Bên cạnh Sa Pa giữ vai trò trung tâm du lịch quốc tế, hành lang phía Tây gồm Văn Yên - Nghĩa Lộ - Suối Giàng - Trạm Tấu - Tú Lệ - Mù Cang Chải đang hội tụ nhiều lợi thế để trở thành "Vành đai Wellness" - cực tăng trưởng mới dựa trên sức khỏe, thiên nhiên và văn hóa bản địa.
Trong hơn 10 năm qua, du lịch wellness (du lịch chăm sóc sức khỏe) đã trở thành một trong những phân khúc tăng trưởng nhanh nhất của ngành du lịch toàn cầu. Du khách hiện đại không chỉ tìm kiếm một điểm đến để nghỉ ngơi, mà mong muốn được phục hồi thể chất, cân bằng tinh thần, tái tạo năng lượng và kết nối sâu sắc hơn với thiên nhiên.
Xu hướng này đã tạo nên thành công của Bali với yoga, thiền và lối sống hòa hợp thiên nhiên; của Chiang Mai với retreat, detox (du lịch nghỉ dưỡng kết hợp chữa lành) và văn hóa phương Đông; của Jeju với mô hình trị liệu dựa trên thiên nhiên, rừng và khí hậu biển; hay của các vùng onsen Nhật Bản như Kusatsu, Beppu, Hakone với hệ sinh thái nghỉ dưỡng khoáng nóng nổi tiếng toàn cầu.
Điểm chung của những điểm đến này không ở các công trình nhân tạo hay hạ tầng đồ sộ, mà ở khả năng chuyển hóa tài nguyên tự nhiên và văn hóa bản địa thành những trải nghiệm sức khỏe có giá trị cao. Đó cũng chính là điều mà phía Tây Lào Cai đang sở hữu.
Không nhiều địa phương có thể đồng thời hội tụ nguồn khoáng nóng tự nhiên, khí hậu mát mẻ, rừng nguyên sinh, vùng dược liệu phong phú, ruộng bậc thang kỳ vĩ cùng kho tàng tri thức chăm sóc sức khỏe của đồng bào dân tộc như ở các địa phương khu vực phía Tây Lào Cai. Quan trọng hơn, các nguồn lực ấy không tồn tại rời rạc mà có khả năng bổ trợ lẫn nhau để hình thành một hành trình wellness hoàn chỉnh.
Văn Yên được biết đến là vùng quế lớn nhất Việt Nam với hệ sinh thái dược liệu và tri thức sử dụng thảo dược của đồng bào Dao, Tày, Mông. Đây là nền tảng để phát triển các liệu pháp trị liệu tự nhiên như xông hơi thảo dược, tắm lá thuốc, massage tinh dầu, thiền giữa rừng quế hay các chương trình chăm sóc sức khỏe kết hợp y học bản địa.
Nghĩa Lộ và không gian văn hóa Mường Lò lại mang đến một khía cạnh khác của wellness hiện đại là chữa lành cảm xúc và kết nối cộng đồng. Nghệ thuật xòe Thái, kiến trúc nhà sàn, nhịp sống chậm, ẩm thực truyền thống và cảnh quan đồng lúa tạo nên môi trường lý tưởng cho các trải nghiệm sống chậm, đạp xe, đi bộ, thiền và tái tạo năng lượng tinh thần.
Suối Giàng sở hữu khí hậu quanh năm mát mẻ cùng những cây chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi ở độ cao gần 1.400 m. Nếu Nhật Bản có trà đạo như một liệu pháp cân bằng nội tâm thì Suối Giàng hoàn toàn có thể phát triển các sản phẩm thiền trà, retreat, detox bằng trà Shan tuyết và các chương trình chăm sóc sức khỏe gắn với lối sống chậm giữa biển mây Tây Bắc.
Trạm Tấu và Tú Lệ là trung tâm của các giá trị khoáng nóng. Các nguồn khoáng tự nhiên chất lượng cao cùng cảnh quan nguyên sơ tạo điều kiện phát triển hệ sinh thái hydrotherapy (hệ sinh thái thủy trị liệu), spa khoáng nóng, phục hồi chức năng, nghỉ dưỡng dài ngày và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Nếu Nhật Bản xây dựng được thương hiệu toàn cầu dựa trên văn hóa onsen, thì Trạm Tấu và Tú Lệ hoàn toàn có thể trở thành "vùng onsen của Việt Nam".
Trong khi đó, Mù Cang Chải với khí hậu trong lành, không gian yên tĩnh và danh thắng ruộng bậc thang nổi tiếng thế giới là điều kiện lý tưởng cho các sản phẩm retreat, tắm rừng, trekking chữa lành, thiền và nghỉ dưỡng cao cấp giữa thiên nhiên nguyên bản.
Sự xuất hiện của các dự án như Le Champ Tú Lệ hay Garrya Mù Cang Chải cho thấy thị trường đã bắt đầu nhận diện tiềm năng này và khẳng định khả năng tiếp cận phân khúc khách wellness cao cấp quốc tế.
Hai mươi năm trước, Bali chưa phải là trung tâm wellness hàng đầu thế giới như hiện nay. Chiang Mai cũng chưa được biết đến như thủ phủ retreat của Đông Nam Á. Thành công của họ đến từ việc lựa chọn một định vị rõ ràng và kiên trì đầu tư vào hệ sinh thái sản phẩm thay vì chạy theo tăng trưởng đại trà.
Nếu Bali có yoga giữa rừng nhiệt đới, Chiang Mai có retreat và detox giữa núi đồi, Jeju có trị liệu từ thiên nhiên và các vùng onsen Nhật Bản có khoáng nóng, thì phía Tây Lào Cai lại sở hữu đồng thời tất cả những yếu tố đó - khoáng nóng, dược liệu, rừng nguyên sinh, trà cổ thụ, văn hóa bản địa và cảnh quan núi non đặc sắc.
Ít nơi tại châu Á có thể hội tụ cùng lúc nhiều lớp tài nguyên wellness như vậy trong bán kính di chuyển chỉ vài giờ đồng hồ. Đây không đơn thuần là lợi thế du lịch mà là cơ hội để hình thành thương hiệu điểm đến có khả năng cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế.
Định vị Vành đai Wellness phía Tây không nhằm tạo ra sự cạnh tranh với Sa Pa mà hướng tới việc hình thành hai cực phát triển bổ trợ cho nhau. Sa Pa tiếp tục là biểu tượng của du lịch núi, khám phá và nghỉ dưỡng quốc tế; trong khi hành lang phía Tây trở thành biểu tượng của nghỉ dưỡng, phục hồi và hạnh phúc.
Một bên tạo ra quy mô khách; một bên tạo ra giá trị gia tăng cao. Một bên là trải nghiệm khám phá; một bên là trải nghiệm chữa lành. Sự bổ trợ đó sẽ giúp Lào Cai mở rộng thị trường khách, kéo dài thời gian lưu trú, giảm áp lực quá tải cho Sa Pa và nâng cao giá trị kinh tế trên mỗi du khách.
Trong cuộc cạnh tranh giữa các điểm đến hiện nay, lợi thế không còn ở việc sở hữu nhiều tài nguyên hơn mà ở khả năng kể một câu chuyện khác biệt và tạo ra những trải nghiệm không thể thay thế.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, wellness cần được xác định là một trụ cột chiến lược trong quy hoạch phát triển du lịch của Lào Cai; hạ tầng kết nối giữa Sa Pa và hành lang phía Tây cần được ưu tiên đầu tư; đồng thời cần xây dựng thương hiệu quốc tế cho "Vành đai Wellness phía Tây Lào Cai" gắn với các tiêu chuẩn toàn cầu về nghỉ dưỡng, trị liệu và chăm sóc sức khỏe.
Nếu làm được điều đó, phía Tây Lào Cai sẽ không chỉ là điểm đến mới của Việt Nam. Đó có thể sẽ là Bali của vùng núi Đông Nam Á, là Chiang Mai của Việt Nam, là vùng onsen giữa đại ngàn Tây Bắc và xa hơn là một trong những trung tâm wellness mới của châu Á và thế giới.
Khi Sa Pa là biểu tượng của du lịch núi và khám phá, thì Vành đai Wellness phía Tây hoàn toàn có thể trở thành biểu tượng của nghỉ dưỡng, phục hồi và hạnh phúc của du lịch Lào Cai - nơi đang định vị là Trung tâm Du lịch 4 mùa của cả nước.
Trình bày: Thanh Ba
