Sự phát triển mạnh mẽ của các phương tiện giao thông điện đang mở ra xu hướng giao thông xanh tại tỉnh Lào Cai. Cùng với việc ngày càng nhiều người dân lựa chọn xe máy điện, ô tô điện để phục vụ nhu cầu đi lại, vấn đề phát triển hạ tầng trạm sạc đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, việc phát triển các trạm sạc cần được tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu sử dụng nhằm bảo đảm hiệu quả lâu dài.
Những năm gần đây, số lượng phương tiện điện trên địa bàn tỉnh có xu hướng tăng nhanh, đặc biệt tại các khu vực đô thị, trung tâm du lịch và các địa bàn có hoạt động thương mại sôi động. Điều này đặt ra yêu cầu phải hình thành mạng lưới trạm sạc đủ rộng để đáp ứng nhu cầu của người dân và du khách.
Là người thường xuyên sử dụng xe điện, anh Trần Văn Toàn, người dân phường Cam Đường cho biết: Hiện nay, lượng người sử dụng xe điện ngày càng tăng cao, do đó người dân rất mong muốn tỉnh và cơ quan chức năng sớm có quy hoạch các trạm sạc xe điện, nhất là tại các khu vực công cộng như bệnh viện, cửa khẩu hay các khu dịch vụ để đáp ứng nhu cầu phát triển.
Theo nhiều người dân, việc bố trí trạm sạc không chỉ cần đủ số lượng mà còn phải được phân bổ hợp lý theo nhu cầu thực tế. Nếu các điểm sạc tập trung quá nhiều ở một khu vực trong khi những nơi có nhu cầu cao lại thiếu sẽ gây lãng phí nguồn lực đầu tư.
Anh Mai Đức Quân, người dân phường Lào Cai chia sẻ: Nên có quy hoạch về khu vực cũng như khoảng cách các địa điểm lắp đặt trạm sạc điện, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân khi có nhu cầu sạc điện cho phương tiện.
Thực tế cho thấy, việc phát triển hạ tầng sạc điện tại Lào Cai không đơn thuần là lắp đặt thêm nhiều trạm sạc. Với đặc thù địa bàn rộng, địa hình chia cắt, khoảng cách giữa các trung tâm du lịch, khu công nghiệp, cửa khẩu và khu dân cư khá xa, nhu cầu sử dụng xe điện cũng phân bố không đồng đều giữa các khu vực. Có nơi, nhu cầu tập trung vào du lịch theo mùa, có nơi lại phát sinh chủ yếu tại khu dân cư, trường học, khu logistics hoặc cửa khẩu.
Đây cũng là một trong những khó khăn được các cơ quan chuyên môn của Sở Xây dựng tỉnh nhận diện trong quá trình xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng trạm sạc trên địa bàn tỉnh. Nếu không có quy hoạch phù hợp, việc đầu tư có thể dẫn đến tình trạng nơi cần thì thiếu, nơi có lại khai thác không hiệu quả.
Đặc biệt trong giai đoạn đầu khi số lượng phương tiện điện chưa thực sự đồng đều giữa các địa phương, hiệu quả đầu tư cần được đặt lên hàng đầu.
Thêm một bất cập được cơ quan chức năng chỉ ra đó là hệ thống cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư, quản lý, khai thác trạm sạc điện, điểm đổi pin hiện còn chưa thật sự đồng bộ, nhất là các nội dung về mô hình đầu tư trên đất công, cơ chế khai thác vị trí tại trụ sở công lập, cơ sở sự nghiệp, bãi đỗ xe, trường học, khu chung cư; quy định về giá dịch vụ sạc điện, giá dịch vụ đổi pin, cơ chế chia sẻ doanh thu, trách nhiệm vận hành, bảo trì, bảo hiểm, xử lý sự cố và quản lý sau đầu tư.
Do chưa có khung hướng dẫn rõ ràng, nhiều địa phương còn lúng túng khi tiếp nhận đề xuất của doanh nghiệp, chưa xác định được trình tự hỗ trợ cụ thể về địa điểm, mặt bằng, đấu nối điện, thủ tục đất đai, xây dựng, phòng cháy chữa cháy và các thủ tục liên quan.
Thực tế đã có một số doanh nghiệp, nhà đầu tư tại địa phương chủ động khảo sát, đề xuất phát triển trạm sạc, điểm đổi pin từ sớm nhưng chưa được hướng dẫn, hỗ trợ cụ thể để hoàn thiện hồ sơ và triển khai dự án, dẫn đến kéo dài thời gian chuẩn bị, làm giảm tính chủ động của khu vực tư nhân trong tham gia xã hội hóa hạ tầng giao thông xanh.
Nhằm đáp ứng xu hướng phát triển giao thông xanh, tỉnh Lào Cai đang xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng trạm sạc điện, điểm đổi pin giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, ưu tiên phát triển tại các khu vực có nhu cầu lớn tại các phường và khu vực cửa khẩu, các khu công nghiệp, trung tâm logistics và các tuyến hành lang du lịch trọng điểm…
Theo định hướng này, mạng lưới trạm sạc sẽ được phát triển theo từng cấp độ. Những khu vực có lưu lượng phương tiện lớn sẽ hình thành các hub sạc nhanh cho ô tô điện; các trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học, bến xe sẽ bố trí các điểm sạc công cộng; trong khi khu dân cư, điểm du lịch và khu vực cộng đồng sẽ phát triển các điểm sạc quy mô phù hợp. Cách làm này giúp tối ưu nguồn lực đầu tư và đáp ứng đúng nhu cầu của từng khu vực.
Một yếu tố quan trọng khác là khả năng đáp ứng của hệ thống điện. Theo ông Cao Hữu Cường - Phó Trưởng Điện lực Lào Cai, hiện nay, đơn vị đang quản lý hơn 20 trạm sạc siêu nhanh được cấp điện từ lưới trung áp trên địa bàn các phường Lào Cai, Cam Đường. Hạ tầng lưới điện trung áp hiện nay cơ bản được đầu tư đồng bộ, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển các trạm sạc trong thời gian tới.
Điều này cho thấy việc quy hoạch không chỉ giúp các nhà đầu tư xác định vị trí phù hợp mà còn giúp ngành điện chủ động chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, tránh tình trạng phát sinh nhu cầu đột xuất gây quá tải cục bộ hoặc phải đầu tư bổ sung với chi phí lớn.
Xu hướng chuyển đổi sang phương tiện điện là tất yếu trong tương lai. Tuy nhiên, để hạ tầng trạm sạc thực sự phát huy hiệu quả, việc đầu tư cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, dựa trên nhu cầu thực tế của từng địa bàn và gắn với quy hoạch phát triển đô thị, du lịch, công nghiệp, logistics của tỉnh. Chỉ khi có sự tính toán đồng bộ giữa quy hoạch không gian, hạ tầng điện và nhu cầu sử dụng, mạng lưới trạm sạc mới phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy giao thông xanh, hiện đại và bền vững trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
