Cảnh giác với hành vi lợi dụng thông tin tuyển quân để lừa đảo​​​​​​​

Thời gian gần đây, công an một số địa phương cảnh báo về việc xuất hiện tình trạng một số đối tượng tội phạm sử dụng công nghệ cao, lợi dụng quy định về tạm hoãn, miễn gọi nhập ngũ trong nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ công an nhân dân để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Quy định khám tuyển nghĩa vụ quân sự rất chặt chẽ

Để thực hiện hành vi này, các đối tượng nhắm vào tâm lý mong muốn được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự của thanh niên đang theo học đại học, cao đẳng và sự thiếu hiểu biết của một số gia đình về quy trình, thủ tục tuyển quân.

Thủ đoạn các đối tượng thường sử dụng là giả danh cán bộ Ban chỉ huy quân sự hoặc cán bộ công an cơ sở, gọi điện cho gia đình có con em trong diện khám tuyển, hoặc đến tận nhà rồi đưa ra lời hứa “hỗ trợ làm hồ sơ tạm hoãn nhập ngũ”. Sau đó, chúng yêu cầu chuyển khoản các loại “phí xác minh hồ sơ”, “phí hoãn nghĩa vụ quân sự”; đồng thời đề nghị cung cấp CCCD, số tài khoản ngân hàng, mã OTP; hoặc dẫn dụ nạn nhân truy cập vào các đường link giả mạo như “Tra cứu lệnh gọi nhập ngũ”, “Tải giấy triệu tập điện tử” có chứa mã độc để chiếm đoạt tài sản.

Ngoài ra, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện nhiều hội, nhóm tự xưng là “tư vấn khám nghĩa vụ quân sự”, “bao đậu - bao rớt”, “dịch vụ lo hồ sơ”… Nhiều gia đình cả tin đã chuyển hàng chục triệu đồng và chỉ phát hiện bị lừa khi không nhận được giấy tờ hay xác nhận nào.

Theo cơ quan quản lý, thực chất đây các chiêu thức lừa đảo, nhằm đoạt thông tin cá nhân và tài sản, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ năm 2026, đồng thời tác động tiêu cực đến tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.

Theo các luật sư, việc tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ đã được pháp luật quy định rất chặt chẽ. Vì vậy, việc trốn, chạy thực hiện nghĩa vụ quân sự là không thể. Người đưa ra thông tin có thể chạy để “trốn, chạy” và người làm theo thông tin này là vi phạm pháp luật.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Đức Hùng, Giám đốc Công ty Luật TNHH Thiện Duyên phân tích, công tác khám tuyển nghĩa vụ quân sự được thực hiện theo quy định tại Điều 40 Luật Nghĩa vụ quân sự và Mục 1 Chương III Thông tư số 05/2023/TT-BQP được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 106/2025/TT-BQP của Bộ Quốc phòng. Do đó, việc “trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự” hoặc “gian dối trong khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự” đều là các hành vi bị nghiêm cấm và tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm, người vi phạm có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Về xử lý hành chính, luật sư Hùng phân tích, hành vi không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm tập trung sơ tuyển ghi trong quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ tham gia công an nhân dân của cấp có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng thì bị phạt tiền từ 3-5 triệu đồng. Đối với hành vi không nhận quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ tham gia công an nhân dân của cấp có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng thì bị phạt tiền từ 5-8 triệu đồng.

Hành vi không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm khám sức khỏe ghi trong quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân của cấp có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng thì bị phạt tiền từ 15-20 triệu đồng.

Cùng với đó, theo luật sư Hùng, nếu cá nhân, tổ chức có hành vi cản trở công dân nhận quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ tham gia công an nhân dân của cấp có thẩm quyền, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; không nhận quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ tham gia công an nhân dân của cấp có thẩm quyền mà không có lý do chính đáng thì bị phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng.

Có thể đi tù nếu trốn tránh thực hiện nghĩa vụ

Về mặt trách nhiệm hình sự, luật sư Hùng cũng cho hay, người nào không chấp hành đúng quy định của pháp luật về đăng ký nghĩa vụ quân sự, không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ, lệnh gọi tập trung huấn luyện, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “trốn tránh nghĩa vụ quân sự” theo Điều 332 Bộ Luật hình sự, với loại và mức hình phạt là phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến cao nhất là 5 năm tù.

Ngoài ra, các hành vi liên quan đến việc đưa hoặc nhận tiền, tài sản, hoặc lợi ích vật chất khác để trốn tránh nghĩa vụ quân sự còn có thể phạm vào các tội như: nhận hối lộ (Điều 354), đưa hối lộ (Điều 364) hoặc môi giới hối lộ (Điều 365) của Bộ luật Hình sự. Do đó, mọi công dân cần chấp hành nghiêm các quy định về nghĩa vụ quân sự, không được trốn tránh dưới bất kể hình thức nào, để tránh bị kẻ xấu lợi dụng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, hoặc phải chịu các chế tài nghiêm khắc của pháp luật.

Về phía cơ quan công an, công an các địa phương liên tục đưa ra khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác và thực hiện nghiêm các biện pháp như xác minh thông tin chính thức; mọi thông tin liên quan đến công tác tuyển quân đều được thông báo công khai bằng văn bản và hệ thống loa truyền thanh.

Cơ quan công an cũng yêu cầu người dân tuyệt đối không tin vào các thông báo qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội không chính thống. Người dân tuyệt đối không chuyển tiền, không cung cấp thông tin cá nhân, đặc biệt, không cung cấp số tài khoản, mã OTP hoặc các thông tin nhạy cảm cho bất kể ai. Cơ quan công an khẳng định, các cơ quan quân sự và công an không bao giờ yêu cầu chuyển tiền để xử lý hồ sơ nghĩa vụ quân sự.

Người dân cũng tuyệt đối không truy cập đường link lạ, tuyệt đối không nhấp vào liên kết, tải tệp đính kèm hoặc đăng nhập theo hướng dẫn từ tin nhắn/email không rõ nguồn gốc. Khi có nghi vấn, người dân cần liên hệ trực tiếp với Ban chỉ huy quân sự hoặc công an địa phương để xác minh, tránh bị lừa đảo.