao truyền qua nhiều thế hệ. Góp phần làm nên sức sống ấy là tâm huyết của các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Xòe và thực hành nghi lễ Then, Khắp Nôm xã Chấn Thịnh. Họ đang “giữ hồn” điệu xòe và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống mới.

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Sáng 20/11, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tổng kết, trao Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư năm 2026. Tại giải năm nay, tỉnh Lào Cai có 2 tác phẩm được vinh danh.

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, với thông điệp “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, các nhà hát, đơn vị nghệ thuật thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng loạt tổ chức nhiều chương trình biểu diễn, giới thiệu những tác phẩm sân khấu đặc sắc tới công chúng.

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tối 19/11, Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái tổ chức chương trình nghệ thuật với chủ đề “Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân”.

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

fb yt zl tw